SN odmówił przyjęcia skargi syndyka w sporze o nieważność kredytu frankowego

Wyrokiem z 15 grudnia 2022 r. w sprawie z powództwa B.O. i M.O. przeciwko

Bank S.A. z siedzibą w W. o ustalenie, Sąd Okręgowy w Szczecinie ustalił, że bliżej

opisana umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF, zawarta w dniu 24

I CSK 3853/24

2

września 2008 r., pomiędzy Bank1 SA Oddział w Ł. a B.O. i A.O., jest nieważna,

zasądził od pozwanego na rzecz powódki B.O. kwotę 70 781,24 CHF z

ustawowymi odsetkami za opóźnienie: od kwoty 51 752, 74 CHF od 28 grudnia

2020 r. do dnia zapłaty, od kwoty 5 851 CHF od 16 lipca 2021 r. do dnia zapłaty, od

kwoty 13 177, 50 CHF od 5 listopada 2022 r. do dnia zapłaty, zasądził od

pozwanego na rzecz powódki M.O. kwotę 6 582,50 CHF od 28 grudnia 2020 r. do

dnia zapłaty i oddalił powództwo w pozostałym zakresie. Pozwany wniósł apelację

od tego orzeczenia. Postanowieniem z 7 sierpnia 2023 r., Sąd Apelacyjny w

Szczecinie na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. zawiesił

postępowanie apelacyjne wobec ogłoszenia upadłości pozwanego, a następnie

postanowieniem z 12 marca 2024 roku podjął zawieszone postępowanie w zakresie

roszczenia o ustalenie nieważności umowy kredytowej z udziałem syndyka masy

upadłości Bank spółki akcyjnej w W.. Wyrokiem częściowym z 13 sierpnia 2024 r.

Sąd Apelacyjny w Szczecinie oddalił apelację pozwanego w części dotyczącej

rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania ustalania nieważności umowy.

Pozwany wniósł skargę kasacyjną opierając wniosek o jej przyjęcie do

rozpoznania na przyczynach kasacyjnych objętych art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia

przysługującym od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, służącym

ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania

prawa, wkład Sądu Najwyższego w rozwój orzecznictwa i nauki prawa oraz

eliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym

lub orzeczeń oczywiście niezgodnych z prawem. Stosownie do 3989 § 1 k.p.c., Sąd

Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez

stronę, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Z punktu widzenia funkcji oraz

założeń skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, rolą

„przedsądu” jest wstępna selekcja skarg pod kątem spełniania wymienionych wyżej

I CSK 3853/24

3

kryteriów (przyczyn kasacyjnych) kwalifikujących skargę do jej przedstawienia

Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał

się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego

kwestii, czy postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy o ustalenie

nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu waloryzowanego (indeksowanego

albo denominowanego) do waluty obcej, wytoczonego przeciwko upadłemu

bankowi (kredytodawcy) jest sprawą o wierzytelność w rozumieniu art. 145 ust. 1

ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r.,

poz. 1520 z późn. zm. - dalej: „pr. upadł.”) i tym samym podlega zawieszeniu na

podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. lub art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1

i w zw. z art. 145 ust. 1 pr. upadł. do czasu rozpoznania zgłoszenia wierzytelności

na liście wierzytelności lub odpowiednio, odmowy uwzględnienia wierzytelności na

liście i wyczerpania trybu określonego ustawą. Skarżący podniósł też w tym samym

zakresie potrzebę wykładni powołanych przepisów prawa.

W nawiązaniu do tak sformułowanych przyczyn kasacyjnych należy

przypomnieć, że istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c. jest problem nowy i dotychczas niewyjaśniony, dotyczący ważnego

abstrakcyjnego zagadnienia jurydycznego, którego rozstrzygnięcie przez Sąd

Najwyższy przy okazji rozpoznania skargi kasacyjnej przyczyni się do rozwoju

prawa i orzecznictwa oraz będzie miało znaczenie nie tylko dla tej konkretnej,

jednostkowej sprawy, ale także dla innych podobnych spraw. Skarżący powinien

sformułować to zagadnienie w sposób przyjęty przy przedstawianiu przez sąd

powszechny zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy;

przedstawić pogłębiony wywód prawny uzasadniający zgłoszone wątpliwości,

wykazać zasadność preferowanego sposobu jego rozstrzygnięcia, a także

wadliwość rozwiązania przez Sąd drugiej instancji postawionego problemu

prawnego w sposób rzutujący na wynik sprawy. Na gruncie drugiej przyczyny

kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) rozbieżności w orzecznictwie należy

