Siedem osób w naczepie z folią. SN odmówił przyjęcia skargi przewoźnika

Wyrokiem z 9 października 2023 r., IX GC 166/23, Sąd Okręgowy w Lublinie

zasądził od pozwanego przewoźnika na rzecz powodowego wysyłającego

34 218,96 euro z odsetkami od 11 lutego 2019 r. i oddalił powództwo w pozostałej

części.

Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Lublinie oddalił

apelację przewoźnika i umorzył postępowanie co do apelacji wysyłającego.

I CSK 3959/24

2

Sąd drugiej instancji ustalił, że wysyłający na zlecenie osoby trzeciej

realizował usługi przewozu drogowego towarów. Na mocy zlecenia z 17 stycznia

2019 r. wysyłający miał zrealizować przewóz towarów na trasie Włochy - Belgia.

Załadunek towarów miał odbyć się 21 stycznia 2019 r., zaś rozładunek 24 stycznia

2019 r. Za wynagrodzeniem miało być przewiezionych 25 palet towaru, ale

ostatecznie przewieziono 26 palet. Wysyłający zlecił realizację przedmiotowego

przewozu pozwanemu przewoźnikowi, a warunki wykonania przewozu określało

zlecenie transportowe. Zgodnie z jego treścią poza miejscem i datą odebrania

towaru, a także datą i miejscem jego wydania przewóz miał zostać wykonany

pojazdem z plandeką. Przewoźnik miał obowiązek zgłaszać niezwłocznie

wysyłającemu wszelkie awarie, spóźnienia i przeszkody w realizacji zlecenia, a

postój mógł się odbywać przy stacji paliw, jeśli wynikało to z obowiązującego

kierowcę czasu pracy.

Kierowca wykonujący przewóz przyjął towar objęty listem przewozowym

CMR bez zastrzeżeń. Przedmiotem przewozu było 26 palet zawierających folie

polipropylenowe. Towar został załadowany na naczepę, zaś po załadunku towaru

naczepa została opatrzona plombą. Kierowca wykonujący przewóz nie miał żadnej

wiedzy na temat nielegalnych imigrantów, nigdy nie słyszał o podobnych

problemach, ani przed zdarzeniem ani po zdarzeniu. Kierowca nie miał wiedzy

o dacie rozładunku, nie dostał wytycznych co do planowania trasy, w tym

możliwości uniknięcia nocnego odpoczynku w pobliżu miejsc, w których występuje

problem nielegalnych imigrantów, nie zwrócił także uwagi, że została zerwana

plomba. W trakcie realizacji przewozu okazało się, że pojazd wraz towarem nie

dotrze na miejsce rozładunku 24 stycznia 2019 r., lecz dopiero 25 stycznia 2019 r.,

z uwagi na fakt, że kierowca musiał wykonać przerwę w czasie jazdy. W tym czasie

znajdował około 160 km od miejsca docelowego.

Na miejscu rozładunku, po otwarciu drzwi naczepy, okazało się,

że w przestrzeni ładunkowej pojazdu znajdowało się 7 osób - nielegalnych

imigrantów. Oględziny towaru ujawniły naruszenie integralności ładunku - pomiędzy

foliami ułożonymi w na paletach w dwóch rzędach znajdowały się rzeczy osobiste

(części garderoby), opakowania po napojach (puszki, plastikowe butelki), a także

widoczne ślady najprawdopodobniej moczu oraz opakowania z moczem. Osoby,

I CSK 3959/24

3

które przedostały się do przestrzeni ładunkowej pojazdu miały bezpośredni kontakt

z przewożonym towarem - chodząc po towarze oraz siedząc na górnym rzędzie

folii. Stan towaru w chwili otwarcia naczepy został utrwalony na fotografiach.

Stwierdzona na miejscu rozładunku obecność 7 osób w przestrzeni ładunkowej

pojazdu została ujawniona w treści listu przewozowego CMR. Z uwagi na ryzyko

skażenia ładunku odbiorca odmówił odbioru towaru. Zanieczyszczenia

mikrobiologiczne transportowanych folii spowodowały, że nie nadawały się do ich

wykorzystania do produkcji opakowań dla artykułów spożywczych. W związku z

tym, że odbiorca odmówił odbioru ładunku, całość towaru została umieszczona w

magazynie, gdzie była składowana do momentu odsprzedaży towaru spółce

zajmującej się m.in. dystrybucją surowców z tworzyw sztucznych i gumy, w tym

odsprzedażą i recyklingiem.

