Wniosek o zasiedzenie działki w G. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

1. Postanowieniem z 25 maja 2023 r. Sąd Rejonowy w Jaśle oddalił wniosek

T.G. o zasiedzenie bliżej określonej nieruchomości położonej w G., orzekł w

sprawie kosztów postępowania oraz nakazał ściągnąć od wnioskodawcy na rzecz

Skarbu Państwa - Sąd Rejonowy w Jaśle wskazaną kwotę tytułem brakujących

wydatków w sprawie.

I CSK 3452/24

2

2. Na skutek apelacji wnioskodawcy Sąd Okręgowy w Krośnie

postanowieniem z 16 kwietnia 2024 r. oddalił apelację oraz orzekł o kosztach

postępowania apelacyjnego.

3. Od postanowienia sądu drugiej instancji skargę kasacyjną wywiódł

wnioskodawca. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

powołując się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 3 i 4 k.p.c. Skarżący

stwierdził, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania przed sądem drugiej

instancji na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c. z uwagi na to, że w składzie sądu brała

udział osoba powołana na urząd sędziego (skarżący wskazuje, że chodzi

o sędziego Sądu Najwyższego, co jednak stanowi oczywistą omyłkę) na wniosek

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy

z dnia 8 grudnia 2017 r. Skarżący podniósł ponadto, że skarga jest oczywiście

uzasadniona ze względu na naruszenie przepisów art. 172 § 2 i art. 176 § 1 k.c.

4. Uczestniczka postępowania I.N. wniosła o odmowę przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej, a także o

zasądzenie od skarżącego na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego

według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już

wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob.

postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,

że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania

cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę

interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa

oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń

wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie

zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie

I CSK 3452/24

3

sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji

tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach

której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap

postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś

merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej

z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas

usprawiedliwione.

6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna

nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona

została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 3 lub 4 k.p.c., uzasadniająca przyjęcie sprawy

do rozpoznania.

7. Według Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie nie zachodzi nieważność

postępowania przed sądem drugiej instancji na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c.

Sprzeczność składu sądu z przepisami prawa miała polegać na tym, że w składzie

sądu brała udział osoba powołana na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia

2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych

ustaw. Skarżący nie wskazał jednak okoliczności wystarczających do stwierdzenia

nieważności postępowania przed Sądem Okręgowym. Sąd Najwyższy zajmuje

stanowisko, iż co do zasady wykluczona jest możliwość podważenia uprawnienia

do orzekania osoby, która została powołana na urząd sędziego przez Prezydenta

Rzeczpospolitej Polskiej (zob. postanowienia SN: z 13 lipca 2020 r., II CSK 581/19,

i przywołane tam orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, i z 29 listopada 2023 r.,

I CSK 5848/22). Nadto, zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy o Sądzie Najwyższym

niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ

władzy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego

powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości.

Poza tym wypada zauważyć, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia

23 stycznia 2020 r. wydaną w sprawie BSA I-4110-1/20, OSNC 2020 r. Nr 4,

poz. 34 (uznaną za niekonstytucyjną wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego

z 20 kwietnia 2020 r., U 2/20) – o sprzeczność składu sądu z przepisami prawa

I CSK 3452/24

4

w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. można mówić wówczas, gdy w składzie sądu

bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym

na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym

przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa,

jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach,

do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii

Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka

i podstawowych wolności. Skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał występowania

tych przesłanek odnośnie do sędziego, którego status w sprawie podważa. W tych

okolicznościach zarzut nieważności postępowania drugoinstancyjnego jest

nieuzasadniony.

8. W kwestii oczywistej zasadności skargi jako przyczyny kasacyjnej należy

zwrócić uwagę, że uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania w tym

zakresie wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym

orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego oraz

przeprowadzenia wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość

naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie,

przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia

w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. O przyjęciu skargi kasacyjnej

do rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie konkretnego

przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone

orzeczenie, lecz sytuacja, w której spowodowało ono wydanie oczywiście

nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego)

określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (zob. postanowienie SN z 6 listopada

2012 r., III SK 16/12). Analiza sprawy wskazuje, że ustalenia sądów nie zawierają

zarzucanych przez skarżącego uchybień, które kwalifikowałyby skargę jako

oczywiście uzasadnioną.

9. Skarżący nie uzasadnił należycie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania z racji na mającą występować w sprawie oczywistą zasadność

I CSK 3452/24

5

skargi. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają

analizie na etapie tzw. przedsądu, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich

uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej

merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą być więc przez

skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione, a dla

spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do podstaw

kasacyjnych i ich uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek argumenty mogą

być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w

skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś

podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Skarżący natomiast w uzasadnieniu

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wymienił jedynie naruszone

jego zdaniem przepisy, wskazał, jakie ustalenia sądu odwoławczego kwestionuje

i przedstawił swe zastrzeżenia co do oceny przez sąd wskazanych dowodów.

Uzasadnienie tego wniosku nie zawiera natomiast stosownego wywodu

wykazującego, w jaki sposób wskazane przez niego przepisy miałby zostać

naruszone przez sąd odwoławczy w sposób kwalifikowany, przemawiający

za oczywistą zasadnością skargi. Nie jest zaś rolą Sądu Najwyższego

poszukiwanie argumentów uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania w treści uzasadnienia skargi, jeżeli strona nie powołała ich

we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania (zob. postanowienia SN:

z 20 października 2016 r., I PK 59/16; z 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16;

z 10 maja 2018 r., I CSK 800/17; z 30 września 2019 r. V CSK 189/19; z 29 grudnia

2022 r., I CSK 1420/22).

10. Skarżący podnosząc naruszenie przez sąd drugiej instancji przepisów

prawa materialnego w istocie kwestionuje stanowisko sądu, iż wnioskodawca

nie wykazał posiadania samoistnego działki gruntu objętej wnioskiem. Twierdzenia

skarżącego w rzeczywistości zmierzają do polemiki z ustaleniami faktycznymi

i oceną dowodów dokonanymi przez sądy obu instancji. Jednakże w postępowaniu

kasacyjnym jest to niedopuszczalne. Zgodnie bowiem z art. 3983 § 3 k.p.c.

podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub

oceny dowodów. Sąd Najwyższy jest sądem prawa, a nie sądem faktu, i nie

dokonuje kontroli prawidłowości oceny dowodów przeprowadzonej przez sąd

I CSK 3452/24

6

drugiej instancji, jak również kontroli prawidłowości dokonanych ustaleń

faktycznych (zob. wyrok SN z 5 stycznia 2011 r., III CSK 72/10). Sąd Najwyższy jest

tym samym związany ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez sąd powszechny.

Oznacza to niedopuszczalność powoływania się przez skarżącego na wadliwość

orzeczenia sądu drugiej instancji, polegającą na ustaleniu faktów lub niewłaściwie

przeprowadzonej ocenie dowodów, również we wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania (zob. postanowienie SN z 15 października 2020 r.,

IV CSK 136/20).

11. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

12. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520

§ 1 w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

(G.N.-J.)

[SOP]