Sąd Najwyższy nie przyjął skargi powoda w sporze o unieważnienie małżeństwa

Powód, S.S., wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Lublinie z 27 maja 2025 r., wydanego w sprawie przeciwko S. (Z.J.) L. i kuratorowi

nieżyjącej E.S. z udziałem Prokuratora Okręgowego w L. o unieważnienie

małżeństwa.

Skarżący wskazał, że w sprawie występuje istotne zagadnienia prawne

dotyczące skuteczności uznania orzeczenia państwa obcego na terenie RP. Powód

I CSK 3356/25

2

podniósł, że istnieje potrzeba wykładni art. 1145 k.p.c. oraz art. 15 w zw.

z art. 16 p.p.m. budzących poważne wątpliwości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem

kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści.

Zgodnie z art. 3981 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna przysługuje od wydanego

przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postanowienia w przedmiocie

odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończących postępowanie

w sprawie.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli:

1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne;

2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów;

3) zachodzi nieważność postępowania lub

4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Zgodnie art. 3984 § 1 pkt 1 i 3 k.p.c. skarga kasacyjna powinna zawierać

m.in. oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest

ono zaskarżone w całości czy w części (pkt 1) oraz wniosek o uchylenie lub

uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia

i zmiany (pkt 3). Elementy te mają dla skargi charakter konstrukcyjny, a ich brak nie

podlega usunięciu.

Powód zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie w całości. Natomiast

Sąd drugiej instancji w punkcie 2. (drugim) przyznał adw. G.U. wynagrodzenie za

pełnienie obowiązków kuratora nieżyjącej E.S. Skarżący nie ma interesu prawnego

w zaskarżeniu kosztów przyznanych od Skarbu Państwa.

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. w zw.

z art. 13 § 2 k.p.c. odrzucił skargę kasacyjną w części w zakresie punktu II

zaskarżonego wyroku.

I CSK 3356/25

3

Choć wymagania stawiane istotnemu zagadnieniu prawnemu i potrzebie

dokonania wykładni przepisów prawa jako przyczynom przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania nie są tożsame, to w obu przypadkach musi występować przymiot

nowości. Problem prawny przedstawiony do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy

nie może być już rozwiązany w orzecznictwie (zob. np. postanowienia SN:

z 23 kwietnia 2025 r., I CSK 1920/24; z 28 marca 2025 r., I CSK 725/24;

z 6 marca 2025 r., I CSK 3018/24; z 29 października 2024 r., I CSK 4297/23;

z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22;

z 29 sierpnia 2023 r., I CSK 4599/22; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22;

z 18 sierpnia 2023 r., I CSK 4091/22).

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede

wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob.

postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia

SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,

III CZP 64/02, i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Konieczne jest przytoczenie

argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien

nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy

zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu

wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla

merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia

SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10).

W przypadku przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania może uzasadniać rozbieżność występująca

w orzecznictwie Sądu Najwyższego lub sądów powszechnych. Jednakże jeśli

skarżący dąży do zakwestionowania ustalonej już linii orzeczniczej, to powinien

przedstawić istotne argumenty, ze względu na które zmiana stanowiska Sądu

I CSK 3356/25

4

Najwyższego wydaje się zasadna (zob. np. postanowienia SN:

z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24; z 13 sierpnia 2024 r., I CSK 1623/24;

z 16 listopada 2023 r., I CSK 3453/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1658/23;

z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1105/23).

Skarga kasacyjna powoda nie zawiera argumentów potwierdzających

skuteczne wykazanie, że w sprawie zachodzi przesłanka ujęta

w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Przedstawione przez skarżącego zagadnienia prawne nie spełniają

wymagań z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., gdyż nie mają one charakteru uniwersalnego,

o czym przekonuje ich szczegółowość i silne powiązanie z konkretnym stanem

faktycznym. Wskazuje na to m.in. bezpośrednie odnoszenie się w ramach

zagadnienia do sytuacji zmarłej córki oraz związku małżeńskiego zawartego poza

terytorium RP oraz uznania orzeczeń sądów obcych. Oznacza to, że znaczenie

tych zagadnień nie wykracza poza niniejszą sprawę. W istocie skarżący nie dąży

do rozstrzygnięcia abstrakcyjnych i uniwersalnych problemów prawnych, ale

weryfikacji trafności zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Ponadto, Sądy meriti szczegółowo i wnikliwie ustaliły okoliczności zawarcia

związku małżeńskiego córki powoda z pozwanym na terytorium D., jak również

orzeczenie Sądu w D. o rozwodzie pierwszego małżeństwa pozwanego zawartego

z M.L.

Podstawami skargi kasacyjnej nie mogą być objęte zarzuty błędnych ustaleń

faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), więc nie można z odwołaniem

się do nich kreować zagadnienia prawnego opartego na założeniu, że

w rzeczywistości miał miejsce stan faktyczny inny, niż ustalony przez sądy obu

instancji, czyli inny, niż stanowiący podstawę rozstrzygnięcia.

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi do rozpoznania.

Uwzględniwszy charakter sprawy, stosownie do art. 102 k.p.c. w związku

z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy odstąpił od obciążania skarżącego

kosztami postępowania na rzecz Skarbu Państwa.

I CSK 3356/25

5

(P.H.)

[a.ł]