Gmina płaciła niższe stawki za odpady, SN nie przyjął jej skargi kasacyjnej

Wyrokiem z 22 grudnia 2022 roku, VIII G 80/20, Sąd Okręgowy w

Bydgoszczy zasądził od pozwanej gminy na rzecz powodowego usługodawcy

371 263,74 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych

od 370 235,36 zł od 8 października 2019 roku z tytułu realizacji umowy o

świadczenie usług w zakresie zagospodarowania odpadów.

Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Gdańsku

oddalił apelację gminy.

Sąd drugiej instancji ustalił, że pozwana gmina zawarła z partnerem

prywatnym umowę o partnerstwie publiczno-prywatnym. W umowie ustalono, że

I CSK 3119/24

2

strony powołają spółkę z o.o., która będzie m.in. odbierać i zagospodarowywać

odpady. Strony umowy ustaliły wysokość opłat gminy na rzecz przyszłej spółki i

dopuściły możliwość ich zwiększenia. Zmiana maksymalnej wysokości każdej z

opłat za składowanie wybranych odpadów komunalnych nie mogła być dokonana

częściej niż raz w roku. Ustalono również wysokość opłaty za usługę świadczoną

na rzecz osób trzecich, wraz z opłatą marszałkowską, w przypadku

niesegregowanych odpadów komunalnych oraz innych odpadów.

Pozwana gmina i partner utworzyli powodową spółkę z o.o. (usługodawcę),

która 4 grudnia 2017 roku zawarła z gminą umowę na odbieranie i

zagospodarowanie odpadów komunalnych. Ceny określone w załączniku nr 1

podlegały jednostronnej zmianie z zachowaniem 30-dniowego powiadomienia o

zmianie cen. W umowie uregulowano prawo odstąpienia od umowy - dla obu stron

z zachowaniem miesięcznego wypowiedzenia. Umowa obowiązywała do 30

czerwca 2019 r.

Usługodawca 30 listopada 2018 r. skierował do gminy pismo, w którym

poinformował o przygotowaniu aneksu do umowy zawierającego na nowo

skalkulowane koszty zagospodarowania zmieszanych odpadów komunalnych,

odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych

przeznaczonych do składowania. Gmina nie zgodziła się na zmiany cen odbioru

odpadów i mimo, że odbiorca od 31 stycznia 2019 r. wystawiał faktury obejmujące

nowe stawki za usługi związane z zagospodarowaniem odpadów, płaciła stawki

niższe.

Sąd drugiej instancji uznał, że załącznik nr 7 do umowy o partnerstwie

publiczno-prywatnym, stanowiący cennik, dotyczy składowania odpadów, zaś

usługa świadczona przez spółkę powołaną na mocy tej umowy (usługodawcę)

polega na innym sposobie zagospodarowania odebranych odpadów, a mianowicie

przetwarzaniu ich. Stawki maksymalne zawarte w załączniku nr 7 dotyczą

składowania odpadów, a nie procesu gospodarowania odpadami. Nadto załącznik

nr 7 odnosi się do osób trzecich, a gmina jest stroną umowy. Sąd Apelacyjny

zwrócił uwagę, że odbiorca jest spółką celową powołaną do realizacji

przedsięwzięcia z umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym, a umowa ta nie

I CSK 3119/24

3

regulowała zasad dotyczących zagospodarowania strumienia odpadów, gdyż

reguły te zostały ustalone w umowie spółki celowej z gminą z 4 grudnia 2017 roku.

Umowa o partnerstwie publiczno-prywatnym została zawarta pomiędzy podmiotem

publicznym, a partnerem prywatnym w trybie i na zasadach wynikających z ustawy

o partnerstwie publicznoprawnym. Powołana na mocy tej umowy spółka nie jest

stroną umowy o partnerstwie i nie można przyjąć, wbrew twierdzeniom skarżącego,

że umowa stron stanowi uszczegółowienie zasad współpracy określonych w

umowie o partnerstwie publicznoprawnym, skoro została zawarta pomiędzy innymi

podmiotami.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania gmina uzasadniła

wystąpieniem istotnych zagadnień prawnych:

1) czy spółka celowa utworzona w ramach Instytucjonalnego Partnerstwa

Publiczno-Prywatnego jest związana zapisami Umowy o PPP określającymi sposób

świadczenia usług, oraz czy w razie zawarcia odrębnych umów wykonawczych

pomiędzy spółką celową, a Partnerem Publicznym dopuszczalne jest

konstruowanie postanowień umów wykonawczych dla celu Umowy PPP

wykraczających poza umowne granice Umowy PPP, a także czy dopuszczalna jest

ocena ważności tychże postanowień oraz ich wykładnia w oderwaniu od Umowy

PPP;

