Poniedziałek Wydanie nr 30

Sygnatura akt
I CSK 465/25
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna Wydział I
Rodzaj
Postanowienie
Data orzeczenia
16 lipca 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy

Sąd Najwyższy

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi banku, kredytobiorcy wygrali spór o nieważny kredyt frankowy

Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania

Spór

Kredytobiorcy R.K. i J.K. domagali się ustalenia, że umowa kredytu z Bankiem spółką akcyjną w G. z 26 kwietnia 2006 r. jest nieważna. Bank złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu.

Ustalenia sądu

Bank nie wykonał obowiązku informacyjnego wobec kredytobiorców w zakresie ich ekspozycji na nieograniczone ryzyko kursowe. Strony nie zawarły umowy, w której mechanizm przeliczeń dałby się oddzielić od ryzyka walutowego.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej banku i zasądził od banku na rzecz powodów 5434 zł kosztów postępowania kasacyjnego wraz z odsetkami.

Dlaczego

Zagadnienie prawne było już wielokrotnie rozstrzygane w orzecznictwie Sądu Najwyższego, a bank nie wykazał potrzeby ponownej wypowiedzi. Klauzule przeliczeniowe i ryzyka walutowego są ze sobą ściśle powiązane, więc stwierdzenie abuzywności jednej z nich wystarcza do upadku umowy.

Dla firm

Po wyeliminowaniu z umowy klauzul przeliczeniowych nie można utrzymać kredytu denominowanego do franka, a art. 69 ust. 3 Prawa bankowego nie wypełnia powstałej luki. Konsument może jednak sam potwierdzić klauzule i tym samym przywrócić ich skuteczność.

Więcej o sprawie

Umowa kredytu z 26 kwietnia 2006 r. została uznana za nieważną w całości, a Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił apelację banku. Bank musi też zapłacić kredytobiorcom 5434 zł kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 5 sierpnia 2024 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił apelację pozwanego od tego rozstrzygnięcia i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Cywilna Wydział I
Sygnatura
I CSK 465/25

Treść orzeczenia około 16 minut czytania

I CSK 465/25

POSTANOWIENIE

16 lipca 2026 r.

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

SSN Monika Koba

na posiedzeniu niejawnym 16 lipca 2026 r. w Warszawie

w sprawie z powództwa R.K. i J.K.

przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w G.

o ustalenie,

na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w G.

od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu

z 5 sierpnia 2024 r., I ACa 1005/23,

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 5434 (pięć

tysięcy czterysta trzydzieści cztery) złote tytułem zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek

ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia

doręczenia pozwanemu odpisu niniejszego postanowienia do

dnia zapłaty.

[A.T.]

Uzasadnienie

Wyrokiem z 16 grudnia 2022 r. Sąd Okręgowy w Legnicy ustalił, że umowa

kredytu z 26 kwietnia 2006 r., zawarta pomiędzy pozwanym Bankiem spółką

I CSK 465/25

2

akcyjną w G. a powodami R.K. i J.K. jest nieważna, a stosunek prawny wynikający

z tej umowy nie istnieje (pkt I); oddalił dalej idące powództwo (pkt II) i orzekł o

kosztach procesu.

Wyrokiem z 5 sierpnia 2024 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił apelację

pozwanego od tego rozstrzygnięcia i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.

Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez pozwanego.

Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołał się na przesłankę

z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Jego zdaniem w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, które

sprowadza się do pytania: „czy w wypadku umowy kredytu denominowanego do

waluty obcej (zobowiązania w ramach umowy kredytu jest wyrażone w franku

szwajcarskim), wyeliminowanie z umowy kredytu klauzul przeliczeniowych,

z jednoczesnym pozostawieniem w mocy klauzuli denominacyjnej, może prowadzić

do stwierdzenia nieważności (bezskuteczności) umowy w całości jako następstwa

abuzywności tych klauzul, skoro w momencie orzekania obowiązywał bezwzględny

przepis prawa tj. art. 69 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe

(dalej: „p. b.”) zgodnie z którym w przypadku umowy o kredyt denominowany do

waluty innej niż waluta polska, kredytobiorca może dokonywać spłaty rat

kapitałowo-odsetkowych oraz dokonać przedterminowej spłaty pełnej lub

częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie, a zatem umowa kredytu

mogła być dalej wykonywana bez postanowień uznanych za niedozwolone,

w oparciu o bezwzględnie obowiązujący przepis prawa?

