Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi w sprawie służebności przesyłu

Postanowieniem z 22 czerwca 2022 r. Sąd Rejonowy Katowice - Wschód

w Katowicach oddalił wniosek S. Spółki Akcyjnej w K., I.

I CSK 3688/25

2

w P. o ustanowienie służebności przesyłu przy udziale Skarbu Państwa-Prezydenta

Miasta K., P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. i ustalił, że uczestnicy

postępowania ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w

sprawie.

Postanowieniem z 4 lipca 2025 r. Sąd Okręgowy w Katowicach sprostował

w rubrum zaskarżonego postanowienia oznaczenie przedmiotu sprawy jako

„sprawy z wniosku S. Spółki Akcyjnej w K. przy udziale P. spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w K. i Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K. o ustanowienie

służebności

przesyłu

oraz

sprawy

z

wniosku

S. Spółki Akcyjnej w K. i I. w P. przy udziale P. spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w K. i Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K. o ustanowienie

służebności przesyłu” (pkt 1); oddalił apelację (pkt 2); zasądził od wnioskodawcy P.

spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na rzecz uczestnika P. spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością w K. tytułem kosztów postępowania

apelacyjnego związanych ze sprawą o sygn. akt II Ns 427/18 kwotę 240 zł

z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się

orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty (pkt 3); zasądził od

wnioskodawców P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie

i I. w P. solidarnie na rzecz uczestnika P. spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością w K. tytułem kosztów postępowania

apelacyjnego związanych ze sprawą o sygn. akt II Ns 429/18 kwotę 240 zł

z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się

orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty (pkt 4).

Wnioskodawcy wnieśli skargę kasacyjną, w której zaskarżyli postanowienie

Sądu Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania powołali się na nieważność postępowania, tj. art. 379 pkt 4 k.p.c.

w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. ze względu na sprzeczność składu sądu z przepisami

prawa. Ponadto skarżący wskazali, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona, ponieważ Sąd drugiej instancji dokonał rażąco błędnej wykładni

umów z 28 października 2005 r. i z 18 stycznia 2002 r. bez zastosowania dyrektyw

wynikających z treści art. 65 § 2 k.c. W ocenie skarżącego, dokonując wykładni

tych umów Sąd Okręgowy nie uwzględnił zgodnego zamiaru stron i celu tych

I CSK 3688/25

3

umów, sposobu realizacji ich postanowień przez strony oraz okoliczności, że strony

pozostawały we wcześniejszych stosunkach prawnych, co doprowadziło do błędnej

konstatacji, że zawarcie odnośnych umów i ich wykonanie nie spowodowało

nabycia prawa własności urządzeń, o których mowa w treści art. 49 §1 k.c. przez

poprzedników prawnych P. oraz przez P.1. Poza tym wskutek błędnej wykładni Sąd

Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy pomijając wnioski dowodowe, których

uwzględnienie pozwoliłoby na wszechstronne rozważenie roszczenia, z którym

wystąpili wnioskodawcy. W ocenie skarżących, Sąd Okręgowy powinien był zwrócić

się do wnioskodawców o sprecyzowanie wniosku, skoro uznał jego treść za

nieprecyzyjną.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do

zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych

sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do najdalej idącego zarzutu

nieważności postępowania należy stwierdzić, że przywołane w uzasadnieniu tego

zarzutu okoliczności nie świadczą o nieważności postępowania przed Sądem

Okręgowym. W orzecznictwie wielokrotnie wykluczono – co do zasady – możliwość

podważenia uprawnienia do orzekania osoby, która została powołana na urząd

sędziego przez Prezydenta (por. postanowienia SN z: 13 lipca 2020 r.,

II CSK 581/19, i przywołane tam orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego,

I CSK 3688/25

4

z 29 listopada 2023 r., I CSK 5848/22; z 20 listopada 2025 r., I CSK 2703/25;

z 26 listopada 2025 r., V KK 469/25). Nadto, zgodnie z art. 29 ust. 3 u.s.n.

niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ

władzy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego

powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości.

Sąd Najwyższy nie ma kompetencji do pominięcia stosowania przytoczonego tu

przepisu ustawy, co wprost wynika z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP; działanie takie

byłoby przy tym sprzeczne z konstytucyjną zasadą niepodważalności powołania

sędziego na podstawie art. 179 Konstytucji RP.

Na marginesie należy zauważyć, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego

z dnia 23 stycznia 2020 r. wydaną w sprawie BSA I-4110-1/20, OSNC 2020 r.,

nr 4, poz. 34 (uznaną za niekonstytucyjną wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego

z 20 kwietnia 2020 r., U 2/20), o sprzeczności składu sądu z przepisami prawa

w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. można mówić wówczas, gdy w składzie sądu

bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym

przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz

niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi –

w konkretnych okolicznościach – do naruszenia standardu niezawisłości

i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji

o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. W okolicznościach

przedmiotowej sprawy skarżący nie wykazali ww. przesłanek, dlatego też zarzut

nieważności postępowania drugoinstancyjnego jest chybiony.

Przechodząc do oceny twierdzenia o oczywistej zasadności skargi

kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), należy przypomnieć, że zachodzi ona wtedy,

gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań

wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania mają charakter kwalifikowany i bez wątpienia

uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentację

prawną wyjaśniającą, w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to

I CSK 3688/25

5

twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie kwalifikowanej postaci

naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej na jego oczywistości

prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej

(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02,

OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego z 14 lipca 2005 r.,

III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu Najwyższego

z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia, że przesłanką

przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu

prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to

spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie

SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma charakter wyjątkowy.

W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że skarga

kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją stwierdzić „na

pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności sprawy

(zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).

Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

pozwala przyjąć, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w przyjętym

wyżej rozumieniu. Pominięcie wniosków dowodowych nie może być kwalifikowane

jako nierozpoznanie istoty sprawy, jeżeli sąd odniósł się do przedmiotu sprawy

i zbadał materialnoprawną podstawę żądania (zob. np. postanowienia Sądu

Najwyższego z: 30 czerwca 2025 r., III CZ 45/25; 27 maja 2022 r., III CZ 69/22).

W pozostałym zakresie uzasadnienie wniosku nie spełnia przedstawionych wyżej

wymagań, gdyż nie zawiera argumentacji wykazującej oczywisty charakter

zarzuconych naruszeń prawa, mogących świadczyć o oczywistej zasadności

skargi. Argumentacja skarżących nie uwzględnia dokonanych w sprawie ustaleń

faktycznych lub stanowi wprost polemikę z nimi, chociaż ustawodawca wyłączył

możliwość oparcia skargi na zarzutach dotyczących błędów w ustaleniach

faktycznych lub oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.) i przyjął, że Sąd Najwyższy

jest związany przy rozpoznawaniu sprawy oceną dowodów i ustaleniami

faktycznymi dokonanymi przez Sąd drugiej instancji (art. 39813 § 2 k.p.c.).

I CSK 3688/25

6

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).

A.G.

[a.ł]