Bank zapłaci 5400 zł kosztów po tym, jak SN nie przyjął jego skargi kasacyjnej

Pozwany Bank w W. (dalej: bank) wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Gdańsku, którym oddalono w zasadniczej części apelację

skarżącego od wyroku Sądu pierwszej instancji wydanego w sprawie o ustalenie

i zapłatę z powództwa P.R.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania bank wskazał

cztery przyczyny kasacyjne w rozumieniu art. 3989 § 1 k.p.c. Trzy z nich dotyczyły

potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), a jedna – występowania w sprawie

istotnego zagadnienia prawnego. Natura obu wspomnianych przyczyn kasacyjnych

była już przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego i została

szczegółowo omówiona m.in. w postanowieniu SN z 28 marca 2025 r.,

I CSK 703/24, wydanym w sprawie z udziałem pozwanego.

W ocenie skarżącego wykładni wymagały następujące grupy unormowań:

(1) art. 3851 § 1 i 4 k.c. w zakresie możliwości uznania za indywidualne uzgodnione

takiego postanowienia umowy, które wprawdzie nie było negocjowane, jednak

„konsument miał możliwość [jego – przyp. SN] negocjowania lub wybrania spośród

kilku alternatywnie przedstawionych propozycji postanowień, a nie przejawił takiej

woli”, (2) art. 3851 § 1 k.c. w zakresie możliwości uznania, że – w ramach umowy

kredytu powiązanej z walutą obcą (in casu euro) – interesy konsumenta nie zostały

naruszone w sposób rażący wskutek normalnych wahań rynkowych kursu waluty

europejskiej względem waluty polskiej, „które to wahania rozsądny kredytobiorca

znający realia rynkowe mógł i powinien przewidzieć”, (3) art. 3851 § 1 i 2 w zw.

z art. 58 § 1 i 3 oraz art. 358 § 1 i 2 w zw. z art. 56 k.c. w zakresie możliwości

uznania, że umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej może dalej

obowiązywać mimo postanowień odsyłających do tabel kursowych banku (tzw.

klauzul przeliczeniowych) za niedozwolone.

Odnośnie do pojęcia postanowienia uzgodnionego indywidualnie (jako

przeciwieństwa postanowień nieuzgodnionych indywidualnie w rozumieniu

art. 3851 § 1 zd. 1 k.c.) wskazać należy, że w orzecznictwie utrwalone –

I CSK 3468/25

3

i w zasadzie niekwestionowane – jest to, że w celu ustalenia, czy konkretne

postanowienie umowne jest "nieuzgodnione indywidualnie", należy zbadać, czy

konsument miał na treść danego postanowienia "rzeczywisty wpływ"

(art. 3851 § 3 zd. 1 k.c.). Dowód zaistnienia okoliczności indywidualnego

uzgodnienia treści postanowienia umowy lub wzorca umownego nie dotyczy przy

tym jedynie faktu prowadzenia w tym przedmiocie między stronami negocjacji, lecz

wspólnego ustalenia ostatecznego brzmienia klauzuli (osiągnięcia konsensu)

w wyniku "rzetelnych i wyrównanych negocjacji” (zob. wyrok SN

z 10 października 2025 r., II CSKP 198/24). Jest zatem oczywiste, że za

postanowienie uzgodnione indywidualnie nie można uznać takiego, co do którego

hipotetycznie strony mogłyby prowadzić negocjacje, lecz tego nie robiły, a tym

bardziej – postanowienia wybranego spośród kilku przygotowanych przez

przedsiębiorcę wzorców.

Co się tyczy kwestii rażącego naruszenia interesów konsumenta jako

przesłanki zastosowania sankcji z art. 3851 § 1 zd. 1 k.c., to bank błędnie

identyfikuje sedno rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego. Rzeczywisty problem

z zakwestionowanym w sprawie mechanizmem indeksacji nie polegał bowiem na

tym, że powódka narażona była na ryzyko wahań kursowych, lecz na tym, że

umowa nie przewidywała, w jaki sposób pozwany kształtować będzie tabelę

kursową, na podstawie której wyliczane było saldo kredytu oraz wysokość

poszczególnych rat. Sąd drugiej instancji w jasny sposób wyłożył to na s. 3

uzasadnienia zaskarżonego wyroku (strony oryginalnie nienumerowane). Rzecz

zatem nie w tym, że powódka narażona była na ryzyko związane ze zmianami na

rynkach finansowych, lecz w tym, że bank mógł swobodnie sterować wysokością

salda kredytu (na etapie jego wypłaty) oraz wysokością poszczególnych rat –

niezależnie od obiektywnie zachodzących wahań kursowych na wspomnianych

rynkach.

Trzecia z kwestii podniesionych w tej grupie przyczyn kasacyjnych, to jest

problem kwestii konsekwencji uznania tzw. klauzuli kursowej za niedozwoloną

w rozumieniu art. 3851 § 1 zd. 1 k.c., została z kolei wyjaśniona w – w kierunku

odmiennym od oczekiwanego przez pozwanego – dzięki uchwale Sądu

Najwyższego – Izby Cywilnej – z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22. Wobec braku

I CSK 3468/25

4

podstaw do podjęcia działań unormowanych w art. 88 § 1 u.s.n., przy

rozpoznawaniu niniejszej sprawy Sąd Najwyższy pozostaje przy tym, na mocy

art. 87 § 1 u.s.n., związany stanowiskiem wyrażonym w sentencji tego orzeczenia.

We wspomnianej uchwale szeroko umotywowano zajęte w niej stanowiska;

powtarzanie tej argumentacji należy uznać za zbędne. Choć faktem powszechnie

znanym jest to, że wspomniana uchwała zapadła w związku z tzw. sprawami

frankowymi, to jej sentencja obejmuje wszystkie kredyty powiązane z walutą obcą;

problemy prawne związane z takimi kredytami są zresztą niezależne od waluty

indeksacji lub denominacji.

Z kolei zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wskazane na s. 3

skargi kasacyjnej dotyczyć miało tego, czy art. 358 k.c. w brzmieniu obowiązującym

w dniu zawarcia umowy (9 lutego 2010 r.) może stanowić przepis dyspozytywny,

który wprowadza do umowy, w miejsce postanowień niedozwolonych w rozumieniu

art. 3851 § 1 zd. 1 k.c., odmienny sposób ustalania kursów walut.

Zagadnienie to w istocie powielało stanowisko przedstawione w opisanej

wyżej przyczynie kasacyjnej nr 3. W związku z tym wypada jedynie przypomnieć,

że przywołana wyżej uchwała SN – Izby Cywilnej – z 25 kwietnia 2024 r.,

III CZP 25/22, wyklucza możliwość przyjęcia stanowiska proponowanego przez

skarżącego.

Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że

z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone

w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania.

O kosztach rozstrzygnięto zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy,

ich wysokość ustalając na podstawie § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak

w sentencji postanowienia.

[J.T.]

I CSK 3468/25

5

[SOP]