Powodowie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnieśli o odmowę przyjęcia

jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego

rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej

doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi

swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

I CSK 465/25

3

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi

nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd

Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej

okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne

i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być

osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze

publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej

pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją

sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania

prawa w każdej indywidualnej sprawie.

W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że wskazanie

przyczyny określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nakłada na skarżącego obowiązek

przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami

prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono

rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma istotne

znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych

podobnych spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa (zob. m.in. postanowienia

Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z 11

stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie spełnia tych

wymagań. Problematyka, na którą wskazuje skarżący, była bowiem wielokrotnie

przedmiotem wypowiedzi w nowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego,

ukształtowanym pod wpływem orzecznictwa TSUE – w odniesieniu do zbliżonych

treścią umów kredytowych denominowanych (indeksowanych) do franka

szwajcarskiego - a pozwany przekonująco nie wykazał, by istniała potrzeba

ponownej wypowiedzi Sądu Najwyższego w tym przedmiocie.

Przede wszystkim skarżący formułując zagadnienie prawne związane

z możliwością utrzymania umowy kredytu denominowanego do waluty obcej

w mocy po wyeliminowaniu z niej klauzul przeliczeniowych zakłada, że w mocy

pozostaje klauzula denominacyjna mimo, że z poczynionych w sprawie ustaleń –

wiążących Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym ( art. 3983 § 3 i 39813 § 2

k.p.c.) – wynika, że nie zrealizował wobec powodów obowiązku informacyjnego w

I CSK 465/25

4

zakresie ich ekspozycji na nieograniczone ryzyko kursowe. Klauzula ryzyka

walutowego nie może natomiast funkcjonować bez klauzuli kursowej określającej

przeliczenie zobowiązań stron celem ustalenia wysokości ich świadczenia. Z kolei

klauzula spreadowa nie ma racji bytu w umowie, w której nie zastosowano

mechanizmu denominacji ( indeksacji) i wynikającej z niego narażenia konsumenta

na ryzyko kursowe. W konsekwencji, klauzule przeliczeniowe i klauzule ryzyka

walutowego składające się na przyjęty w umowach kredytowych mechanizm

waloryzacji - są ze sobą ściśle powiązane, a ich rozszczepienie jest zabiegiem

sztucznym. Wystarczające dla stwierdzenia upadku umowy w przypadku nie

potwierdzenia przez konsumenta klauzul niedozwolonych jest zatem stwierdzenie

abuzywności przynajmniej jednej z tych klauzul.

Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolity jest obecnie pogląd,

że po wyeliminowaniu z umowy kredytu powiązanej z frankiem szwajcarskim

niedozwolonych postanowień określających wysokość należności obciążającej

kredytobiorcę z odwołaniem do kursu waluty obcej ustalanego jednostronnie przez

bank, utrzymanie umowy kredytu, w pozostałym zakresie nie jest możliwe, co

dotyczy zarówno kredytów indeksowanych jak i denominowanych w walucie obcej

(zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18; z 10

maja 2022 r., II CSKP 285/22 i II CSKP 382/22, z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22,

z 20 maja 2022 r., II CSKP 796/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22; z 25

lipca 2023 r., II CSKP 1487/22; z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1753/22; z 19

stycznia 2024 r., II CSKP 874/22; z 24 maja 2024 r., II CSKP 1560/22;

i z 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22).

