SN nie przyjął skargi byłego męża, nierówny podział majątku zostaje

Postanowieniem z 3 sierpnia 2022 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia

w Łodzi ustalił, że w skład majątku wspólnego byłych małżonków M.G. i D.G.

wchodzą następujące składniki majątkowe: a) nieruchomość gruntowa,

niezabudowana, stanowiąca działkę numer […], położona w obrębie ewidencyjnym

K., Gmina C., w powiecie d., dla której Sąd Rejonowy w Drawsku Pomorskim, V

Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgę wieczystą (…), o wartości 583 000 zł;

b) wierzytelność z tytułu nakładów dokonanych na nieruchomość stanowiącą

własność M.G., położoną w Ł. przy ul. (…), w postaci budynku mieszkalnego i

garażu, o wartości 286 449 zł (pkt 1); ustalił nierówne udziały w majątku wspólnym,

przyjmując udział M.G. w wysokości 7/10, a udział D.G. w wysokości 3/10 (pkt 2);

dokonał podziału majątku wspólnego byłych małżonków M.G. i D.G. w ten sposób,

I CSK 3442/25

2

że nieruchomość wskazaną w punkcie 1a) przyznał na wyłączną własność D.G.

(pkt 3); zasądził od D.G. na rzecz M.G. tytułem spłaty oraz rozliczenia nakładów

wskazanych w punkcie 1b) kwotę 324 665,06 zł płatną w terminie 30 dni od dnia

uprawomocnienia się orzeczenia (pkt 4); ustalił, że każdy z uczestników

postępowania ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie (pkt 5);

zasądził od M.G. i D.G. na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego dla Łodzi

Śródmieścia w Łodzi kwoty po 4 191,14 zł tytułem nieuiszczonych kosztów

sądowych (pkt 6).

Postanowieniem z 24 kwietnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił

apelację uczestnika (pkt 1) i orzekł o kosztach postępowania (pkt 2 i 3).

Uczestnik wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył postanowienie Sądu

Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

powołał się na jej oczywistą zasadność ze względu na naruszenie przez Sąd

Okręgowy art. 43 § 2 k.r.o. W ocenie skarżącego w sprawie nie występują „ważne

powody” uzasadniające obalenie domniemania równości udziałów

wnioskodawczyni i uczestnika w majątku wspólnym.

Zarządzeniem z 20 października przewodniczący w Sądzie Okręgowym

w Łodzi zwrócił odpowiedź wnioskodawczyni na skargę kasacyjną (k. 670).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do

zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych

I CSK 3442/25

3

sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

Oczywista zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) zachodzi

wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych

rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku,

gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,

powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się

wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej

na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r.,

V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego

z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu

Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia,

że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia

(zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma

charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje

się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją

stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności

sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).

Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

pozwala przyjąć, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w przyjętym

wyżej rozumieniu. W celu wykazania przesłanki oczywistej zasadności należy

wykazać, że zachodzi niewątpliwa, widoczna bez konieczności głębszej analizy,

sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni

i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie

oczywiście wadliwe. Tymczasem uzasadnienie wniosku stanowi w istocie polemikę

z oceną prawną Sądu drugiej instancji oraz próbę weryfikacji prawidłowości

I CSK 3442/25

4

dokonania przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej

w sprawie, co nie jest celem postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie

uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na

przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Zgodnie z art. 43 § 2 k.r.o. każdy z małżonków może z ważnych powodów

żądać, aby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem

stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Powyższe

jest możliwe w sytuacji, gdy zostanie ustalone, że otrzymanie przez jednego

z małżonków korzyści z tej części majątku wspólnego, do której powstania nie

przyczynił się, pozostawałoby w sprzeczności z poczuciem słuszności, o czym

należy zadecydować w oparciu o całokształt postępowania małżonków w czasie

trwania wspólności majątkowej. W tym zakresie konieczne jest ustalenie, w jaki

sposób wykonywane były ciążące na nich obowiązki rodzinne, jak również, czy

dochodziło do rażącego i uporczywego nierealizowania tych obowiązków. Ważnym

powodem jest w szczególności naganne postępowanie małżonka, przeciwko

któremu jest skierowane żądanie ustalenia nierównych udziałów, polegające na

tym, że w sposób rażący lub uporczywy nie przyczyniał się on do powstania

dorobku stosownie do sił i możliwości zarobkowych (postanowienie Sądu

Najwyższego z 13 grudnia 2018 r., V CSK 565/17; postanowienie Sądu

Najwyższego z 28 maja 2025 r., I CSK 1005/25).

Jak wynika zaś z ustaleń faktycznych sądów meriti, którymi Sąd Najwyższy

jest związany, w latach 2000-2005 uczestnik nie łożył na utrzymanie rodziny,

a w 2007 r. został skazany za znęcanie się nad żoną i dzieckiem. Ocena sądu

drugiej instancji mieści się zatem w granicach utrwalonej w orzecznictwie wykładni

art. 43 § 2 k.r.o., uwzględniającej zarówno aspekt majątkowy, jak i etyczny, zgodnie

z zasadami współżycia społecznego. Zachowania takie jak przemoc czy rażące

zaniedbania również mogą stanowić „ważne powody” w rozumieniu

art. 43 § 2 k.r.o., jeśli wpływają na wspólne życie i gospodarowanie majątkiem

(postanowienie Sądu Najwyższego z 29 maja 2025 r., I CSK 3864/24).

W konsekwencji, twierdzenia zawarte we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie spełniają kryterium „oczywistej zasadności” w rozumieniu

I CSK 3442/25

5

art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., co wyklucza przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

tej podstawie.

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).

A.G.

[a.ł]