Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi spółki w likwidacji, która zapłaci 2700 zł kosztów

M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością domagała się zapłaty 127 100 zł

od S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wraz z odsetkami ustawowymi za

opóźnienie w transakcjach handlowych, liczonymi od 31 stycznia 2019 r. do dnia

zapłaty.

Wyrokiem z 8 lipca 2023 r., po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Okręgowy

w Gdańsku oddalił powództwo.

Wyrokiem z 21 maja 2025 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku zmienił zaskarżony

wyrok w punkcie I w ten sposób, że zasądził od pozwanej na rzecz powódki 107 596

zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od 3

września 2019 r. do dnia zapłaty oraz odsetki ustawowe za opóźnienie w

transakcjach handlowych od 19 504 zł od 3 września 2019 r. do 2 stycznia 2020 r. i

oddalił powództwo w pozostałym zakresie oraz oddalił apelację w pozostałej części.

W skardze kasacyjnej pozwana, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi

do rozpoznania, wskazała na przesłanki przedsądu przewidziane w art. 3989 § 1 pkt

1 i 4 k.p.c.

Zdaniem skarżącej w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, a skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki

skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18).

Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach

kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia,

nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa,

jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia

z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością

lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia

orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw.

przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje

I CSK 3573/25

3

wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem

Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej

oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek,

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia

rozstrzygnięcia sprawy i nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może się przyczynić do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie

zagadnienie wymaga jego sformułowania oraz uzasadnienia występowania

w sprawie (zob. postanowienia SN: z 28 listopada 2003 r., II CK 324/03; z 7 czerwca

2005 r., V CSK 3/05; z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 22 listopada 2007 r., I CSK

326/07; z 26 września 2005 r., II PK 98/05; z 10 maja 2019 r., I CSK 627/18).

W orzecznictwie przyjmuje się, że żądanie miarkowania kary umownej może

być zgłoszone aż do zamknięcia rozprawy przed sądem drugiej instancji (zob. wyrok

SN z 16 listopada 2022 r., II CSKP 578/22).

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt

4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia prawa,

widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez

potrzeby głębszej analizy. Konieczne było zatem wykazanie, że Sąd drugiej instancji

w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego wykładnia

i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (zob. m.in. postanowienia SN: z 8 marca

2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02,

OSNC 2004, nr 3, poz. 49 i z 11 stycznia 2008 r. I UK 285/07).

Wywody zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, sprowadzają się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, nie zaś

wykazania, że przy jego ferowaniu popełniono uchybienia w zakresie stosowania

prawa, które miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom.

Uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę zaangażowania Sądu Najwyższego

do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej

instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem

postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu przewidzianą

I CSK 3573/25

4

w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W orzecznictwie Sądu Najwyższego zostało wyjaśnione,

że zmniejszenie kary umownej może nastąpić tylko w razie zgłoszenia przez dłużnika

żądania miarkowania kary. Przy czym oczywistym jest, że może to nastąpić w każdy

sposób, wyraźnie (explicite), jak i w sposób dorozumiany (per facta concludentia).

Wymaganego w art. 484 § 2 k.c. wniosku o miarkowanie kary umownej można

doszukiwać się również implicite w samym ogólnym żądaniu dłużnika

nieuwzględnienia żądania o zapłatę kary umownej (zob. wyrok SN z 5 marca

2025 r., II CSKP 2119/22).

Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,

odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności,

które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1

w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

[S.J.]

[SOP]