Możliwość zastąpienia postanowień niedozwolonych innymi i tym samym

utrzymania umowy w mocy wymaga bowiem uwzględnienia wynikających z prawa

unijnego warunków dopuszczalności substytucji klauzuli abuzywnej zgodnie

z którymi, jest to możliwe tylko wtedy, gdyby brak zastąpienia narażał konsumenta

przez upadek umowy w całości, na szczególnie niekorzystne skutki, przy czym

decydujące jest w tym przedmiocie zdanie konsumenta (zob. wyroki TSUE z 30

kwietnia 2014 r., C-26/13, Árpád Kásler, Hajnalka Káslerné Rábai przeciwko OTP

Jelzálogbank Zrt, z 3 października 2019 r., C-260/18, Kamil Dziubak i Justyna

Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG; z 8 września 2022 r., C -

I CSK 465/25

5

80/21, C-81/21 i C-82/21, D.B.P., i z 16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B., M.B.

przeciwko X S.A., z 12 października 2023 r., C-645/22, II CSKP 545/23 R.A. i in.

przeciwko Luminor Bank AS oraz postanowienie z dnia 17 listopada 2021 r., C-

655/20, Marc Gómez del Moral Guasch przeciwko Bankia SA).

Wynika to z faktu, że substytucja niedozwolonego postanowienia umownego

jest dopuszczalna wtedy, gdy służy ochronie interesów konsumenta, a nie

przedsiębiorcy. Ponadto opiera się ona na założeniu, że konsument, po udzieleniu

mu koniecznych informacji o konsekwencjach abuzywności klauzuli i upadku

umowy, jest w największym stopniu powołany do tego, aby ocenić, czy upadek

umowy jest dla niego niekorzystny, czy też nie, a jego wola w tej materii powinna

być respektowana i nie powinna być zastępowana decyzją sądu, chociażby sąd

oceniał sytuację konsumenta odmiennie (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 19

stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 i z 24 maja 2024 r., II CSKP 1560/22).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest także pogląd, że

w przypadku, gdy eliminacja niedozwolonych postanowień umownych – takich jakie

wystąpiły w umowie łączącej strony - doprowadzi do takiej deformacji umowy, że na

podstawie pozostałej jej treści nie da się odtworzyć praw i obowiązków stron, to nie

można przyjąć, że strony są związane pozostałą częścią umowy (zob. m.in.

uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21

oraz wyroki Sądu Najwyższego z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16 i z 24

października 2018 r., II CSK 632/17). Umowa będzie dotknięta nieważnością, gdy

bez abuzywnych postanowień jej obowiązywanie nie jest możliwe w świetle prawa

krajowego i nie zaszły przesłanki umożliwiające zastosowanie regulacji zastępczej,

a konsument postanowień abuzywnych nie potwierdził, nie udzielając następczo

świadomej i wolnej zgody na te klauzule i tym samym odmawiając przywrócenia im

skuteczności z mocą wsteczną (zob. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 oraz wyroki Sądu Najwyższego z 11

grudnia 2019 r., V CSK 382/18 i z 16 września 2021 r., I CSKP 166/21).

W razie stwierdzenia abuzywności klauzuli przeliczeniowej utrzymanie

umowy nie jest możliwe z prawnego punktu widzenia. Unieważnienie tej klauzuli

doprowadziłoby bowiem nie tylko do zniesienia mechanizmu denominacji oraz

różnic kursów walutowych, ale również – pośrednio – do zaniknięcia ryzyka

I CSK 465/25

6

kursowego, które jest bezpośrednio związane z mechanizmem denominacji (zob.

m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP

6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56 ; wyroki Sądu Najwyższego z 1 marca 2017 r., IV

CSK 285/16; z 24 października 2018 r., II CSK 632/17; z 11 grudnia 2019 r.,

V CSK 382/18; z 16 września 2021 r., I CSKP 166/21; z 13 maja 2022 r., II CSKP

464/22, niepubl.; z 9 września 2022 r., II CSKP 794/22, niepubl. oraz postanowienie

Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22, niepubl.).