2) czy z uwagi na prawno-gospodarczy i ekonomiczny charakter

Instytucjonalnego Partnerstwa Publiczno-Prywatnego, w świetle przepisów prawa

czynności prawne realizowane przez spółkę celową w toku wykonywania Umowy

PPP, na podstawie umowy o świadczenie usług stanowiących przedmiot

Partnerstwa, mogą być dokonywane i oceniane bez uwzględnia treści i celu

zawarcia umowy o PPP oraz prawnych i umownych ograniczeń dotyczących

zmiany Umowy PPP, w tym w szczególności zmiany umowy w stosunku do treści

oferty, na podstawie której zawarto Umowę PPP;

3) czy dopuszczalna jest wykładnia i ocena zmiany postanowień umowy

o świadczenie usług zawartej pomiędzy Partnerem Publicznym, a spółką celową

w oderwaniu od warunków, od których przepisy prawa i strony umowy o

I CSK 3119/24

4

Partnerstwo Publiczno-Prawne uzależniały taką zmianę, jak również w oderwaniu

od właściwego trybu takich zmian.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wszystkie podstawy wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

sprowadzają się do kwestii, czy umowa zawarta w oparciu o ustawę o partnerstwie

publiczno-prywatnym może być przez strony zmieniana zapisami umowy

o świadczenie usług, zawartej przez spółkę celową z partnerem publicznym i czy

zapisy umowy o świadczenie usług mogą wykraczać poza ramy umowy

o partnerstwie publiczno-prywatnym.

Wbrew twierdzeniom skarżącego spółka celowa nie jest stroną umowy

zawartej w oparciu o u.p.p.p. Umowa nr 16 z 4 grudnia 2017 r. jest odrębną umową

zawartą pomiędzy usługodawcą i gminą. Nawet jeżeli umowa ta była niezgodna

z umową o partnerstwie publiczno-prywatnym, to nie ma to wpływu na ważność

umowy łączącej strony procesu. Zatem istotne jest tylko, czy zostały spełnione

przesłanki do jednostronnego podniesienia cen przez usługodawcę, określone

w umowie o świadczenie usług w zakresie zagospodarowania odpadów. Sądy

meriti ustaliły, w oparciu o opinię biegłego, spełnienie tych przesłanek i zagadnienie

to nie było przedmiotem wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania.

Ponadto Sąd drugiej instancji uznał, że nie zachodzi sprzeczność między

umowami o partnerstwie publiczno-prywatnym i umową stron o świadczenie usług

w zakresie zagospodarowania odpadów. Umowa o świadczenie usług obejmuje

inne rodzaje usług niż te, które zostały ujęte w umowie o partnerstwie publiczno-

prywatnym. Umowa o partnerstwie dotyczyła składowania odpadów, natomiast

umowa zawarta między stronami dotyczyła odbierania i zagospodarowanie

odpadów komunalnych, w tym ich utylizacji. Brak jest podstaw do przyjęcia, że

stanowi ona uszczegółowienie zasad współpracy określonych w umowie o

partnerstwie publicznoprawnym, a także znajduje swoje oparcie w punkcie 9. oferty.

Niezasadny jest zarzut skrzącego w zakresie niewłaściwej zmiany umowy

nr 16 z dnia 4 grudnia 2017 roku z uwagi na związanie spółki celowej umową

o partnerstwie publicznoprawnym. Zmiany umowy o partnerstwie publiczno-

I CSK 3119/24

5

prywatnym mogą w stosunku do treści oferty, na podstawie której dokonano wyboru

partnera prywatnego, być wprowadzone tylko wyjątkowo. Zmiany dokonane bez

przestrzegania tych zasad będą nieważne. Należy jednak po raz kolejny zauważyć,

że zapisy umowy o partnerstwie publiczno-prawnym nie wiążą spółki celowej, gdyż

nie jest ona stroną tej umowy. Stronami są podmiot publiczny i prywatny. Spółka

celowa miała zrealizować przedsięwzięcie opisane w umowie. Spółka celowa

z art. 14 ust. 1 u.p.p.p. jest wyłącznie instrumentem służącym partnerowi

prywatnemu i podmiotowi publicznemu do wykonania zobowiązań stron

określonych w tej umowie. W zasadzie to skarżąca zarzuca sama sobie, że

naruszyła umowę partnerską podpisując umowę o świadczenie usług ze spółką

celową w oderwaniu od zapisów umowy łączącej partnera publicznego z

prywatnym.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Na podstawie art. 98 i 99 k.p.c. powodom przysługuje od skarżącego zwrot

kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki

minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Dariusz Pawłyszcze

(G.G.)

[a.ł]