Sąd Najwyższy nie przyjął skargi o wpis służebności na nieruchomości w użytkowaniu wieczystym

Postanowieniem z 27 września 2023 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia

w Łodzi oddalił wniosek J.N. o wpisanie w dziale III księgi wieczystej (…)

służebności gruntowej ustanowionej na rzecz każdoczesnych właścicieli

nieruchomości, uregulowanej w księdze wieczystej (…), w sprawie przy udziale J.B.,

M.K., M.W., J.S., W.S., S.S., B.S., B.W., B.K., P.G., N. spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością spółki komandytowej w Ł., A.S., D.S., P.M., W.Ł., J.Ł., M.K.,

T.K., B.S.1., R.S., W.W., Gminy Ł., V. spółki akcyjnej we W.

Postanowieniem z 12 grudnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił

apelację wnioskodawcy.

I CSK 3151/25

2

Wnioskodawca wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył postanowienie

Sądu Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania wskazał na potrzebę wykładni przepisu prawnego wywołującego

rozbieżności w orzecznictwie, przy czym przepisu tego nie sprecyzował. Wyjaśnił,

że w świetle uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 25 lutego 2016 r.,

III CZP 86/15, dotyczącej oddalenia wniosku o wpis w księdze wieczystej,

ustawodawca nie określił, na jakiej podstawie może dojść do ustalenia przeszkody

wpisu i na czym ta przeszkoda polega. Uzasadnia to stwierdzenie, że o ile fakty

znane sądowi z urzędu nie mogą same przez się stanowić podstawy wpisu, gdyż

wpis w księdze wieczystej dokonywany jest na wniosek, o tyle mogą i powinny

stanowić podstawę oddalenia wniosku, jeśli w wyniku uwzględnienia tych faktów

dochodzi do ustalenia, że istnieje przeszkoda do dokonania wpisu. Skoro

ustawodawca nie określił podstawy przeszkody do dokonania wpisu w księdze

wieczystej, to obowiązek dokładnego wskazania tej przeszkody w konkretnej

sprawie obciąża sąd.

Skarżący wskazał także, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego aktualnie

jest prezentowany pogląd, że jeżeli nieruchomość jest oddana w użytkowanie

wieczyste, to ograniczone prawa rzeczowe, w tym służebność drogi koniecznej

powinna być ustanowiona na prawie użytkowania wieczystego, a nie na prawie

właściciela nieruchomości. Jednakże, w ocenie skarżącego ta zasada jest

sprzeczna z treścią art. 365 § 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do

zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.

I CSK 3151/25

3

Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych

sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie

wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania

jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem

rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta polega, co

wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie

zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,

zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,

z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny

i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,

podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1

pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego

wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (postanowienia Sądu

Najwyższego: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r.,

I CSK 980/14; z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).

Bliższa analiza skargi kasacyjnej wykazała, że skarżący nie wykazał, że

w sprawie zachodzi przytoczona wyżej przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

Z art. 6268 § 1 i 2 k.p.c. wynika, że wpis dokonywany jest co do zasady na

wniosek i w jego granicach. Oceniając zasadność wniosku sąd powinien czynić

ustalenia na podstawie dokumentów, które zostały dołączone do wniosku oraz na

podstawie treści księgi wieczystej według jej stanu z chwili złożenia wniosku

(por. np. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 16 grudnia 2009 r.,

III CZP 80/09, OSNC 2010, nr 6, poz. 84, postanowienie SN z 3 grudnia 2025 r.,

I CSK 2630/25).

Wbrew stanowisku skarżącego Sąd Okręgowy podał powody, dla których

wniosek o wpis został oddalony. W ocenie Sądu uwzględnienie wniosku nie było

możliwe z uwagi na okoliczność, że w postanowieniu z 30 września 2021 roku

I CSK 3151/25

4

wydanym w sprawie I Ns 555/07 Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi

ustanowił służebność obciążającą prawo własności nieruchomości oznaczonej jako

działka o nr 139/35, dla której prowadzona jest księga wieczysta (…). Przywołana

księga wieczysta prowadzona jest dla nieruchomości oddanej w użytkowanie

wieczyste. Własność i użytkowanie wieczyste to dwa odrębne prawa rzeczowe, a

treść orzeczenia mającego stanowić podstawę wpisu stoi w sprzeczności z treścią

księgi wieczystej i stwarza tym samym przeszkodę dla dokonania wpisu. W tym

stanie rzeczy zachodziła przeszkoda do wpisu w rozumieniu przepisu art. 6269

k.p.c., co skutkowało oddaleniem wniosku.

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).

Agnieszka Jurkowska-Chocyk

A.G.

[a.ł]