W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalony jest także pogląd, że

niedopuszczalne jest przekształcenie kredytu powiązanego z walutą obcą w kredyt

złotowy oprocentowany stawką LIBOR lub WIBOR. Wyeliminowanie bowiem ryzyka

kursowego charakterystycznego dla umowy kredytu powiązanego z walutą obcą,

byłoby równoznaczne z tak daleko idącą modyfikacją umowy, że umowę taką

należałoby uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, co prowadzi do

wniosku, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy

o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe co przemawia za jej

całkowitą nieważnością (zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r.,

V CSK 382/18, OSNC – ZD 2021, nr 2, poz. 20; z 24 lutego 2022 r., II CSKP

45/22, niepubl.; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, niepubl.; z 13 maja 2022 r.,

II CSKP 405/22 i II CSKP 293/22, niepubl.; z 27 maja 2022 r., II CSKP 395/22,

niepubl.; i z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22, niepubl.).

Nie jest zatem możliwe wbrew woli konsumenta zastąpienie niedozwolonego

postanowienia umownego odsyłającego do kursu waluty wynikającego z tabeli

bankowej odwołaniem do kursu średniego ustalanego przez NBP względnie

kursu rynkowego waluty (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 sierpnia

2022 r., I CSK 1669/22, niepubl.; wyroki Sądu Najwyższego z 24 lutego 2022 r.,

II CSKP 45/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22, II CSKP 285/22 i II CSKP

382/22, niepubl.; z 19 maja 2022 r., II CSKP 985/22; i z 20 maja 2022 r., II CSKP

403/22, niepubl.).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wykluczono również możliwość

wypełnienia luki w umowie po wyeliminowaniu z niej postanowień abuzywnych

przez odwołanie do art. 69 ust. 3 Prawa bankowego do którego w zagadnieniu

prawnym wprost odnosi się skarżący. Przyjęto, że wejście w życie ustawy z 29 lipca

I CSK 465/25

7

2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U.

z 2011 r., Nr 165, poz. 984 – dalej: „ustawa antyspreadowa”) nie pozwala w pełni

wyeliminować z umowy postanowień zawierających niejasne reguły przeliczania

należności kredytowych. Sankcje będące konsekwencją abuzywności postanowień

umownych działają bowiem ze skutkiem ex tunc, co oznacza, że zdarzenia

o charakterze następczym w stosunku do daty zawarcia umowy ( w okolicznościach

sprawy 26 kwietnia 2006 r.) – z wyjątkiem woli konsumenta – pozostają bez

znaczenia dla stwierdzenia abuzywności postanowień umowy. O tym bowiem czy

postanowienie jest niedozwolone decydują okoliczności z chwili zawarcia umowy

(zob. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018

r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2 oraz orzecznictwo TSUE przytoczone

w jej uzasadnieniu). Ponadto ustawa antyspreadowa nie zawiera przepisów

o charakterze dyspozytywnym, które mogłyby zastąpić nieuczciwe klauzule zawarte

w umowach kredytowych (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r.,

II CSKP 405/22, niepubl. i z 28 lipca 2023 r., I CSK 611/22, niepubl.).

Możliwość skorzystania z mechanizmu rozliczeń określonego w art. 75 b

Prawa bankowego i przyznanie kredytobiorcom na tej podstawie prawnej

dodatkowych uprawnień nie pozbawia konsumenta uprawnienia do kontroli

abuzywności postanowień umowy i zgłoszenia roszczeń na tle umowy

niespełniającej wymagań stawianych umowom kredytowym w stosunkach

z konsumentami. Uznaniu klauzuli kursowej za abuzywną nie sprzeciwia się to, że

konsument w toku wykonywania umowy – wskutek zmian ustawodawczych - mógł

wybrać bezpośrednią spłatę w walucie obcej. Znaczenie w kontekście abuzywności

miałoby jedynie to, że konsument wybrał spłatę w złotych po kursie, który w dacie

zawarcia umowy był mu znany.