Wzajemne rozliczenia stron związane z częściowym zniszczeniem ładunku,

odmową jego odbioru i koniecznością jego składowania doprowadziły do tego,

że zleceniodawca przewozu skierował do wysyłającego roszczenia

odszkodowawcze z tytułu uszkodzenia towarów w trakcie przewozu stanowiącego

przedmiot niniejszej sprawy w łącznej wysokości 38 716,12 euro.

Sąd drugiej instancji uznał, że wbrew twierdzeniom przewoźnika roszczenie

wysyłającego nie uległo przedawnieniu i nie przesądza o tym kwestia zwrotu lub nie

oryginałów dokumentów dołączonych do reklamacji. Poza sporem pozostawał fakt,

że próba dostawy towaru nastąpiła 25 stycznia 2019 r. Pozew został wniesiony 3

lata później - 25 stycznia 2022 r., a zgodnie z art. 32 ustęp 1 konwencji CMR termin

przedawnienia wynosi 3 lata w przypadku częściowego zniszczenia ładunku, co

miało miejsce w niniejszej sprawie.

Sąd Apelacyjny wskazał również, że na rażące niedbalstwo przewoźnika, co

znalazło swój wyraz w tym, że kierowca nie znał daty rozładunku, spedytor nie

zaplanował trasy z uwzględnieniem ryzyka wtargnięcia nielegalnych emigrantów,

nie zaplanował trasy w taki sposób, aby kierowca podjął ładunek 21 stycznia i

dostarczył do 24 stycznia, bowiem zabrakło około 140 kilometrów, które można było

wykonać pierwszego dnia podstawiając samochód z wypoczętym kierowcą, który

nie musiałby udawać się na przerwę po przejechaniu tylko 300 kilometrów, zamiast

I CSK 3959/24

4

zwyczajowych 600 kilometrów. Kierowca nie dokonał właściwych oględzin naczepy

i nie zwrócił uwagi, że naczepa miała plombę, a 25 stycznia plomba ta jest

zerwana, co utrudniło mu właściwą ocenę ryzyka wtargnięcia nielegalnych

emigrantów już podczas oględzin pojazdu na parkingu. Suma wszystkich

przywołanych okoliczności przesądza o uznaniu rażącego niedbalstwa

przewoźnika.

Przewoźnik wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu

na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych, a także z uwagi na to,

że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Jako istotne zagadnienia prawne

skarżący wskazał:

1) czy jest możliwe przypisanie rażącego niedbalstwa przewoźnikowi w

rozumieniu art. 29 ust. 1 i 2 Konwencji CMR bez wskazania naruszenia przez

przewoźnika konkretnego zobowiązania wynikającego z umowy i/lub przepisów

prawa,

2) czy jest skuteczne odrzucenie reklamacji na podstawie art. 32 ust. 2

Konwencji CMR bez zwracania kopii dokumentów.

Na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej skarżący powołał uznanie,

że dopuścił się rażącego niedbalstwa przy wykonywaniu umowy przewozu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie odpowiedzi na postawione przez skarżącego pytanie są

jasne. W pierwszej kolejności należy odnieść się do pytania w kwestii możliwości

przypisania rażącego niedbalstwa przewoźnikowi w rozumieniu art. 29 ust. 1 i 2

Konwencji CMR bez wskazania naruszenia przez przewoźnika konkretnego

zobowiązania wynikającego z umowy i/lub przepisów prawa. Sąd drugiej instancji

wskazał naruszenia przez pozwanego obowiązków przewoźnika i w sprawie

występuje co najwyżej problem, czy rzeczywiście przewoźnika obciążały obowiązki

wskazane przez Sąd odwoławczy, i czy ich naruszenie było rażące, lecz nie

występuje zagadnienie, czy można przewoźnikowi przypisać rażące niedbalstwo

bez wskazania naruszonego obowiązku.

I CSK 3959/24

5

Sąd Apelacyjny wskazał, że przewoźnik naruszył co najmniej pkt 14 i 15

ogólnych warunków transportu wysyłającego , na które się zgodził. Jak wynika z pkt

14 zleceniobiorca (przewoźnik) zobowiązany był między innymi do sprawdzenia

prawidłowości dokonanego załadunku, a także zabezpieczenia towaru na czas

przewozu. Z kolei w pkt 15 przewoźnik miał obowiązek niezwłocznego zgłaszania

wszelkich awarii, spóźnień i przeszkód dotyczących realizacji zlecenia, jednak

obowiązków tych nie wypełnił. Nie poinformował o późniejszym przyjeździe do

miejsca docelowego i nie zwrócił uwagi podczas postoju na zerwaną plombę

naczepy, co w konsekwencji doprowadziło do wtargnięcia do naczepy imigrantów i

częściowego zniszczenia przewożonego towaru.

