Bank nie doczeka się Sądu Najwyższego w sporze klienta o kredyt frankowy

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją

I CSK 3680/25

2

w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że

w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności

o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank S.A.

w W. powołała się na istotne zagadnienie prawne dotyczące okoliczności, które

powinny podlegać ocenie przy badaniu abuzywności klauzul przeliczeniowych

przewidujących odesłanie do kursu wynikającego z tabeli banku – kredytodawcy w

umowie

kredytowej

powiązanej

z walutą obcą, przewidujących stosowanie kursu kupna do wypłaty kredytu lub

kursu sprzedaży do spłaty rat kapitałowo - odsetkowych, w tym uprawnienia

banków do ustalania kursów walut i faktu, że w chwili zawarcia umowy kredytu

kredytobiorca był już stroną umowy kredytu walutowego. Wskazała ponadto na

potrzebę wykładni art. 3851 § 1 i 2 k.c. w związku z art. 6 dyrektywy Rady

93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków

w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95, s. 29, dalej – „dyrektywa 93/13”),

art. 3851 § 1 k.c. w związku z art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13, art. 3851 § 1 k.c.

w związku z art. 1 pkt 1 lit. a) i art. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie

ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011, nr 165,

poz. 984, dalej - „ustawa antyspreadowa”) oraz art. 69 ust. 1 pr. bank.

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on

precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten

powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób

abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy

tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,

nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12,

poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r.,

IV CSK 623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r.,

V CSK 547/14).

I CSK 3680/25

3

W świetle utrwalonego stanowiska, w celu uzasadnienia potrzeby wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest

natomiast wykazanie, że określony przepis prawa lub zespół tych przepisów, mimo

że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita

wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności

w judykaturze w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych,

które należy przytoczyć (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08 i z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07).

Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej

zaskarżonym wyrokiem wystąpiły twierdzone przyczyny kasacyjne.

Przytoczone i rozwinięte we wniosku wątpliwości, w zestawieniu z zarzutami

skargi i przedmiotem postępowania przed Sądami meriti, odnosiły się do

konsekwencji zawarcia w umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą (frankiem

szwajcarskim) postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe

i odsyłających do tabel kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote

polskie i odwrotnie. Problematyka ta była nie tylko wielokrotnie, lecz także

wszechstronnie podejmowana w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego

w odniesieniu do zbliżonych treścią umów kredytowych oraz w orzecznictwie

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia się

jednolitych kierunków orzeczniczych, w które wpisywało się rozstrzygnięcie zawarte

w zaskarżonym wyroku, przy czym w judykaturze tej uwzględniano m.in. powołane

we wniosku art. 69 i art. 111 pr. bank., jak również przepisy ustawy antyspreadowej

(por. np. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia

7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, wyroki Sądu Najwyższego

z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20, z dnia

10 maja 2022 r., II CSKP 163/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia

13 maja 2022 r., II CSKP 405/22, z dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, z dnia

9 września 2022 r., II CSKP 794/22, z dnia 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22,

z dnia 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 25 maja 2023 r., II CSKP 1311/22,

z dnia 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22, z dnia 25 października 2023 r.,

II CSKP 820/23, z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 oraz

I CSK 3680/25

4

II CSKP 1753/22, i z dnia 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz II CSKP 36/23,

z dnia 28 sierpnia 2025 r., II CSKP 57/23; postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22, z dnia 30 marca 2023 r., I CSK 289/22, z dnia

27 kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22, z dnia 8 grudnia 2023 r., I CSK 5651/22, z dnia

7 marca 2024 r., I CSK 6678/22 i z dnia 29 maja 2024 r., I CSK 2038/23 oraz

powołane tam dalsze orzecznictwo Sądu Najwyższego; w judykaturze Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej zob. zwłaszcza wyroki z dnia 29 kwietnia 2021 r.,

C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341, z dnia

18 listopada 2021 r., C-212/20, M.P., B.P. przeciwko „A.”, ECLI:EU:C:2021:934,

z dnia 16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B., M.B. przeciwko

X S.A.,ECLI:EU:C:2023:216 i z dnia 23 listopada 2023 r., C-321/22, ZL, KU, KM

przeciwko Provident Polska S.A., ECLI:EU:C:2023:911).

