Kredyt indeksowany do franka. SN nie przyjął skargi kasacyjnej banku

1. Wyrokiem z 19 lipca 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził

od pozwanego Bank w W. na rzecz powodów H.B. i G.B. do ich majątku objętego

majątkową wspólnością ustawową: kwotę 136 790,71 zł wraz z odsetkami

ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 3 maja 2022 r. do zapłaty; kwotę

37 077,81 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 3 maja

I CSK 384/25

2

2022 r. do dnia zapłaty (pkt I); w pozostałym zakresie powództwo główne o zapłatę

oddalił (pkt II) i rozstrzygnął o kosztach procesu (pkt III).

2. Na skutek apelacji pozwanego Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem

z 10 października 2023 r. oddalił apelację i orzekł o kosztach postępowania

apelacyjnego.

3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiódł pozwany.

Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się

na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Podał, że w sprawie

występuje potrzeba wykładni przepisów: art. 4 ust. 2 Dyrektywy Rady 93/13/EWG

z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

(dalej: „Dyrektywa 93/13”), art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13, art. 65 k.c., art. 354 k.c.,

art. 358 § 2 k.c., art. 3851 § 1 i 2 k.c., art. 3852 k.c. oraz art. 69 ust. 3 ustawy

z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe. Ponadto skarżący stwierdził, że w sprawie

występują następujące istotne zagadnienia prawne:

a) czy w przypadku uznania w wyniku kontroli incydentalnej obecnych w umowie

o kredyt indeksowany kursem waluty obcej klauzul spreadowych nieokreślających

głównego przedmiotu umowy, za niedozwolone (nieuczciwe) warunki umowne,

prawidłowym jest przyjęcie nieważności całej umowy, skoro klauzule ryzyka

walutowego, określające - zgodnie z jednolitym orzecznictwem Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej - główny przedmiot tej umowy, nie stanowią

niedozwolonych (nieuczciwych) warunków umownych?

b) czy w przypadku uznania w wyniku kontroli incydentalnej obecnych w umowie

o kredyt indeksowany do waluty obcej klauzul odnoszących się do indeksacji

kredytu kursem waluty obcej za niedozwolone (nieuczciwe) warunki umowne

i w konsekwencji przyjęcia upadku umowy jako konsekwencji wyeliminowania z niej

mechanizmu indeksacji, kierując się zasadą utrzymania umowy w mocy oraz mając

na uwadze postulat przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta, w jakiej

znajdowałby się on w przypadku braku nieuczciwych warunków umownych,

prawidłowe jest odwołanie się, jako do podstawy dla określenia oprocentowania

zobowiązań kredytowych wyrażonych w walucie polskiej, do stawki referencyjnej

WIBOR, skoro w umowie wiążącej strony stawka ta występuje i jest ona

I CSK 384/25

3

definiowana jako odnosząca się do kredytów nieindeksowanych, wyrażonych

w walucie polskiej?

c) czy wobec umożliwienia kredytobiorcom posiadającym kredyty denominowane

lub indeksowane do waluty innej niż waluta polska dokonywania spłaty rat

kapitałowo-odsetkowych oraz dokonania przedterminowej spłaty pełnej lub

częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie na podstawie wyżej

powołanego art. 69 ust. 3 Prawa bankowego, wziąwszy pod uwagę aksjomat

racjonalności krajowego ustawodawcy uzasadnione jest przyjęcie, że kredyty

denominowane lub indeksowane do waluty innej niż waluta polska są kredytami

udzielonymi w złotych polskich, skoro dokonanie przez kredytobiorcę spłaty raty

kapitałowo-odsetkowej albo dokonanie przedterminowej spłaty pełnej lub

częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w walucie, do której denominowany lub

indeksowany jest kredyt, prowadzi do skutecznego spełnienia świadczenia

wynikającego ze stosunku zobowiązaniowego w postaci umowy kredytu oraz

zaspokojenia wierzyciela w osobie kredytodawcy, bez konieczności dokonywania

jakichkolwiek przeliczeń bądź innych operacji walutowych wpłacanych przez

kredytobiorcę środków w walucie innej niż waluta krajowa?

d) czy przedumowny obowiązek informacyjny wobec konsumenta stanowi element

postanowienia umownego, w związku z czym ewentualny brak wypełnienia takiego

obowiązku może podlegać badaniu jako samodzielna przesłanka abuzywności?

4. Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej, a także o zasądzenie od strony

pozwanej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze

już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob.

np. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,

I CSK 384/25

4

że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania

cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę

interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa

oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń

wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie

zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie

sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji

tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach

której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap

postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś

merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej

z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas

usprawiedliwione.

6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna

strony pozwanej mimo obszerności wywodów nie zawiera argumentów

wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989

§ 1 pkt 1 lub 2 k.p.c. uzasadniająca przyjęcie sprawy do rozpoznania.