interpretować jako brak zgodności rozstrzygnięć w sprawach o takich samych lub

bardzo podobnych stanach faktycznych, w których mają zastosowanie te same

przepisy, wykładane lub stosowane w sposób prowadzący do odmiennych -

I CSK 3853/24

4

zróżnicowanych albo sprzecznych - orzeczeń albo decyzji procesowych. Wskazując

na tę przyczynę kasacyjną, skarżący powinien opisać, na czym polega trudność w

interpretacji określonych przepisów prowadząca do niepożądanego wyżej stanu

oraz zilustrować swoje twierdzenia przykładami takich rozbieżnych rozstrzygnięć..

Sformułowana przez skarżącego wątpliwość nie spełnia powyższych

wymagań. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że pojęcie

„postępowania dotyczące masy upadłości”, o którym mowa w art. 174 § 1 pkt 4

k.p.c., obejmuje te, które odnoszą się do praw i obowiązków dotyczących mienia

wchodzącego w skład masy upadłości. Sprawami dotyczącymi masy upadłości są

także sprawy, których rozstrzygnięcie może oddziaływać (korzystnie lub

niekorzystnie) na majątek wchodzący w skład masy upadłości, bez względu na to,

czy rozstrzygnięcie polega na zasądzeniu świadczenia, ustaleniu albo

ukształtowaniu. Pojęcia „postępowań dotyczących masy upadłości” nie można

jednak utożsamiać z „postępowaniami o wierzytelności podlegające zgłoszeniu do

masy upadłości”, o których mowa w art. 145 ust. 1 pr. upadł. (zob. wyrok Sądu

Najwyższego z 9 listopada 2017 r., I CSK 672/17). Przepis art. 145 ust. 1 pr. upadł.,

warunkujący podjęcie postępowania przeciwko syndykowi odmową uznania

wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, ma wyjątkowy charakter na tle

ogólnej reguły wynikającej z art. 180 § 1 pkt 5 k.p.c. i - jak wynika z jego treści -

dotyczy postępowań, których przedmiotem jest wierzytelność podlegająca

zgłoszeniu do masy upadłości. Odstępstwo wyrażone w art. 145 ust. 1 pr. upadł.

wiąże się z dążeniem do uniknięcia dublowania dróg dochodzenia wierzytelności

upadłościowych przy przyznaniu w tej materii prymatu postępowaniu

upadłościowemu, a także wyeliminowania możliwości powstania tytułu

egzekucyjnego, który otwierałby drogę do egzekucji z masy upadłości, do czego

mógłby doprowadzić proces o zasądzenie świadczenia przeciwko syndykowi. Z

racji charakteru powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy

kredytu, tego rodzaju roszczenie nie może być realizowane w trybie sporządzenia

listy wierzytelności, nie jest zobowiązaniem pieniężnym ani zobowiązaniem

majątkowym niepieniężnym upadłego, które może być przekształcone w

zobowiązanie pieniężne, zaś pozytywne rozstrzygnięcie takiego żądania na drodze

sądowej nie jest tytułem egzekucyjnym podlegającym przymusowemu wykonaniu,

I CSK 3853/24

5

tak jak wyciąg z zatwierdzonej przez sędziego komisarza listy wierzytelności,

zawierający oznaczenie wierzytelności oraz sumy otrzymanej na jej poczet przez

wierzyciela (art. 264 ust. 1 pr.upadł.). W konsekwencji w najnowszym orzecznictwie

Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że sprawa o tego rodzaju roszczenie z

powództwa kredytobiorcy będącego konsumentem przeciwko bankowi, co do

którego w toku postępowania ogłoszono upadłość, nie jest więc sprawą „o

wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145

ust. 1 pr.upadł., a tym samym postępowanie w tym przedmiocie może być podjęte z

chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka (zob. m.in. postanowienia Sądu

Najwyższego z 29 maja 2025 r., I CSK 2721/24, z 30 września 2025 r., I CSK

1784/24, z 28 listopada 2025 r., I CSK 3134/24, z 18 grudnia 2025 r., I CSK

3807/24, z 19 grudnia 2025 r., I CSK 1902/25, z 30 grudnia 2025 r., I CSK 65/25).

Nie zachodzi zatem podstawa do ponownej wypowiedzi Sądu Najwyższego w tym

przedmiocie.

W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji. O kosztach postępowania

kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 11 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i

art. 39821 k.p.c., a § 2 pkt 7 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).

Agnieszka Piotrowska

(A.D.)

[SOP]