Sąd Najwyższy przesądził również, że stanowisko zakładające niemożność

utrzymania w mocy umowy kredytu powiązanej z walutą obcą w konsekwencji

stwierdzenia abuzywności zawartych w takiej umowie klauzul przeliczeniowych

odsyłających do kursu tabelarycznego odnosi się także do umów, w których

zobowiązanie opiewało na walutę obcą, a wypłata kredytu, zgodnie z ustaleniami

stron, mogła nastąpić i nastąpiła w złotych polskich. Utrzymanie tego rodzaju

umowy w mocy przy założeniu jej dalszego wykonywania wyłącznie w walucie

obcej zniekształcałoby bowiem wolę stron ukierunkowaną od początku na wypłatę

kredytu w walucie krajowej i jego opcjonalną obsługę w tej walucie. Działanie takie

w istocie odpowiadałoby zatem uzupełnieniu umowy treścią nieuzgodnioną przez

strony (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22,

z dnia 15 września 2023 r., II CSKP 1356/22 i z dnia 29 listopada 2023 r.,

II CSKP 1461/22, a także postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

16 listopada 2022 r., I CSK 2237/22 i z dnia 30 czerwca 2023 r., I CSK

3468/22 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo).

W zakresie, w jakim we wniosku wskazywano na fakultatywny tylko

charakter mechanizmu przeliczeniowego odsyłającego do tabeli banku, co

zapewniało kredytobiorcy wybór między spłatą kredytu w walucie obcej i w złotych

polskich i miałoby decydować o kwalifikacji spornej umowy jako kredytu stricte

walutowego, należało zauważyć, że rozważania wniosku konsekwentnie pomijały

I CSK 3680/25

5

stanowisko Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który w wyroku z dnia

21 września 2023 r., C-139/22, AM i PM przeciwko mBank S.A.,

ECLI:EU:C:2023:692, wyjaśnił, iż włączenie do umowy zawartej z konsumentem

dwóch alternatywnych warunków dotyczących wykonania tego samego obowiązku

ciążącego na konsumencie, z których jeden jest nieuczciwy, a drugi zgodny

z prawem, pozwala przedsiębiorcy na spekulowanie, że przez brak informacji,

nieuwagę lub niezrozumienie konsument wykona zobowiązanie zgodnie

z warunkiem, który powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze

szkodą dla konsumenta. W konsekwencji postanowienie umowne regulujące

sposób wykonania umowy, które należy zakwalifikować jako nieuczciwe, nie traci

tego charakteru z tego powodu, że umowa przewiduje możliwość jej wykonania

w inny (uczciwy) sposób. Stanowisko to, w nawiązaniu do powołanego wyroku

Trybunału, wyrażono także w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. wyroki

Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 810/23 i z dnia

6 czerwca 2025 r., II CSKP 570/23). W dotychczasowej judykaturze wyjaśniono

również, że dla oceny abuzywności postanowienia umownego nie ma znaczenia

faktyczny poziom wiedzy konkretnego konsumenta (por. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22).

W zestawieniu z przywołanym orzecznictwem unijnym, jak również

ugruntowaną judykaturą Sądu Najwyższego, wniosek nie ujawniał w konsekwencji

potrzeby kolejnej wypowiedzi orzeczniczej Sądu Najwyższego w objętej nim

materii, z uwzględnieniem publicznoprawnych, ponadindywidualnych funkcji skargi

kasacyjnej.

Należało zatem odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,

art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

(K.G.)

[SOP]

I CSK 3680/25

6