Syndyk banku w upadłości nie zawiesi sprawy kredytobiorców o nieważność kredytu

Wyrokiem z 17 maja 2022 r., II C 821/19 , Sąd Okręgowy w Warszawie

oddalił powództwo kredytobiorców o stwierdzenie nieważności stosunku prawnego

wynikającego z umowy kredytu zawartej przez strony, ewentualnie zasądzenie od

pozwanego banku na ich rzecz 1389,72 zł oraz 38 314,12 CHF z odsetkami,

ewentualnie zasądzenie 28 991,45 zł z odsetkami.

W toku postępowania apelacyjnego 20 lipca 2023 r. Sąd Rejonowy dla m.st.

Warszawy ogłosił upadłość banku

I CSK 3802/24

2

Po zawieszeniu postępowania i jego podjęciu przeciwko syndykowi w

zakresie żądania ustalenia Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem częściowym,

zaskarżonym skargą kasacyjną, zmienił wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że

ustalił nieważność stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu.

Sąd drugiej instancji ustalił, że 19 marca 2008 r. strony zawarły umowę

kredytu na sumę 143 525,40 zł indeksowanego kursem CHF, jako równowartość

65 867,55 CHF. Rzeczywista równowartość w CHF miała zostać określona po

wypłacie ostatniej transzy kredytu. Spłata kredytu miała nastąpić w 360

miesięcznych ratach. Kredyt został wypłacony w pięciu transzach.

Rzeczywista wysokość rat kapitałowo-odsetkowych miała zostać określona

w harmonogramie spłat. W dniu wypłaty kredytu suma wypłaconych środków miała

być przeliczana na CHF według kursu kupna walut określonego w tabeli kursów

obowiązującego w dniu uruchomienia danej transzy. Wysokość zobowiązania miała

być ustalana jako równowartość sumy do spłaty wyrażonej w CHF, po przeliczeniu

każdej częściowej spłaty (raty) według kursu sprzedaży walut określonego w

bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych

kursem walut obcych do CHF obowiązującego w dniu spłaty.

Do 28 marca 2019 r. kredytobiorcy wpłacili na rzecz banku 21 666,90 zł oraz

38 314,12 CHF.

Sąd drugiej instancji wskazał, że w umowie będącej przedmiotem niniejszej

sprawy bank w sposób jednostronny oznaczał kurs waluty właściwej do wyliczenia

zobowiązania kredytobiorcy. Z treści umowy nie wynikały zaś ani obiektywne, ani

weryfikowalne oznaczenia tego kursu. Przedmiotowa umowa nie była negocjowana

indywidualnie, zawiera postanowienia naruszające w sposób rażący interesy

konsumenta i jest sprzeczna z dobrymi obyczajami.

W ocenie Sądu drugiej instancji nie ma możliwości utrzymania umowy po

wyeliminowaniu postanowień abuzywnych. Przedmiotowa umowa jest

bezskuteczna na skutek zastosowania przez bank niedozwolonych postanowień

umownych.

Syndyk masy upadłości banku wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania ze względu na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia

I CSK 3802/24

3

prawnego: czy postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy o ustalenie

nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu waloryzowanego (indeksowanego

albo denominowanego) do waluty obcej, wytoczone przeciwko upadłemu bankowi

(kredytodawcy), jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy

upadłości" w rozumieniu art. 145 ust. 7 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo

upadłościowe (pr.upadł.) i tym samym podlega zawieszeniu na podstawie art. 174 §

1 pkt 4 lub art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i art. 145 ust. 1 pr.upadł.

do czasu rozpoznania zgłoszenia wierzytelności na liście wierzytelności lub,

odpowiednio, odmowy uwzględnienia wierzytelności na liście i wyczerpania trybu

określonego ustawą.

Syndyk masy upadłości banku wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania również z uwagi na istnienie potrzeby wykładni przepisów prawnych:

art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art. 145 ust. 1 pr.upadł. oraz

art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 w zw. z art. 145 ust. 1 pr.upadł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 144 ust. 1 pr.upadł. po ogłoszeniu upadłości postępowania

sądowe, administracyjne lub sądowoadmimstracyjne dotyczące masy upadłości

mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko memu.

Postępowanie o ustalenie nieważności umowy kredytu nie jest postępowaniem

dotyczącym wierzytelności, o którym mowa w art. 145 pr.upadł., dlatego należało je

podjąć i dalej prowadzić. Orzeczenie ustalające ważność lub nieważność umowy

kredytu (ściślej istnienie lub nieistnienie stosunku kredytu) może na podstawie art.

366 k.p.c. mieć wpływ na rozstrzygnięcie o wierzytelnościach stron umowy, w tym

może wiązać przy ustalaniu listy wierzytelności upadłego, lecz sam proces

o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego nie jest postępowaniem

dotyczącym wierzytelności.

Takie stanowisko potwierdza również uchwała Sądu Najwyższego

z 19 września 2024 r., III CZP 5/24: „postępowanie sądowe z powództwa

kredytobiorcy będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego

z umowy kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do którego w toku

I CSK 3802/24

4

postępowania ogłoszono upadłość, nie jest sprawą „o wierzytelność, która podlega

zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego

2003 r. Prawo upadłościowe, a tym samym może być podjęte z chwilą ustalenia

osoby pełniącej funkcję syndyka”.

To właśnie korelacja art. 145 ust. 1 pr.upadł. z ustaleniem listy

wierzytelności, wyrażająca istotę i funkcję przywołanego przepisu, stanowi o

fundamentalnej różnicy między sprawami o ustalenie i sprawami o zasądzenie.

W przypadku zawieszenia postępowania o ustalenie nieistnienia stosunku

kredytu kredytobiorca upadłego nie mógłby zgłosić roszczenia o ustalenie do listy

wierzytelności, ponieważ umieszczeniu na liście podlegają tylko wierzytelności,

czyli prawa do żądania spełnienia oznaczonego świadczenia.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Na podstawie art. 98 k.p.c. kredytobiorcom przysługuje od skarżącego zwrot

kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki

minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności .

Dariusz Pawłyszcze

(G.G.)

[SOP]