Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej poręczycielki w sporze banku o zapłatę

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją

w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że

w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności

I CSK 3306/25

2

o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, pozwana D.M.

powołała się na istotne zagadnienia prawne dotyczące dopuszczalności posłużenia

się kopią weksla przy załączonej do pozwu deklaracji wekslowej, wykorzystania

weksla podpisanego w dniu 28 grudnia 2016 r. jako zabezpieczenia umowy zawartej

w dniu 2 stycznia 2017 r., przysługiwania pozwanej statusu konsumenta jako

poręczycielce wekslowej, a także możliwości uznania postępowania przed Sądem

Okręgowym za nieważne (art. 379 pkt 4 k.p.c.) na tej podstawie, że członek składu

orzekającego był delegowany do Sądu Okręgowego do orzekania jedynie w sprawie,

w której wydano zaskarżony wyrok.

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on precedensowy

(nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten powinien odnosić się

do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem

wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy tym wskazanie argumentów,

które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por. postanowienia Sądu Najwyższego z

dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002

r.,

III

CKN

570/01,

OSNC

2002,

nr

12,

poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r.,

IV CSK 623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r.,

V CSK 547/14).

Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej

zaskarżonym wyrokiem wystąpiła powołana przyczyna kasacyjna.

Pytania dotyczące weksla jako podstawy zabezpieczenia nie mogły stanowić

adekwatnej przyczyny kasacyjnej już z tego względu, że twierdzenia, na których

zostały oparte, wykraczały poza stan faktyczny stanowiący podstawę zaskarżonego

wyroku, którą Sąd Najwyższy jest związany (art. 39813 § 2 k.p.c.). Z podstawy tej nie

wynikało w szczególności, jakoby podstawą roszczeń powódki wobec pozwanej była

kopia weksla. Ponadto, wątpliwości te nie miały abstrakcyjnego charakteru, lecz

stanowiły w istocie ujęte w formie pytań zarzuty pozwanej wobec stanowiska Sądu

Apelacyjnego, co zapoznaje sens przyczyny kasacyjnej określonej

I CSK 3306/25

3

w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., który polega na rozstrzygnięciu precedensowej

wątpliwości prawnej o uogólnionym, ponadindywidualnym charakterze, co pozwala

uczynić zadość publicznoprawnej roli skargi kasacyjnej.

W kwestii art. 221 k.c. należało z jednej strony zauważyć, że możność uznania

za konsumenta w rozumieniu art. 221 k.c. osoby fizycznej udzielającej osobistego

zabezpieczenia wierzytelności, w tym poręczenia wekslowego, nie stanowi novum i

była już rozważana w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. wyroki Sądu

Najwyższego 19 stycznia 2006 r., IV CSK 372/05, z dnia

10 maja 2017 r., I CSK 477/16, z dnia 8 marca 2023 r., II CSKP 842/22 i z dnia

6 kwietnia 2023 r., II CSKP 491/22, OSNC 2023, nr 11, poz. 112, a także

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2025 r., III CZ 6/25). Z drugiej

strony, z wniosku nie wynikało, z jakich przyczyn rozstrzygnięcie powołanej

wątpliwości mogłoby rzutować na rozstrzygnięcie sprawy. Sprostanie temu

warunkowi wymagałoby przedstawienia, jak i dlaczego ewentualny konsumencki

status pozwanej wpływałby na skuteczność udzielonego poręczenia wekslowego,

czego we wniosku zabrakło.

Ubocznie należało podnieść, po pierwsze, że judykaturze Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej zwrócono uwagę, iż jednym z wykładników oceny,

czy osoba fizyczna, która ustanowiła zabezpieczenie zobowiązań kredytowych spółki

handlowej, może być uznana za konsumenta, jest jej powiązanie funkcjonalne ze

spółką (por. postanowienie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19

listopada 2015 r., C-74/15, Dumitru Tarcău, Ileana Tarcău przeciwko Banca

Comercială Intesa Sanpaolo România SA i in., ECLI:EU:C:2015:772). In casu Sąd

Apelacyjny ustalił natomiast występowanie takich powiązań między pozwaną a F.

S.A. w W. o charakterze zarówno osobowym, jak i kapitałowym. Po drugie, Sąd

Apelacyjny wskazał, że nawet przy założeniu konsumenckiego statusu pozwanej

roszczenie powódki nie było oparte na postanowieniach umownych, które można

uznać za abuzywne; Sąd zanegował również fakt, jakoby pozwana nie mogła się z

tymi postanowieniami zapoznać.

W zakresie twierdzonej nieważności postępowania przed Sądem Okręgowym,

który rozstrzygał sprawę w pierwszej instancji, w skardze kasacyjnej nie podniesiono

zarzutów naruszenia prawa procesowego, które pozwalałyby kwestię tę objąć

I CSK 3306/25

4

kognicją Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym (arg. ex art. 39813 § 1

k.p.c.). Przypomnienia wymagało w tym kontekście, że nakaz badania z urzędu

nieważności postępowania przez Sąd Najwyższy (art. 39813 § 1 k.p.c.) odnosi się do

postępowania przed sądem drugiej instancji, podczas gdy pozwana powoływała się

na wadliwość postępowania pierwszoinstancyjnego. Niezależnie od tego, z

przedstawionych we wniosku ogólnikowych twierdzeń w żadnym zakresie nie

wynikało, dlaczego sposób udzielenia delegacji sędziemu rozstrzygającemu sprawę

w Sądzie Okręgowym mógłby stanowić podłoże zagadnienia prawnego

o istotnym charakterze, którego rozstrzygnięcie nie jest możliwe z wykorzystaniem

dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego i poglądów nauki. Za

niezrozumiałe należało przy tym uznać odwołanie się do art. 66 p.u.s.p., regulującego

treść ślubowania sędziowskiego, względnie art. 5 k.c., odnoszącego się do

nadużycia prawa podmiotowego.

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 108 § 1 a contrario,

art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

(K.G.)

[SOP]