Bank nie przeforsuje skargi w sporze o kredyt frankowy i zapłaci 5400 zł kosztów

Wyrokiem z 24 sierpnia 2022 r., XV C 1168/21, Sąd Okręgowy w Gdańsku

zasądził od pozwanego banku na rzecz powodowego kredytobiorcy 293 679,28 zł

z odsetkami i na rzecz córki kredytobiorcy 20 268,49 zł z odsetkami z tytułu zwrotu

wszystkich świadczeń otrzymanych od powodów przez bank i jego poprzednika

prawnego, jako świadczeń nienależnych.

Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Gdańsku

oddalił apelację banku.

I CSK 3986/24

2

Sąd drugiej instancji ustalił, że 30 marca 2007 r. między poprzednikiem

prawnym pozwanego banku, a powódką i jej mężem doszło do zawarcia umowy

kredytu hipotecznego. Na podstawie umowy bank udzielił kredytobiorcom kredytu

w wysokości 78 101,91 CHF.

Kredytobiorcy zobowiązali się do spłaty kredytu wraz z odsetkami, a spłata

kredytu miała następować w złotych. Zmiana kursu waluty miała wpływać na

wysokość salda kredytu oraz raty kapitałowo-odsetkowej. Spłata kredytu

udzielonego w złotych lub w walucie wymienialnej, wraz z należnymi odsetkami

dokonywana miała być miesięcznie lub kwartalnie w zależności od postanowień

zawartych w umowie. Regulamin stanowił, że kredyty udzielone w złotych są

wypłacane i spłacane w złotych, przy zastosowaniu kursu kupna, waluty

obowiązującego w banku w chwili wypłaty. Kredyty w walutach wymienialnych

podlegać miały spłacie w złotych, przy zastosowaniu kursu sprzedaży waluty

obowiązującego w banku w chwili spłaty. Wypłata kredytu nastąpiła 24 kwietnia

2007 r. w wysokości 178 072,35 zł, co odpowiadało 78 101,91 CHF.

Mąż powodowej kredytobiorcy zmarł, a spadek po nim nabyła żona

i małoletnia córka po 1/2. Od 30 marca 2007 r. do 11 maja 2020 r. kredytobiorcy

uiścili na rzecz banku i jego poprzednika prawnego z tytułu realizacji umowy

315 364,26 zł tytułem spłaty kapitału oraz 40 699,26 zł tytułem spłaty odsetek.

Sąd drugiej instancji uznał, że postanowienia umowy kredytu dotyczące

indeksacji mogą być uznane za abuzywne, o ile nie zostały sformułowane w sposób

jednoznaczny, czyli nie zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem. Brak jest

podstaw, aby uznać, że klauzule waloryzacyjne zostały wyrażone w umowie

kredytu w sposób jasny i precyzyjny. Przede wszystkim kredytobiorcy, jako

konsumenci nie zostali przed zawarciem umowy poinformowani przez

przedsiębiorcę o ryzyku kursowym w sposób, który mógłby uzasadniać przyjęcie,

że główne świadczenie zostało sformułowane w sposób jednoznaczny. Bez

znaczenia jest fakt złożenia przez kredytobiorców oświadczenia, iż są świadomi

ryzyka kursowego, związanego ze zmianą kursu waluty indeksacyjnej w stosunku

do złotego, w całym okresie kredytowania i akceptuje to ryzyko. Formalne

poinformowanie strony powodowej o ryzyku kursowym nie jest wystarczające dla

I CSK 3986/24

3

uznania postanowień umowy dotyczących mechanizmu indeksacji za

transparentne. Skutkiem zawarcia w umowie klauzul indeksacyjnych jest ryzyko

kursowe, ponoszone przez obie strony umowy, przy czym ryzyko ponoszone przez

przedsiębiorcę jest ograniczone, zaś ryzyko konsumenta nie jest niczym

ograniczone. Sąd drugiej instancji nadmienił, że za niedozwolone postanowienia

umowne należy uznać te klauzule zawarte w umowie z konsumentem, które

uzależniają wysokość sumy, w jakiej kredyt ma być wypłacony i zwrócony, od

decyzji tylko jednej ze stron, w dodatku strony silniejszej.