Ocena, czy zachodzi wypadek rażącego niedbalstwa wymaga uwzględnienia

obiektywnego stanu zagrożenia oraz kwalifikowanej postaci braku zwykłej

staranności w przewidywaniu skutków, a więc uwzględnienia staranności

wymaganej od działającej osoby, przedmiotu, którego działanie dotyczy oraz

okoliczności, w których doszło do zaniechania pożądanych zachowań z jej strony.

Rażące niedbalstwo, o którym stanowi art. 827 § 1 k.c., można więc przypisać w

wypadku nieprzewidywania szkody jako skutku m.in. zaniechania

ubezpieczającego, o ile doszło do przekroczenia podstawowych, elementarnych

zasad staranności (wyrok Sądu Najwyższego z 07.03.2008 r., III CSK 270/07).

Zgodnie z art. 355 k.c., dłużnik obowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej

w stosunkach danego rodzaju (należyta staranność), zaś należytą staranność

dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określaj się

przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności.

Dokonując ustaleń w zakresie rażącego niedbalstwa międzynarodowego

przewoźnika drogowego, nie sposób abstrahować od stopnia staranności

wymaganego postanowieniami CMR, czyli najwyższej staranności, wynikającej z

prowadzenia przez przewoźnika działalności gospodarczej, a więc profesjonalnego

charakteru świadczonych przez niego usług, której istotą jest posiadanie niezbędnej

wiedzy fachowej, obejmującej zarówno formalne kwalifikacje, praktykę zawodową

oraz ustalone zwyczajowo standardy wymagań (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w

Warszawie z 7 listopada 1995 r., I ACr 606/95). Zachowanie rażąco niedbałe to

przekroczenia podstawowych, elementarnych zasad standardu staranności

I CSK 3959/24

6

wyznaczonego z uwzględnieniem reguł fachowej wiedzy oraz sumienności. Do

takich zachowań należy z całą pewnością zaliczyć sprawdzenie zabezpieczeń

naczepy podczas przewożenia ładunku.

Zleceniodawca przewozu miał obowiązek określenia początkowego

i końcowego miejsca przewozu, zaś samo zaplanowanie dokładnej trasy przewozu

wraz z miejscami postoju należało do obowiązków przewoźnika (pozwanego), który

z chwilą przyjęcia towaru do przewozu przyjął na siebie obowiązek pieczy nad

przesyłką. Nie budzi wątpliwości, że obowiązki w zakresie planowania dokładnej

trasy przejazdu oraz miejsc postojów spoczywają na przewoźniku, który tym

obowiązkom nie sprostał. Zarzut, iż przewoźnikowi bezpodstawnie przypisano

rażące niedbalstwo, nie jest oczywiście uzasadniony,

W świetle powyższych rozważań nie ma w niniejszej sprawie również

istotnego zagadnienia związanego z tym, czy jest skuteczne odrzucenie reklamacji

na podstawie art. 32 ust. 2 Konwencji CMR bez zwracania kopii dokumentów, gdyż

kwesta ta nie ma żadnego wpływu na przedawnienie roszczenia. Ponieważ rażące

niedbalstwo przewoźnika nie zostało skutecznie podważone we wniosku o przyjęcie

skargo do rozpoznania, a poza sporem pozostawał fakt, że próba dostawy towaru

nastąpiła 25 stycznia 2019 r., a także, że pozew został wniesiony 25 stycznia 2022

r., zatem zgodnie z art. 32 ust. 1 konwencji CMR nie upłynął trzyletni termin

przedawnienia .

Oczywistej zasadności skargi kasacyjnej skarżący upatruje w błędach

logicznych występujących w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia

i odzwierciedlających wadliwość analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy,

której dokonał Sąd drugiej instancji. Tymczasem skarżący obowiązany jest w

uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania przytoczyć

odpowiednie argumenty wyjaśniające, z jakiego powodu należy uznać, że

konkretny przepis prawa został w oczywisty sposób naruszony (zob. np.

postanowienia SN: z 24 września 2013 r., III SK 4/13; z 29 maja 2018 r., I CSK

42/18; z 24 września 2020 r., I CSK 131/20). Skarżący nie wykazał istnienia

przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.

I CSK 3959/24

7

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Na podstawie art. 98 k.p.c. powodowi przysługuje od skarżącego zwrot

kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki

minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Dariusz Pawłyszcze

(G.G.)

[a.ł]