Sąd Najwyższy nie przyjął skargi M.K. w sprawie wpisu własności w księdze wieczystej

M.K. uzasadnił wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej,

wniesionej od postanowienia Sądu Okręgowego w Łodzi z 29 grudnia 2023 r.,

wystąpieniem istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

związanego z wykładnią art. 6268 § 1 i 2 w zw. z art. 6262 § 1 k.p.c.

i sprowadzającego się do wyjaśnienia, jakie elementy powinna zawierać treść

żądania wniosku o wpis prawa własności w księdze wieczystej. Powołał się również

na oczywistą zasadność skargi (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), wynikającą

z uwzględnienia wniosku o wpis w księdze wieczystej prawa własności na rzecz

wnioskodawczyni, w sytuacji, gdy wniosek ten – w ocenie skarżącego – nie

zawierał wszystkich niezbędnych danych osobowych identyfikujących

wnioskodawczynię.

I CSK 3617/24

2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance

uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga wykazania przez skarżącego, że

w sprawie występuje zagadnienie prawne, nierozwiązane dotychczas

w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa.

Powołując się na tę przyczynę kasacyjną skarżący powinien powołać argumenty

prawne wykazujące rozbieżność ocen wraz z właściwą argumentację prawną

w celu wykazania, że zagadnienie jest istotne, wywołuje poważne wątpliwości

interpretacyjne, nie było dotychczas rozstrzygnięte w judykaturze albo

dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany i jego rozstrzygnięcie ma znaczenie

dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (zob. m.in. postanowienia SN:

z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10).

Skarga kasacyjna kryteriów tych nie spełnia. W lakonicznym uzasadnieniu

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie ma właściwych

argumentów, w tym omawiających poglądy orzecznictwa i doktryny, jak również

dotyczących możliwych i rozbieżnych interpretacji oraz jurydycznych racji

uzasadniających pogląd o wystąpieniu w sprawie istotnego zagadnienia prawnego.

Skarżący nie wykazał, aby w zakresie przedstawionego zagadnienia istniały

kontrowersje wykraczające poza zwykłe wątpliwości interpretacyjne, które powstają

w procesie decyzyjnym. Skarżący nie przedstawił też argumentów wskazujących na

to, że rozstrzygnięcie podnoszonych przez niego kwestii ma znaczenie dla rozwoju

prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw.

Powołanie się przez skarżącego na tę przyczynę kasacyjną jest w istocie pytaniem

o trafność stanowiska Sądu drugiej instancji w związku z rozstrzygnięciem tej

konkretnej sprawy oraz polemiką z tym stanowiskiem. Powyższe wyklucza

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w celu ochrony interesu publicznego

przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkładu Sądu Najwyższego w rozwój

prawa.

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego

prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –

w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na

I CSK 3617/24

3

uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.

Zasadność skargi kasacyjnej jest oczywista, a więc dostrzegalna prima vista dla

każdego prawnika, który bez przeprowadzania wnikliwej analizy powinien dojść do

wniosku, że zaskarżone orzeczenie jest jaskrawo nieprawidłowe

(zob. postanowienie SN z 15 lipca 2015 r., IV CSK 17/15), a popełnione przy

ferowaniu zaskarżonego orzeczenia uchybienia w zakresie stosowania prawa miały

charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom (zob. postanowienia SN:

z 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00; z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00,

i z 10 kwietnia 2018 r., I CSK 730/17). Przy czym, o ile dla uwzględnienia skargi

kasacyjnej wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do

rozpoznania konieczne jest wykazanie kwalifikowanego naruszenia prawa przez

sąd drugiej instancji, dostrzegalnego w sposób oczywisty dla każdego prawnika

(zob. postanowienie SN z 28 stycznia 2022 r., I CSK 947/22).

