Sąd Najwyższy nie przyjął skargi spółki M. i obciążył ją kosztami 2700 zł

Wyrokiem z 7 sierpnia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku w sprawie

z powództwa J. sp. z o.o. w A. przeciwko M. sp. z o.o. w B. o zapłatę, na skutek

apelacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku z 26 lipca 2024 r.,

oddalił apelacje (pkt I) oraz zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 8100 zł

I CSK 529/26

2

wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się

orzeczenia zasądzającego te koszty do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów

postępowania odwoławczego (pkt II).

Pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji,

zaskarżając to orzeczenie w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości oraz uchylenie poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej

instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu

w Białymstoku.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

skarżąca powołała się na: nieważność postępowania mająca wynikać z: (i)

nienależytego umocowania pełnomocnika powódki, (ii) pozbawienia pozwanej

możności obrony jej praw na skutek pominięcia zgłoszonych przez pozwaną

dowodów mających udowodnić fakt dokonania przez pozwaną potrącenia

wierzytelności przysługującej pozwanej od powódki z wierzytelnością dochodzoną

przez powódkę w niniejszym postępowaniu; potrzebę wykładni art. 498 § 1 w zw. z

art. 455 k.c. i art. 2031 k.p.c. jako przepisów wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów w zakresie: (i) możliwości złożenia oświadczenia o potrąceniu

wzajemnych wierzytelności już w wezwaniu dłużnika wzajemnego przez wierzyciela

wzajemnego do zapłaty, na wypadek braku zapłaty długu wzajemnego w

wyznaczonym w wezwaniu terminie, (ii) możliwości potrącenia wzajemnych

wierzytelności w formie zarzutu procesowego; oczywistą zasadność wniesionej

przez siebie skargi.

Powódka złożyła odpowiedź na skargę kasacyjną, w której wniosła o

odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz o

zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w

tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych ewentualnie

według złożonego spisu kosztów wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za

czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna wniesiona przez pozwaną nie kwalifikowała się do

przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.

I CSK 529/26

3

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem

kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści. Sąd

Najwyższy, rozpoznając ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, nie jest trzecią

instancją sądową, lecz działa w interesie publicznym (postanowienie SN

z 27 stycznia 2009 r., V CSK 358/08), na rzecz Państwa jako dobra wspólnego

(postanowienie SN z 11 lutego 2009 r., V CSK 388/08), jakkolwiek nie oznacza to

braku indywidualnego interesu skarżącego w rozpoznaniu nadzwyczajnego środka

zaskarżenia, a w konsekwencji także weryfikacji tego interesu (gravamen). Jednak

przede wszystkim skarga kasacyjna ma służyć ochronie prawidłowego

wykonywania (stosowania) prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes prywatny

uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem zaspokojenia

interesu ogólnego (zob. aktualne uwagi w postanowieniu SN z 4 lutego 2000 r., II

CZ 178/99).

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy przewidziana

w art. 3989 k.p.c. instytucja tzw. przedsądu, w ramach której Sąd Najwyższy

dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem

Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej

oceny skargi kasacyjnej (postanowienie SN z 12 marca 2024 r., I CSK 254/23).

Na etapie przedsądu Sąd Najwyższy ocenia wyłącznie wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz jego uzasadnienie. Wniosek ten stanowi

element konstrukcyjny skargi odrębny od podstaw skargi i ich uzasadnienia, które

są oceniane dopiero, gdy skarga kasacyjna zostanie przyjęta do rozpoznania.

Dla spełnienia wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne

jest zawarcie w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do

rozpoznania, zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do

wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z

nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego

(postanowienie SN z 17 czerwca 2021 r., IV CSK 1/21).

Jako najdalej idącą przyczynę kasacyjną pozwana wskazała nieważność

postępowania.

I CSK 529/26

4

W ocenie Sądu Najwyższego pozwana nie zdołała wykazać, że w niniejszej

sprawie zaktualizowała się ta przyczyna kasacyjna.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że aktach sprawy brak jest dowodu

z opinii biegłego, która potwierdzałaby, że podpis pod pełnomocnictwem

udzielonym przez powódkę, w imieniu której działał I.K., został sfałszowany.

W związku z powyższym brak jest podstaw do uznania, że pełnomocnik

reprezentujący powódkę był nienależycie umocowany.

