Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej pozwanej w sporze o zapłatę

Wyrokiem z 6 października 2023 r., wydanym w sprawie z powództwa M.B.,

P.W. i S.B. przeciwko A.B. o zapłatę, Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację

pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Rybniku z 10 sierpnia 2021 r. Pozwana

wniosła skargę kasacyjną, opierając wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania na

przyczynach kasacyjnych objętych art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 3777/24

2

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia przysługującym

od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, służącym ochronie interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania prawa, wkład

Sądu Najwyższego w rozwój orzecznictwa i nauki prawa oraz eliminowanie z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym lub orzeczeń

oczywiście niezgodnych z prawem. Stosownie do 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez stronę, że w

sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Z punktu widzenia funkcji oraz

założeń skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia,

rolą ,,przedsądu” jest wstępna selekcja skarg pod kątem spełniania wymienionych

wyżej kryteriów (przyczyn kasacyjnych) kwalifikujących skargę do jej

przedstawienia Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania.

W ramach jedynej podstawy skargi kasacyjnej pozwana zarzuciła naruszenie

przez Sąd Apelacyjny art. 3271 § 1 w zw. z art. 387 § 21 w zw. z art. 391 §1 k.p.c.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania podniosła, że jest ona

oczywiście uzasadniona ze względu na rażące i oczywiste naruszenie

przytoczonych przepisów postępowania oraz powołała się na uzasadnienie tej

podstawy kasacyjnej.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania na jej oczywistej

zasadności nakładało na skarżących powinność wykazania, że Sąd drugiej instancji

dopuścił się oczywistego naruszenia przytoczonych we wniosku przepisów prawa

materialnego lub procesowego, dostrzegalnego prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej. Oczywiste jest tylko to, co można dostrzec bez

potrzeby głębszej analizy sprawy. Zarzucane uchybienia muszą mieć zatem

kwalifikowany charakter, dotyczyć konkretnych przepisów prawa i być dostrzegalne

w sposób jednoznaczny i oczywisty, na pierwszy rzut oka, co skarżący winien

wykazać we wniosku bez odwoływania się do podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienia, które nie podlegają badaniu na etapie tak zwanego przedsądu (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego z 12 grudnia 2000, V CKN 1780/00, OSNC

I CSK 3777/24

3

2001, Nr 3, poz. 52; z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, Nr 10, poz. 156

oraz z 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).Należy też przypomnieć, że zgodnie z

powszechnie aprobowanym w orzecznictwie i nauce prawa poglądem, o przyjęciu

skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu, lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście

nieprawidłowego orzeczenia, które nie może się ostać (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 r., Nr 13, poz. 230).

Skarżąca nie wykazała oczywistej, widocznej prima vista wadliwości

zaskarżonego wyroku. Uzasadnienie tego wyroku poddaje się, wbrew zarzutowi

skarżącej kontroli kasacyjnej, albowiem umożliwia zrekonstruowanie motywów,

którymi kierował się Sąd Apelacyjny, aprobując ocenę dowodów i ustalenia

faktyczne Sądu Okręgowego oraz uznając zarzuty apelacji pozwanej za

niezasadne. Poza tym uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania

sprowadza się, w istocie, do kwestionowania oceny dowodów przeprowadzonej

przez Sąd oraz ustaleń, stanowiących podstawę faktyczną zaskarżonego

postanowienia, co nie jest dopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym (art. 39813 §

2 i art. 3989 § 3 k.p.c.).

W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji. Sąd Najwyższy oddalił zawarty

w skardze wniosek pozwanej, reprezentowanej przez pełnomocnika ustanowionego

z urzędu, o zasądzenie od powodów na rzecz pozwanej kosztów postępowania

kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego powiększonych o należny

podatek od towarów i usług. Wobec odmowy przyjęcia skargi pozwanej do

rozpoznania, nie było podstaw do obciążenia powodów tymi kosztami (zob.

uchwała Sądu Najwyższego z 7 października 2021 r., III CZP 51/20, OSNC 2022,

Nr 5, poz. 47). Pełnomocnik pozwanej z urzędu nie domagał się natomiast

przyznania tych kosztów na jego rzecz od Skarbu Państwa na podstawie art. 29 ust.

1 ustawy z 26 maja 1982 r. o adwokaturze (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz.1564),

zaś Sąd Najwyższy nie ma podstaw prawnych do działania w tej kwestii z urzędu.

Niezbędne jest bowiem złożenie przez pełnomocnika z urzędu wniosku o

zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, o którym mowa w § 3

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia

przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów

I CSK 3777/24

4

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r.

poz. 763), najpóźniej do dnia podpisania przez Sąd Najwyższy sentencji orzeczenia

kończącego postępowanie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 sierpnia

2021 r., III CNP 12/20.). Pełnomocnik skarżącej zaniechał jednak złożenia

stosownego wniosku w tym przedmiocie, co spowodowało wygaśnięcie roszczenia

o przyznanie kosztów. Należy przy tym podnieść, że ewentualny wniosek

pełnomocnika z urzędu o uzupełnienie postanowienia Sądu Najwyższego o

odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez przyznanie mu od

Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej z

urzędu w postępowaniu kasacyjnym podlegałby, jako spóźniony, oddaleniu (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z 30 stycznia 2023 r., II CSK 384/20).

Agnieszka Piotrowska

(A.D.)

[SOP]