SN nie przyjął skargi skazanego o wynagrodzenie za pracę w zakładzie karnym

Wyrokiem z 26 września 2024 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie odrzucił

apelację w części dotyczącej rozstrzygnięcia o kosztach wynagrodzenia

pełnomocnika ustanowionego z urzędu oraz oddalił apelację powoda P.C. w

pozostałej części od wyroku Sądu Okręgowego w Krośnie z 17 lutego 2023 r.,

I CSK 387/25

2

którym oddalone zostało jego powództwo skierowane przeciwko Skarbowi Państwa

– Dyrektorowi Zakładu Karnego w […] o zapłatę odszkodowania rekompensującego

niewypłacone wynagrodzenie za pracę.

Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez powoda.

Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołał się na

przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Jego zdaniem w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne

wymagające odpowiedzi na pytanie: „Czy po zmianie warunków zatrudnienia

skazanego z formy odpłatnej na nieodpłatną przy niedochowaniu formy pisemnej

zmiany, skazany uprawniony jest do żądania wynagrodzenia za wykonaną pracę?”.

Pozwany w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o odmowę przyjęcia jej

do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego

rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej

doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi

swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi

nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd

Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej

okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne

i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być

osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze

publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej

pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją

sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania

prawa w każdej indywidualnej sprawie.

I CSK 387/25

3

W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że wskazanie

przyczyny określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nakłada na skarżącego obowiązek

przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami

prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono

rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma znaczenie

nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych podobnych

spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa. Nie może mieć charakteru

kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do

kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego

orzeczenia (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC

2002, nr 12, poz. 151).

Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania nie spełnia tych wymogów.

Zagadnienie prawne sformułowane przez skarżącego nie ma bowiem znaczenia dla

rozstrzygnięcia sprawy w której wniesiono skargę.

Z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że powód w dniu

18 kwietnia 2017 r. wyraził zgodę na zatrudnienie go nieodpłatne przy pracach

porządkowych i pomocniczych na terenie Zakładu Karnego w […], a także przy

pracach na cele społeczne i tę pracę wykonywał w okresie od 1 lipca 2017 r. do 9

listopada 2017 r. Od 10 listopada 2017 r. rozpoczął wykonywanie pracy odpłatnie w

P. w R. i w wyniku zdarzenia z dnia 11 października 2018 r., które miało miejsce

podczas godzin jego pracy na terenie tego zakładu, decyzją dyrektora Zakładu

Karnego w […] został przeniesiony do innej grupy roboczej. Z uwagi na to, że nie

było w tym czasie możliwości przeniesienia go innej pracy odpłatnej przeniesiono

go pracy nieodpłatnej. Powód zgodził się z tą decyzją dyrektora, o której został

ustnie poinformowany. Nie wycofał swojej zgody na nieodpłatne zatrudnienie.

Czynność ta nie stanowiła zatem decyzji dyrektora zakładu karnego

o wycofaniu jego zgody na zatrudnienia powoda w ogóle, o czym zgodnie z art.

121 § 5 k.k.w. powinien zostać powiadomiony pisemnie. W konsekwencji w sprawie

nie powstał problem cofnięcia zgody na zatrudnienie skazanego, czy zatrudnienie

I CSK 387/25

4

go nieodpłatnie bez jego zgody i bez udzielenia mu informacji w tym przedmiocie

na piśmie.

Skoro skarżący zgodnie z art. 123 k.k.w. wyraził zgodę na wykonywanie

nieodpłatnej pracy to nie wykazał, że w sprawie ujawniło się mające znaczenie dla

jej rozstrzygnięcia zagadnienie wykładnicze o problemowym czy precedensowym

charakterze, którego wyjaśnienie wymagałoby zaangażowania Sądu Najwyższego

i sprzyjało rozwojowi prawa.

Formułując zagadnienie prawne bez uwzględnienia wiążącej Sąd Najwyższy

w postępowaniu kasacyjnym podstawy faktycznej zaskarżonego orzeczenia

( art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.) skarżący pominął, że skarga kasacyjna jest

instrumentem prawidłowości stosowania prawa przez sądy, a nie instrumentem

kontroli ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia. Nie

można zatem przenosić do postępowania kasacyjnego sporów dotyczących stanu

faktycznego – także wtedy, gdy następuje to pod pozorem naruszenia prawa

materialnego, gdyż jego ustalenie należy do sądów meriti, a Sąd Najwyższy nie ma

w tym zakresie żadnych, ustrojowych ani procesowych kompetencji (zob. m.in.

wyrok Sądu Najwyższego z 14 stycznia 2000 r., I CKN 1169/99, OSNC 1169/99,

OSNC 2000, nr 7-8, poz. 139 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lipca

2014 r., IV CSK 671/13, niepubl.).

Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z uwagi na trudną sytuację majątkową i życiową powoda oraz charakter

dochodzonego roszczenia Sąd Najwyższy postanowił nie obciążać go kosztami

postępowania kasacyjnego (art. 102 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. i art. 391 § 1

k.p.c.).

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu

w postępowaniu kasacyjnym Sąd Najwyższy orzekł na podstawie § 8 pkt 6 w zw.

z § 16 ust. 4 pkt 2 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14

maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu

terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata

z urzędu (Dz.U. z 2024 r., poz. 763 ze zm.).

I CSK 387/25

5

(M.M.)

[a.ł]