Wobec konkluzji, że umowa kredytu zawierająca abuzywne klauzule

obejmujące główne świadczenia stron jako nieważna (bezskuteczna) ex lege nie

wiąże stron ze skutkiem ex tunc, roszczenie kredytobiorców o zwrot spełnionego

świadczenia było zasadne w świetle art. 410 k.c.

Pozwany bank wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze

względu na występowanie istotnego zagadnienia prawnego: czy dopuszczalne jest

zasądzenie na rzecz konsumenta zwrotu uiszczonych przez niego świadczeń

w związku uznaniem postanowień umowy powiązanej z walutą obcą za abuzywne,

w sytuacji, gdy - wobec wcześniejszej i dobrowolnej spłaty kredytu,

niepoprzedzonej ze strony konsumenta jakimikolwiek zastrzeżeniami -

kwestionowana umowa kredytu została w całości wykonana i nie wiązała już stron;

zzy uwzględnienie tego rodzaju świadczenia nie pozostaje w sprzeczności z

zasadami współżycia społecznego.

Skarżący powołał się również na potrzebę wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów, jednak nie wskazał żadnego przepisu, którego wykładni Sąd Najwyższy

miałby dokonać. Wskazał jedynie na kolejne zagadnienie prawne, a mianowicie,

czy w przypadku jeżeli konsument w całości zrealizował umowę zawartą z

przedsiębiorcą przed jakimkolwiek zamanifestowaniem faktu, iż kwestionuje

postanowienia tak wykonywanej umowy, zaś świadczenia te były realizowane bez

zastrzeżenia zwrotu, fakt ten powinien być brany pod uwagę przez sąd orzekający.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 3986/24

4

Bank nie objął wnioskiem o przyjęcie skargi do rozpoznania zagadnienia

abuzywności postanowień umowy przewidujących dokonywanie przeliczeń złotych

na CHF i odwrotnie kursami ustalanymi jednostronnie przez bank. Natomiast

uchwałą całego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, do

rangi zasady prawnej podniesiono tezy:

1) w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub

denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi

niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie

prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób

określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów;

2) w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie

kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w

pozostałym zakresie.

Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie (art. 88 u.s.n.), uniemożliwiają

przyjęcie skargi kasacyjnej w oparciu o powyższe podstawy, gdyż wykluczają

istnienie stosunku prawnego po usunięciu z treści umowy kredytu indeksowanego

źródła kursu walutowego. W celu uwzględnienia wniosku o przyjęcie skargi do

rozpoznania skarżący musiałby zakwestionować tezę Sądu drugiej instancji o

nieuczciwym charakterze przeliczników walutowych ustanowionych w umowie lub

zakwalifikowaniu umowy jako umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej.

Należy przy tym zaznaczyć, że na podstawie art. 3852 k.c. dla stosowania

art. 3851 k.c. istotna jest chwila zawarcia umowy (uchwały w składzie 7 sędziów SN

z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2, z 7 maja 2021 r., III

CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56), a nie ewentualne, późniejsze zmiany

nieważnej umowy lub stanu prawnego (jak wejście w życie art. 69 ust. 3 pr.bank.),

chyba że przepisy przejściowe stanowiłyby o sanowaniu nieważnych umów. Także

wykonanie umowy w całości nie ma znaczenia prawnego jako zdarzenie mające

miejsce po zawarciu umowy. Nie ma także przyczyn aksjologicznych

przemawiających za uzależnieniem ważności umowy od tego, czy została

wykonana w całości czy w części.

I CSK 3986/24

5

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Na podstawie art. 98 i 99 k.p.c. kredytobiorcom przysługuje od skarżącego

zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki

minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

(G.N.-J.)

[a.ł]