Możliwości utrzymania umowy w mocy i usunięcia z niej luk nie stwarza

także art. 358 § 2 k.c. do którego odnosi się skarżący w uzasadnieniu wniosku

o przyjęcie skargi do rozpoznania. Przepis ten został wprowadzony do kodeksu

cywilnego z dniem 24 stycznia 2009 r. ustawą z dnia 23 października 2008 r.

o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz ustawy – Prawo dewizowe, Dz.U. z 2008

r., Nr 228, poz. 1506), czyli po dacie zawarcia przez strony umowy (26 kwietnia

2006 r.). Dotyczy on zobowiązań wyrażonych w walucie obcej, a w przypadku

I CSK 465/25

8

kredytu denominowanego (indeksowanego) do CHF waluta obca stanowi jedynie

miernik wartości zobowiązania zaciągniętego w walucie polskiej i świadczeń

spełnianych przez kredytobiorców w walucie obcej.

Powyższej oceny nie zmienia ewentualne uznanie umowy kredytowej za

kreującą zobowiązanie ciągłe i przyjęcie na podstawie ogólnych reguł prawa

międzyczasowego, że do takiego zobowiązania powinny mieć bezpośrednie

zastosowanie przepisy wchodzące w życie w czasie trwania stosunku prawnego.

Artykuł 358 § 2 k.c. w nowym brzmieniu mógłby bowiem znajdować zastosowanie

wyłącznie do stosunków ciągłych istniejących w chwili jego wejścia w życie.

Przyjęcie natomiast, że umowa kredytowa była nieważna lub bezskuteczna

z powodu niemożliwości ustalenia wiążącego kursu waluty obcej w chwili jej

zawarcia oznacza, że stosunek prawny nigdy nie powstał, w związku z czym nie ma

przedmiotu, do którego dałoby się zastosować wymieniony przepis (zob. m.in.

wyrok Sądu Najwyższego z 28 marca 2024 r., II CSKP 1308/22, niepubl.).

Nie można też dokonać wykładni umów kredytowych na podstawie art. 65 §

2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z art. 354 k.c., już po usunięciu z nich postanowień

abuzywnych, w celu ustalenia zgodnego celu i zamiaru stron co do sposobu

ustalenia kursu CHF. Sprowadzało by się to bowiem do zmiany treści klauzuli

denominacyjnej (indeksacyjnej), prowadząc do zmiany jej rozumienia przez

wprowadzenie odesłania do wartości rynkowej CHF lub kursu średniego NBP. Dla

rozstrzygnięcia o utrzymaniu umowy w mocy nieadekwatne jest odwoływanie się do

hipotetycznej woli stron groziłoby to bowiem ryzykiem dalszego pogorszenia

sytuacji strony dotkniętej nadużyciem, gdyby strona, która narzuciła niedozwolone

postanowienie umowne wywodziła, że nie zawarłaby umowy z jego pominięciem.

Zgodnie z orzecznictwem TSUE art. 5 i 6 Dyrektywy należy bowiem

interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie temu, by sąd krajowy,

który stwierdził nieuczciwy charakter warunku umowy dokonał wykładni tego

warunku w celu złagodzenia jego nieuczciwego charakteru, nawet jeśli taka

wykładnia odpowiadałaby wspólnej woli stron. W konsekwencji art. 6 ust. 1

Dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że niezgodny z tym artykułem jest

przepis prawa krajowego dający sądowi możliwość uzupełnienia umowy przez

zmianę treści owego warunku. Możliwość taka istniałaby tylko w przypadku, gdyby

I CSK 465/25

9

stwierdzenie nieważności nieuczciwego warunku zobowiązywało sąd do

unieważnienia umowy w całości, narażając tym samym konsumenta na szczególnie

niekorzystne konsekwencje (zob. wyroki TSUE z 18 listopada 2021 r. C – 212/20,

M.P., B.P. przeciwko „A” i z 29 kwietnia 2021 r., C – 19/20, Bank BPH).

Brak także możliwości zaradzenia lukom wynikającym z usunięcia

nieuczciwego warunku zawartego w umowie kredytowej przez zastosowanie

przepisów prawa krajowego, które mogłyby mieć zastosowanie do umowy tylko

odpowiednio lub przez analogię i które odzwierciedlają regułę obowiązująca

w krajowym prawie zobowiązań ( zob. wyrok TSUE z 16 marca 2023 r., C-6/22,

M.B.,U.B.,M.B. przeciwko X S.A.).Takie rozwiązanie stałoby w sprzeczności

z celami prewencyjnymi Dyrektywy w postaci zniechęcenia przedsiębiorców do

wykorzystywania w zawieranych umowach nieuczciwych postanowień umownych.

