Hipoteka za składki zostaje, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

Wnioskodawca Z. Oddział w Z. złożył wniosek o wpis hipoteki przymusowej

w kwocie 19 217,22 zł na udziale 62/100 części, należącym do B.B., jako

zabezpieczenie należności tytułem niezapłaconych składek na ubezpieczenie

społeczne za okres od stycznia 2021 r. do grudnia 2021 r., ubezpieczenie

I CSK 3416/25

2

zdrowotne za ten sam okres, kosztów upomnień, kosztów egzekucyjnych oraz

odsetek za zwłokę od powyższych należności.

W dniu 11 kwietnia 2024 r. referendarz sądowy dokonał w dziale IV księgi

wieczystej KW Nr […] wpisu hipoteki przymusowej na rzecz wnioskodawcy,

zgodnie z treścią wniosku.

Postanowieniem z 25 czerwca 2024 r. Sąd Rejonowy w Gliwicach

VIII Wydział Ksiąg Wieczystych utrzymał w mocy zaskarżony wpis referendarza

sądowego.

Postanowieniem z 7 marca 2025 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił

apelację uczestniczki postępowania.

Uczestniczka wniosła skargę kasacyjną, w której zaskarżyła postanowienie

Sądu Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania skarżąca powołała się na jej oczywistą zasadność, wskazując, że Sąd

Okręgowy naruszył art. 110 pkt 3 w zw. z art. 1101 u.k.w.h. w zw. z art. 26 ust. 3

ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz

art. 6268 § 1-2 k.p.c. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie. W ocenie skarżącej

decyzja Z. z 7 lipca 2022 r. o wysokości zadłużenia uczestniczki powinna zawierać

w sentencji rozstrzygnięcie co do jej odpowiedzialności i w konsekwencji nie mogła

stanowić podstawy wpisu hipoteki przymusowej.

W odpowiedzi wnioskodawca wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania i zasądzenie na jego rzecz od uczestniczki zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do

zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia

I CSK 3416/25

3

prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych

sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

Oczywista zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) zachodzi

wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych

rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku,

gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,

powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się

wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej

na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r.,

V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego

z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu

Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia,

że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia

(zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma

charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje

się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją

stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności

sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).

Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

pozwala przyjąć, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w przyjętym

wyżej rozumieniu. W celu wykazania przesłanki oczywistej zasadności należy

wykazać, że zachodzi niewątpliwa, widoczna bez konieczności głębszej analizy,

sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni

I CSK 3416/25

4

i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie

oczywiście wadliwe. Tymczasem uzasadnienie wniosku stanowi w istocie polemikę

z oceną prawną Sądu drugiej instancji oraz próbę weryfikacji prawidłowości

dokonania przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej

w sprawie, co nie jest celem postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie

uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na

przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Zgodnie z art. 110 pkt 3 u.k.w.h., hipotekę przymusową można uzyskać

(także) na podstawie decyzji administracyjnej, o ile przepis szczególny tak stanowi.

W okolicznościach sprawy przepisem tym jest art. 26 ustawy o systemie

ubezpieczeń społecznych. Podstawą ustanowienia hipoteki przymusowej jest

doręczona decyzja o określeniu wysokości należności z tytułu składek.

Ustawodawca nie przewiduje dalej idących wymagań decyzji mającej stanowić

podstawę wpisu hipoteki przymusowej. Dołączony do wniosku dokument w postaci

decyzji Z. z 7 lipca 2022 r., określającej wysokość zadłużenia z tytułu składek wraz

z dowodem jej doręczenia uczestniczce postępowania stanowił więc dostateczną

podstawę do dokonania wpisu. Fakt, że skarżąca kwestionuje decyzję Z. nie ma

znaczenia z punktu widzenia postępowania wieczystoksięgowego.

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 102 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

O kosztach pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie § 5 pkt 5

w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja

2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu

terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata

z urzędu.

A.G.

I CSK 3416/25

5

[SOP]