Po pierwsze łączenie przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej

z występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego jest wykluczone. Sąd

Najwyższy wielokrotnie zwracał już uwagę, że jednoczesne uzasadnienie wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania występującymi w sprawie

wątpliwościami prawnymi (zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów)

generalnie wyklucza przyjęcie, że skarga jest oczywiście uzasadniona. Nie jest

możliwa sytuacja, w której wyrok jest oczywiście wadliwy, a jednocześnie w sprawie

występuje tak poważna wątpliwość prawna, że wymaga interwencji i rozstrzygnięcia

przez Sąd Najwyższy. Co jest sporne nie może być przecież oczywiste

(zob. postanowienia SN: z 9 kwietnia 2014 r., V CSK 383/13, i z 25 maja 2023 r.,

I CSK 700/23). Po drugie skarżący nie wskazał, jaki konkretnie przepis bądź

przepisy zostały jego zdaniem naruszone w stopniu kwalifikowanym,

przemawiającym za oczywistą zasadnością skargi. Nie jest wystarczające

lakoniczne wyjaśnienie, że wniosek nie zawierał wszystkich niezbędnych danych

identyfikujących osobę, na której rzecz nastąpić miał wpis. Zatem już tylko przyjęta

forma wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wyklucza wniosek, że

skarga jest oczywiście uzasadniona.

Po trzecie przyczyna kasacyjna z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie zachodzi już

wtedy, gdy sąd drugiej instancji dopuści się określonego uchybienia, lecz dopiero

I CSK 3617/24

4

wówczas, gdy uchybienie to – w sposób oczywisty – przekłada się na wynik

sprawy. Skarga kasacyjna powinna być przy tym skonstruowana w sposób

prowadzący do wniosku, że jej rozpoznanie niechybnie doprowadzi do uchylenia

lub zmiany tego orzeczenia. Opisowo ujęte w uzasadnieniu tej przyczyny

kasacyjnej argumenty ograniczone do lakonicznego – w istocie jednozdaniowego –

stwierdzenia, że wniosek wpis w księdze wieczystej prawa własności na rzecz

wnioskodawczyni nie powinien zostać uwzględniony, gdyż nie zawierał wszystkich

niezbędnych danych osobowych identyfikujących wnioskodawczynię, nie

przekonują, że Sąd drugiej instancji naruszył przepisy prawa w sposób

uzasadniający konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

Wniosek o wpis w księdze wieczystej – jako że inicjuje postępowanie

wieczystoksięgowe – powinien spełniać wszystkie wymogi formalne wniosku

wszczynającego postępowanie nieprocesowe określone w art. 511 § 1

w zw. z art. 187 i art. 126 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. (zob. postanowienie SN

z 5 lutego 2016 r., IV CSK 235/15). Wnioskodawca powinien zatem – zgodnie

z art. 187 § 1 pkt 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. – dokładnie określić żądanie. Wymóg

ten wynika zresztą z treści urzędowego formularza, na którym – zgodnie

z art. 6262 § 1 k.p.c. – składa się wniosek o wpis w księdze wieczystej. Dokładne

określone żądania jest szczególnie istotne ze względu na to, że zasadą wynikającą

z art. 6268 § 1 k.p.c. jest dokonywanie wpisu tylko na wniosek i w jego granicach

(zob. postanowienie SN z 16 lutego 2012 r., IV CSK 265/11). Skarżący pomija

jednak, że wnioskodawczyni – określając treść żądania – podała, że domaga się

wpisania jej – podając imię i nazwisko – jako „właściciela”. Pozostałe, kompletne

dane osobowe wnioskodawczyni – imiona, nazwisko, numer PESEL oraz imiona

swoich rodziców – zostały jednak ujęte w inne w innej rubryce tego formularza.

Należy zwrócić uwagę, że Sąd wieczystoksięgowy ograniczony w możliwości

wykładni oświadczeń zawartych w dokumentach przez wąski zakres kognicji, nie

jest tej możliwości pozbawiony, nie tylko w odniesieniu do oświadczeń woli

materialnoprawnych, ale i procesowych, a podjęta przez ten sąd wykładnia może

doprowadzić do usunięcia pojawiających się wątpliwości co do tożsamości osoby,

której wpis ma dotyczyć (zob. postanowienie SN z 5 lutego 2016 r., IV CSK 235/15,

OSNC-ZD 2017, nr 3, poz. 49). Przepisy regulujące postępowanie

I CSK 3617/24

5

wieczystoksięgowe nie wymagają też, aby wnioskodawca – określając treść

żądania – posługiwał się określonymi formułami prawnymi. Nie jest zobowiązany

posługiwać się formułą ustawową i może wyrazić swoje żądanie także w sposób

opisowy (zob. postanowienie SN z 4 marca 2011 r., I CSK 455/10).

Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie znajdując również

okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu,

w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

[wr]

[SOP]