Wykonawcy ochrony dworców przegrali kasację o kary umowne i zapłacą 2700 zł kosztów

I CSK 396/25

2

Wyrokiem z 12 października 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził od

pozwanych solidarnie D. sp. z o.o. w W., D.1 spółki z o.o. w L., M. spółki z o.o. w L.,

E spółki z o.o. w W., E.1 spółki z o.o. w W., E.2 spółki z o.o. w W. i A. spółki z o.o.

w. W. na rzecz powoda P. S.A. w W. kwotę 82 305,01 zł z odsetkami ustawowymi

za opóźnienie od kwot cząstkowych , wskazanych w sentencji wyroku, oddalił

powództwo w pozostałej części i orzekł o kosztach procesu. Sprawa dotyczyła kar

umownych zastrzeżonych w § 8 ust. 1 bliżej opisanej umowy z 9 lipca 2020 r. o

świadczenie usług w zakresie ochrony osób i mienia na dworcach kolejowych

pozostających w zarządzie powoda, dochodzonych przez powoda jako

zamawiającego od członków konsorcjum jako wykonawcy za niewykonanie lub

nienależyte wykonanie tej umowy w okresie od sierpnia 2020 r do maja 2021 r.

Apelacje pozwanych wniesione od tego orzeczenia zostały oddalone

wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 9 września 2024 r., który podzielił

ustalenia faktyczne i oceny prawne Sądu pierwszej instancji.

Pozwani ad. 1-3: D. sp. z o.o. w W., D.1 sp. z o.o. w L., M. sp. z o.o. w L.

wnieśli skargę kasacyjną, opierając wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania na art.

3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia

przysługującym od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, służącym

ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania

prawa, wkład Sądu Najwyższego w rozwój orzecznictwa i nauki prawa oraz

eliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym

lub orzeczeń oczywiście niezgodnych z prawem.

Stosownie do 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania w razie wykazania przez stronę, że w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,

I CSK 396/25

3

zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona. Z punktu widzenia funkcji oraz założeń skargi kasacyjnej jako

nadzwyczajnego środka zaskarżenia, rolą „przedsądu” jest wstępna selekcja skarg

pod kątem spełniania wymienionych wyżej kryteriów (przyczyn kasacyjnych)

kwalifikujących skargę do jej przedstawienia Sądowi Najwyższemu w celu

merytorycznego rozpoznania.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący podnieśli,

że w sprawie wystąpiły istotne zagadnienia prawne, dotyczące tego, cyt.: „ czy

sam fakt skierowania przez wykonawcę umowy o zamówienie publiczne swoich

pracowników do wykonywania tejże umowy należy poczytywać za udostępnienie

przez wykonawcę danych osobowych tych pracowników w postaci ich wizerunku do

zamawiającego, co skutkowałoby przerzuceniem na wykonawcę obowiązku

informacyjnego ciążącego na zamawiającym jako administratorze danych

osobowych, przy jednoczesnym zaznaczeniu, że zamawiający nie wskazał, że

pozyskane dane osobowe będzie przetwarzał celem weryfikacji poprawności

wykonywania umowy przez wykonawcę, czy sformułowanie zarzutu niespełnienia

przez administratora danych osobowych obowiązków informacyjnych względem

osób, których te dane dotyczą, powinno przerzucać na administratora danych

osobowych ciężar wykazania, że doszło do spełnienia tych obowiązku, czy

sformułowanie zarzutu przetwarzania danych osobowych bez spełnienia przesłanki

legalizującej przetwarzanie przerzuca na administratora danych osobowych ciężar

wykazania, że przetwarzanie danych osobowych odbywa się w konkretnych,

wyraźnych i prawnie uzasadnionych celach, oraz że dane nie są przetwarzane dalej

w sposób niezgodny z tymi celami, czy przesłankę przetwarzania danych

osobowych zgodnie z prawem w przypadkach, gdy przetwarzanie jest niezbędne

do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze tych danych

oraz. gdy przetwarzanie jest niezbędne do celów wynikających z prawnie

uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub osobę trzecia

należy rozumieć na tyle szeroko, iż rzeczywista przyczyna przetwarzania danych

osobowych nie musi być bezpośrednio związana ze wskazanym przez

administratora danych osobowych obowiązkiem lub celem przetwarzania”.