W konsekwencji wykluczyć należy także usunięcie luk w umowie przy zastosowaniu

per analogiam art. 41 Prawa wekslowego (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego

z 24 października 2018 r., II CSK 632/17, niepubl. i z 27 listopada 2019 r., II CSK

483/18 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z 12 września 2023 r., I CSK

5858/22 i I CSK 5941/22, niepubl.; zob. także wyrok TSUE z 8 września 2022 r., C-

80/21, C-81/21, C-82/21). W tym ostatnim orzeczeniu Trybunał podkreślił

niedopuszczalność sądowej modyfikacji treści postanowienia nieuczciwego

w drodze wykładni sądowej.

Nie jest również możliwe uznanie, że tego rodzaju kredyt należy od początku

traktować jak kredyt walutowy, którego przedmiot stanowiła ustalona kwota

w walucie obcej. Przyjęcie takiego założenia byłoby bowiem sprzeczne z wolą stron

umowy, w której wyraźnie przewidziano wypłatę i spłatę kwoty kredytu w złotych.

Podkreślenia wymaga, że kredyt denominowany do waluty obcej funkcjonalnie nie

różni się od kredytu indeksowanego do waluty obcej – posłużenie się w umowie

walutą obcą służyło bowiem jedynie zastosowaniu - właśnie w postaci waluty obcej

- innego niż pieniądz miernika wartości, a nie transferu waluty obcej do

kredytobiorcy i spełnianiu świadczeń w tej walucie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalił się także pogląd, że przyjęcie

skutku w postaci upadku umowy nie koliduje z zasadą proporcjonalności sankcji

i pewności prawa, skoro jest to efekt stosowania przez bank praktyki, w ramach

I CSK 465/25

10

której określał jednostronnie wysokość zobowiązania po zawarciu umowy oraz

przez zaniechanie obowiązku informacyjnego narażał kredytobiorców na

nieograniczone ryzyko walutowe. Stwierdzenie nieważności umowy mieści się przy

tym w zakresie sankcji, jaką Dyrektywa przewiduje w związku z wykorzystywaniem

przez przedsiębiorcę nieuczciwych postanowień umownych. Uzupełnienie umowy

przez sąd i dokonanie zmiany treści abuzywnego postanowienia mogłoby zagrażać

realizacji długoterminowego celu ustanowionego w art. 7 Dyrektywy, prowadząc do

wyeliminowania zniechęcającego skutku wywieranego na przedsiębiorców przez

zwykły brak stosowania takich warunków wobec konsumentów. Byliby oni w ten

sposób zachęcani do stosowania nieuczciwych warunków, wiedząc, że nawet

gdyby miały być one uznane za bezskuteczne, to umowa mogłaby zostać

uzupełniona w niezbędnym zakresie przez sąd krajowy, co pozostałoby bez wpływu

na jej ważność i bez istotnego uszczerbku dla ich interesów ( zob. m.in. wyroki

TSUE z 14 czerwca 2012 r., C-618/10 Banco Español de Crédito SA; z 30 kwietnia

2014 r., C 26-13, Árpad Kásler, Hajnalka Káslernè Rábai przeciwko OTP

Jelzálogbank Zrt; z 26 marca 2019 r., C-70/17 i C-179/17, Abanca Corporación

Bancaria SA i Bankia SA oraz wyroki Sądu Najwyższego z 27 listopada 2019 r.,

II CSK 483/18 i z 28 lipca 2023r., II CSKP 611/22, niepubl.).

Z tych względów - na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. - Sąd Najwyższy

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie

art. 98 § 3, art. 98 § 11 k.p.c., art. 99 w zw. z art. 391 § 1 i w zw. z art. 39821 k.p.c.,

a także § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

(tekst. jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935, ze zm.).

[A.T.]

[SOP]

I CSK 465/25

11

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.