Nie sposób przyjąć, że w sprawie wystąpiła nieważność postępowania z

uwagi na pozbawienie pozwanej możności obrony jej praw na skutek oddalenia

zgłoszonych przez nią wskazanych już wyżej wniosków dowodowych. Należy

podkreślić, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego

pozbawienie strony możności obrony jej praw polega na tym, że strona na skutek

wadliwości działań procesowych sądu lub strony przeciwnej nie brała udziału

w całym postępowaniu lub jego znacznej części, jeżeli skutki tych wadliwości nie

mogły być usunięte na następnych rozprawach przed wydaniem wyroku w danej

instancji. Ocena zaistnienia takiej sytuacji procesowej dokonywana być powinna

w kontekście okoliczności konkretnej sprawy. Chodzi jednak tylko o wypadki

rzeczywistego pozbawienia możności obrony, którego skutkiem było niedziałanie

strony w postępowaniu. O pozbawieniu strony możności obrony swych praw

przesądza kumulatywne wystąpienie trzech okoliczności: naruszenia przez sąd

przepisów procesowych będących źródłem uprawnień strony, wpływ tego

uchybienia na wyłączenie możliwości działania strony w postępowaniu oraz

niemożność obrony swych praw w postępowaniu w następstwie wystąpienia obu

uprzednio wymienionych okoliczności (postanowienie SN z 7 maja 2021 r., IV CSK

599/20).

W świetle powyższego okoliczności wskazane przez skarżącą nie pozwalają

na przyjęcie, że doszło do pozbawienia pozwanej możności obrony jej

praw. Wskazana przez pozwaną przyczyna nieważności postępowania nie może

być bowiem rozciągnięta na przypadki nieprzeprowadzenia wnioskowanych

dowodów i to niezależnie od tego, czy następuje to na skutek ich oddalenia przez

sąd w związku z uznaniem, iż nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia istoty sprawy,

I CSK 529/26

5

bądź w wyniku naruszenia przepisów procesowych, normujących zasady

przeprowadzania postępowania dowodowego (postanowienie SN z 20 maja

2016 r., II CZ 29/16). Ewentualne uchybienia tego rodzaju nie pozbawiają strony

możności obrony jej praw, a jedynie mogą utrudniać lub uniemożliwiać właściwe

ustalenie stanu faktycznego lub w inny sposób wpływać na treść rozstrzygnięcia, co

może stanowić podstawę zarzutów kasacyjnych naruszenia prawa procesowego

(wyrok SN z 7 maja 2009 r., IV CSK 513/08).

Odnosząc się do przyczyny kasacyjnej w postaci potrzeby wykładni art. 498

§ 1 w zw. z art. 455 k.c. i art. 2031 k.p.c. Sąd Najwyższy wskazuje, że powodem

uznania oświadczeń pozwanej o potrąceniu za nieskuteczne nie było przyjęcie

przez Sądy obu instancji, że nie jest dopuszczalne zgłoszenie ewentualnego

zarzutu potrącenia tylko uznanie, że wierzytelności przedstawione przez pozwaną

do potrącenia nie były wymagalne (oświadczenie o potrąceniu zostało złożone w

tym samym piśmie, w którym pozwana wezwała powódkę do zapłaty kwot,

mających być przedmiotem potrącenia na wypadek niedokonania zapłaty przez

powódkę). Powstanie stanu wymagalności wierzytelności musi bowiem poprzedzać

złożenie oświadczenia o potrąceniu. Tymczasem w uzasadnieniu wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca przywołała orzeczenia sądów

powszechnych dotyczące możliwości zgłoszenia przez stronę pozwaną

ewentualnego procesowego zarzutu potrącenia na wypadek uznania przez sąd

rozpoznający sprawę, że powództwo zasługuje na uwzględnienie. Orzeczenia te

dotyczą zatem kwestii, która nie miała znaczenia dla przyjęcia przez Sąd

odwoławczy, że złożone przez pozwaną oświadczenie o potrąceniu nie było

skuteczne.

Brak jest również podstaw do uznania, że wniesiona przez pozwaną skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Wywód zaprezentowany przez skarżącą

w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w

odniesieniu do tej przyczyny kasacyjnej jest bowiem zupełnie niepowiązany z

zarzutami sformułowanymi w skardze. Tymczasem przyczyna kasacyjna w postaci

oczywistej zasadności skargi dotyczy sytuacji, w których zarzut sformułowany w

skardze kasacyjnej przedstawia się jako oczywisty już na etapie lektury wniosku -

poprzez jedną wyraźną i przekonującą tezę, pozwalającą stwierdzić wadliwość

I CSK 529/26

6

orzeczenia bez potrzeby sięgania do uzasadnienia skargi kasacyjnej czy akt

sprawy (postanowienie SN z 23 października 2025 r., I CSK 3860/23 i przywołane

w nim orzecznictwo). Z uwagi na brak powiązania pomiędzy zarzutami skargi

a uzasadnieniem wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w zakresie

przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie sposób uznać, że

skarga kasacyjna wniesiona przez pozwaną jest oczywiście uzasadniona.

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego

orzeczono na podstawie art. 98 § 1, § 11 i 3, art. 99 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 §

1 i art. 39821 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6 i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 20 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za

czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r., poz. 118).

Kamil Zaradkiewicz

[M.O.]

[SOP]