I CSK 396/25

4

Skarżący podnieśli także, że w ich ocenie powstała potrzeba wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, a mianowicie cyt.: „kiedy

można mówić o wykonaniu umowy o świadczenie usług w znacznej części, w

ramach której codziennie jest wykonywany szereg powtarzalnych czynności przez

cały okres trwania tej umowy, a uchybienia mają charakter marginalny, czy przy

rozpatrywaniu zarzutu miarkowania kary umownej ze względu na wykonanie

zobowiązania w znacznej części dotyczącego umowy o świadczenie usług

zasadnym jest porównywanie liczby uchybień z potencjalną liczbą uchybień, przy

uwzględnieniu, że do naruszeń mogło dojść codziennie, czy można mówić o

spełnieniu przez karę umowną którejkolwiek z jej funkcji w przypadku, gdy już w

momencie zastrzegania kary umownej jasnym dla stron jest, że w przypadku

niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązku, za naruszenie którego

została zastrzeżona, nie dojdzie do powstania jakiejkolwiek szkody po stronie

wierzyciela, czy zasługuje na ochronę interes wierzyciela w sytuacji naliczania

przez niego kar umownych za przypadki naruszeń, za powstanie których dłużnik nie

ponosi odpowiedzialności, jednak wierzyciel - pomimo tej wiedzy - nalicza kary

umowne powołując się na realizację przesłanek postanowienia umownego

uprawniającego go do naliczenia kary umownej za powstałe naruszenie”.

Odnosząc się do przywołanej pierwszej przyczyny kasacyjnej należy

przypomnieć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz

poglądów nauki, istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c. jest problem nowy i dotychczas niewyjaśniony, dotyczący ważnego

abstrakcyjnego zagadnienia jurydycznego, którego rozstrzygnięcie przez Sąd

Najwyższy przy okazji rozpoznania skargi kasacyjnej przyczyni się do rozwoju

orzecznictwa i nauki prawa oraz będzie miało znaczenie nie tylko dla tej konkretnej,

jednostkowej sprawy, ale także dla innych podobnych spraw (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z 18 września 2012 r., II CSK 180/12. oraz z 2 grudnia 2014 r.,

II CSK 376/14). Skarżący powinien sformułować przedstawione przez siebie

zagadnienia w sposób przyjęty przy zwracaniu się przez sąd powszechny z

pytaniem prawnym do Sądu Najwyższego na podstawie art.390 k.p.c., zawrzeć we

wniosku pogłębione wywody prawne usprawiedliwiające zgłoszone wątpliwości

oraz wykazać argumentami ściśle jurydycznymi zasadność proponowanego przez

I CSK 396/25

5

siebie sposobu ich rozstrzygnięcia (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10

maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z 2 grudnia 2014 r., II CSK

376/14 oraz z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14). Skarżący powinien także

wykazać, jaki wpływ na wynik sprawy miało wadliwe, jego zdaniem, ujęcie

przedstawionej kwestii prawnej przez Sąd drugiej instancji w powiązaniu z

ustaleniami faktycznymi tego Sądu. Oparcie wniosku na drugiej przyczynie

kasacyjnej obliguje natomiast skarżącego do szczegółowego opisania, na czym

powzięte przez niego polegają wątpliwości interpretacyjne, określenia, że mają

poważny charakter, nie zostały jeszcze rozstrzygnięte w orzecznictwie, a ich

rozwianie jest niezbędne do rozstrzygnięcia skargi.

Przenosząc powyższe utrwalone zapatrywania na grunt rozpoznawanego

wniosku pozwanych o przyjęcie skargi należy podnieść, że zagadnienia prawne,

sformułowane w ramach pierwszej przyczyny kasacyjnej pozostają w oderwaniu od

ustaleń, stanowiących podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku Sądu

Apelacyjnego, wiążących Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym. Wynika z

nich, że uchybienia pozwanych w realizacji przedmiotowej umowy, uzasadniające,

w ocenie obu Sądów meriti, naliczenie przez powoda dochodzonych pozwem kar

umownych, zastrzeżonych w umowie łączącej strony, zostały ustalone przez Sądy

na podstawie przeprowadzonych w sprawie dowodów w postaci dokumentów

(wpisów do książek służby). Kary zostały nałożone na podstawie tych wpisów ze

względu na nieprawidłowości, stwierdzone bezpośrednio w czasie

przeprowadzanych kontroli. Zagadnienia prawne dotyczące ochrony danych

osobowych i zarzucanych przez skarżących uchybień ze strony powoda jako ich

administratora, nie mają zatem znaczenia dla skargi, a przynajmniej skarżący

tego nie wykazali. Odnotować przy tym trzeba, że w uzasadnieniu zaskarżonego

wyroku, Sąd drugiej instancji obszernie odniósł się do tych kwestii. Nie wystąpiła

także, wbrew treści wniosku, druga przyczyna kasacyjna, a mianowicie potrzeba

wykładni art. 484 § 2 k.c., skoro ta norma prawna jest przedmiotem licznych

orzeczeń Sądu Najwyższego obraz opracowań nauki prawa, w tym o charakterze

komentatorskim. Skarżący przy tym nie tyle powołują się na problemy

interpretacyjne, związane z przepisami kodeksu cywilnego, normującymi instytucję

I CSK 396/25

6

kar umownych, ile formułują, w istocie, kazuistyczne pytania dotyczące zasadności

rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego w tej sprawie.

W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji. O kosztach postępowania

kasacyjnego na rzecz powoda, który wniósł odpowiedź na skargę, orzeczono na

podstawie art. 98 § 11 k.p.c., art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. przy uwzględnieniu § 2

pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22

października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jedn. tekst:Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).

(A.D.)

[a.ł]