7. Podniesione przez skarżącego wątpliwości wykładnicze i sformułowane

zagadnienia prawne koncentrują się w większości wokół problemu dotyczącego

abuzywności postanowień umowy kredytu indeksowanego do CHF i skutków tej

abuzywności. U podłoża mają one tezę o dopuszczalności zastąpienia

niedozwolonych klauzul umowy określających sposób ustalania przez bank kursów

waluty innym mechanizmem przeliczeniowym opartym na przepisach kodeksu

cywilnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi jednak obecnie

wątpliwości, że niedopuszczalne jest zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego

postanowienia umowy innym mechanizmem wyliczenia kwoty raty kapitałowo-

odsetkowej. Żaden bowiem przepis prawa, w tym art. 3851 i art. 358 § 2 k.c.,

nie daje podstaw do zastąpienia klauzuli abuzywnej innym postanowieniem.

Uzupełnienie luk po wyeliminowaniu takiej klauzuli stanowiłoby bowiem zbyt daleko

idącą modyfikację umowy w celu ratowania sytuacji prawnej przedsiębiorcy

stosującego niedozwolone postanowienie umowne (zob. wyrok Sądu Najwyższego

I CSK 384/25

5

z 26 kwietnia 2022 r. II CSKP 550/22; postanowienia Sądu Najwyższego: z 31 maja

2022 r., I CSK 2314/22; z 1 lutego 2023 r., I CSK 5615/22 oraz z 6 lipca 2023 r.,

I CSK 5755/22). Potwierdził to Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu

Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, w której

stwierdzono m.in., że w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu

indeksowanego, odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi

niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie

prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób

określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

Ponadto Sąd Najwyższy przesądził także, że w razie niemożliwości ustalenia

wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego umowa nie

wiąże także w pozostałym zakresie. Powyższa uchwała ma moc zasady prawnej,

wiążącej Sąd Najwyższy również w niniejszej sprawie (art. 87 § 1 ustawy o Sądzie

Najwyższym).

8. Istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu powołanych wyżej

przepisów nie stanowi kwestia zasadności przyjęcia, iż kredyt denominowany

lub indeksowany do waluty obcej jest kredytem udzielonym w złotych polskich. Sąd

Najwyższy stoi na stanowisku, że umowy kredytu denominowanego

lub indeksowanego do waluty innej niż waluta polska są kredytami udzielonymi

w złotych polskich (zob. np. wyrok SN z 27 kwietnia 2023 r., II CSKP 1027/22).

Okoliczność, że powód od samego początku mógł spłacać kredyt w walucie CHF

nie powoduje, że zaciągnięty przez niego kredyt był kredytem walutowym, skoro

powód mógł również dokonywać spłat w walucie PLN. Nie jest kredytem

walutowym taki, w którym z jednej strony w umowie wskazana została jako

tzw. kwota kredytu waluta obca, natomiast uruchomienie, tj. spełnienie świadczenia

przez bank, nastąpić ma zgodnie z umową w walucie polskiej (zob. wyrok Sądu

Najwyższego z 31 stycznia 2023 r., II CSKP 334/22).

9. Także ostatnie sformułowane pytanie nie stanowi istotnego zagadnienia

prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Nie spełnia ono bowiem kryterium

doniosłości (istotności). Na gruncie przepisu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

chodzi bowiem o sformułowanie problemu prawnego, którego nie można rozwiązać

za pomocą powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa, przy uwzględnieniu

I CSK 384/25

6

poglądów funkcjonujących już w orzecznictwie i piśmiennictwie (zob. np.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 8 maja 2015 r., III CZP 16/15;

z 24 października 2012 r., I PK 129/12; z 26 października 2021 r., I CSK 266/21,

oraz z 30 czerwca 2021 r., III CSK 53/21). Tymczasem nie budzi wątpliwości,

iż wskazany przez skarżącego „przedumowny obowiązek informacyjny wobec

konsumenta” nie jest tożsamy z „elementem postanowienia umownego” (zob. też

postanowienie SN z 19 grudnia 2025 r., I CSK 3428/24).

10. Kluczowe problemy prawne, istotne dla rozstrzygnięcia wątpliwości

wykładniczych podnoszonych przez skarżącego, zostały już zatem rozstrzygnięcie,

zaś kwestie prezentowane przez skarżącego jako „istotne zagadnienia prawne”

dotyczące kredytów frankowych, nie stanowią obecnie zagadnień nowych.

Tożsame bądź bardzo podobne problemy, jak sformułowane przez skarżącego,

były już przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego: zob. np.

postanowienia z 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22, z 6 lipca 2023 r., I CSK

5696/22; z 22 sierpnia 2023 r, I CSK 6841/22; z 22 listopada 2023 r., I CSK

5225/22; z 22 października 2024 r., I CSK 3462/23, oraz z 13 sierpnia 2025 r.,

I CSK 1833/25, do których szczegółowych uzasadnień wypada odesłać w celu

uniknięcia zbędnych powtórzeń.

11. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

12. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

13. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108

§ 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

Krzysztof Grzesiowski

(G.N.-J.)

[SOP]

I CSK 384/25

7