Sąd Najwyższy nie przyjął skargi w sporze o spadek po E.K. i testament

Postanowieniem z 23 października 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie

oddalił apelację uczestnika M.K. od postanowienia Sądu Rejonowego dla m. st.

Warszawy w Warszawie z 18 października 2022 r., którym stwierdzono, że spadek

po E.K. nabyła w całości wnioskodawczyni E.P. na podstawie testamentu

notarialnego sporządzonego w dniu […] 2015 r. w W. przed notariuszem Ł.G., nr rep.

[…].

W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania,

uczestnik wskazał przyczynę kasacyjną określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Jego

zdaniem oczywista zasadność skargi kasacyjnej wynika z naruszenia art. 379 pkt 4

k.p.c., art. 286 w związku z art. 278 § 1 i art. 227 k.p.c. oraz naruszenia art. 299 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady

od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących

dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną

kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd

Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi

zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy

musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza

indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym,

w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa.

Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są

wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi

niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy,

I CSK 3671/25

3

sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni (zob.

np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, niepubl.)

i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie

oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje

samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub

procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.

np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2015 r., III CSK 198/15,

niepubl.; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, niepubl.; z 2 czerwca 2016 r.,

III CSK 113/16, niepubl.; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16, niepubl.;

z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17,

niepubl.; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17, niepubl.; z 5 października 2018 r.,

V CSK 168/18, niepubl.).

Skarżący nie wykazał, by zaskarżone orzeczenie było dotknięte tego rodzaju

wadliwościami.

Wskazując na oczywiste naruszenie przez Sąd Okręgowy art. 379 pkt 4 k.p.c.

skarżący odwołuje się w istocie do przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1

pkt 3 k.p.c. Jego zdaniem do naruszenia art. 379 pkt 4 k.p.c. doszło przez

rozpoznanie sprawy w składzie 1-osobowym, podczas gdy z zawiadomienia

o składzie z 13 marca 2024 r., wynika, iż przedmiotowa sprawa winna zostać

rozpoznana w składzie 3-osobowym, co wskazuje, że skład sądu orzekającego był

sprzeczny z przepisami prawa, zgodnie z art. 3671 §1 pkt 1 k.p.c.

Podnoszona przez skarżącego kwestia została wyjaśniona przez Sąd

Najwyższy w uchwale z 12 kwietnia 2024 r., III CZP 55/23 (OSNC 2024, nr 9, poz.

85), na którą powołał się Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Sąd Najwyższy wyjaśnił w niej, że szczególny charakter postępowania

o stwierdzenie nabycia spadku, w toku którego stwierdzenie to może nastąpić nawet

w przypadku braku jakiegokolwiek majątku spadkowego, przemawia za uznaniem,

że nie jest ono typowym postępowaniem w sprawie o prawa majątkowe w rozumieniu

art. 3671 § 1 pkt 1 k.p.c., a w konsekwencji apelację w sprawie o stwierdzenie nabycia

spadku po 27 września 2023 r. sąd rozpoznaje w składzie jednego sędziego (art.

3671 § 1 in principio w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 1 pkt 16 i art. 32 ust. 1 ustawy

z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy -

I CSK 3671/25

4

Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz

niektórych innych ustaw). W takim też składzie została rozpoznana sprawa przez

Sąd Okręgowy. Brak podstaw do stwierdzenia w tym zakresie przyczyny kasacyjnej

z art. 3989 § 1 pkt 3 czy też powołanej przez skarżącego oczywistej zasadności skargi

kasacyjnej.

Skarżący nie wykazał również oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, której

upatrywał w oddaleniu wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii

biegłego neurologa oraz dowodu z przesłuchania skarżącego. Argumentacja

wniosku została ograniczona do powtórzenia zawartych w petitum skargi zarzutów

kasacyjnych, które powieliły z kolei apelacyjne zarzuty skarżącego. Odniósł się już

do nich Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia i w świetle

ujawnionych w nim motywów, ogólne twierdzenia wniosku nie są wystarczające, by

przyjąć, że wywiedziona przez skarżącego skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak

w sentencji.

(K.L.)

[a.ł]