Bank nie dostał szansy na kasację w sporze o kredyt, zapłaci 2700 zł kosztów

Powodowie S.T. i A.S. w pozwie skierowanym przeciwko Bank S.A. z siedzibą

w W. (dalej Bank) domagali się ustalenia, że bliżej opisana umowa kredytu

mieszkaniowego z 31 sierpnia 2005 r. jest nieważna oraz zasądzenia od

I CSK 628/25

2

pozwanego na rzecz powodów - łącznie, do majątku wspólnego małżonków - kwoty

181 810,54 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 16 kwietnia 2020 r. do

dnia zapłaty.

Wyrokiem z 25 stycznia 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił

powództwo. Po rozpoznaniu apelacji powodów, wyrokiem z 10 października 2024 r.

Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że ustalił, że

przedmiotowa umowa jest nieważna oraz zasądził od pozwanego na rzecz

powodów łącznie do majątku wspólnego kwoty 181 810,54 zł z ustawowymi

odsetkami za opóźnienie od dnia 16 kwietnia 2020 r. do dnia zapłaty.

Pozwany Bank wniósł skargę kasacyjną opierając wniosek o jej przyjęcie do

rozpoznania na przyczynie kasacyjnej objętej art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia

przysługującym od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, służącym

ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania

prawa, wkład Sądu Najwyższego w rozwój orzecznictwa i nauki prawa oraz

eliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym

lub orzeczeń oczywiście niezgodnych z prawem. Stosownie do 3989 § 1 k.p.c., Sąd

Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez

stronę, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Z punktu widzenia funkcji oraz

założeń skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, rolą

„przedsądu” jest wstępna selekcja skarg pod kątem spełniania wymienionych wyżej

kryteriów (przyczyn kasacyjnych) kwalifikujących skargę do jej przedstawienia

Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący podniósł,

że potrzeba wykładni przepisów prawa wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

dotyczy art. 221 k.c. w zw. z art. 3851 § 1 k.c. w zakresie zakwalifikowania

kredytobiorcy jako konsumenta i przyznania mu tym samym uprawnień

I CSK 628/25

3

wynikających z treści art. 3851 k.c. nawet w przypadku przeznaczenia przez

kredytobiorców środków z kredytu na nieruchomość, w której od samego początku

prowadzona była działalność gospodarcza.

W nawiązaniu do tak sformułowanej przyczyny kasacyjnej należy

przypomnieć, że na gruncie przyczyny kasacyjnej objętej art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

rozbieżności w orzecznictwie należy interpretować jako brak zgodności

rozstrzygnięć w sprawach o takich samych lub bardzo podobnych stanach

faktycznych, w których mają zastosowanie te same przepisy, wykładane lub

stosowane w sposób prowadzący do odmiennych - zróżnicowanych albo

sprzecznych - orzeczeń albo decyzji procesowych. Wskazując na tę przyczynę

kasacyjną, skarżący powinien opisać, na czym polega trudność w interpretacji

określonych przepisów prowadząca do niepożądanego wyżej stanu oraz

zilustrować swoje twierdzenia przykładami takich rozbieżnych rozstrzygnięć.

Nie ma podstaw do przyjęcia, że na gruncie niniejszej sprawy wystąpiła

wskazana we wniosku o przyjęcie do skargi do rozpoznania potrzeba wykładni art.

221 k.c. w zw. z art. 3851 § 1 k.c. w zakresie zakwalifikowania kredytobiorcy jako

konsumenta. W orzecznictwie wyjaśniono, że status osoby fizycznej jako

konsumenta wyznaczany jest w ramach konkretnej czynności prawnej dokonywanej

z przedsiębiorcą z uwzględnieniem jej rodzaju i celu. Nie decyduje o nim to, czy

dana osoba prowadzi działalność gospodarczą lub zawodową, lecz to, czy

czynność zdziałana z przedsiębiorcą pozostaje w bezpośrednim związku z jej

działalnością. Punktem odniesienia przy ocenie związku czynności prawnej z

prowadzoną przez kredytobiorcę działalnością gospodarczą jako bezpośredniego

lub pośredniego, są okoliczności danej sprawy istniejące w czasie dokonywania

skonkretyzowanej czynności prawnej (umowy). Właściwe dla jej dokonania są

kryteria rodzaju tej czynności i jej przedmiotu, typowego charakteru czynności ze

względu na prowadzoną działalność gospodarczą, przeznaczenia nabywanego

towaru lub usługi dla celu bezpośrednio lub pośrednio związanego z działalnością

gospodarczą. W przypadku czynności prawnych o mieszanym (podwójnym) celu,

decydującym czynnikiem jest to, aby element gospodarczy nie stanowił marginalnej

części czynności (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 27 maja 2022 r., II CSKP

314/22, OSNC-ZD 2022, Nr 4, poz. 50 oraz z 18 kwietnia 2023 r., II CSKP 914/22,

I CSK 628/25

4

z 8 marca 2024 r., II CSKP 85/24 i z 28 lutego 2025 r., II CSKP 1323/24). Trybunał

Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 8 czerwca 2023 r., C-570/21, I.S. i

K.S., pkt 59, także przyjął, że pojęcie „konsumenta” w rozumieniu Dyrektywy Rady

93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w

umowach konsumenckich (dalej: „dyrektywa 93/13”) obejmuje osobę, która zawarła

umowę kredytu do użytku częściowo związanego z jej działalnością gospodarczą

lub zawodową, a w części niezwiązanego z tą działalnością, wspólnie z innym

kredytobiorcą, który nie działał w ramach swojej działalności gospodarczej lub

zawodowej, jeżeli cel działalności gospodarczej lub zawodowej jest tak

ograniczony, że nie jest on dominujący w ogólnym kontekście tej umowy. W celu

ustalenia, czy dana osoba jest objęta zakresem pojęcia „konsument”, a w

szczególności, czy gospodarczy cel umowy kredytu zawartej przez tę osobę jest tak

ograniczony, że nie jest on dominujący w ogólnym kontekście tej umowy, sąd jest

zobowiązany uwzględnić wszystkie istotne okoliczności towarzyszące tej umowie,

zarówno ilościowe, jak i jakościowe, takie jak w szczególności podział

wykorzystania pożyczonego kapitału na działalność zawodową i pozazawodową.

Rozważania dokonane w tej materii przez Sąd Apelacyjny wpisywały się w

przedstawione stanowisko i nie stwarzały podstaw do stwierdzenia, że na gruncie

niniejszej sprawy powstała potrzeba odniesienia się przez Sąd Najwyższy po raz

kolejny do przedstawionej przez skarżącego wątpliwości na gruncie wykładni art.

221 k.c., która w dodatku została sformułowana w oderwaniu od wiążących Sąd

Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym (art. 39813 § 2 k.p.c.) ustaleń stanowiących

faktyczną podstawę rozstrzygnięcia i dokonanych na ich podstawie ocen prawnych.

Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika bowiem, że Sąd Apelacyjny

przyjmując, że powodom przysługiwał status konsumentów w rozumieniu art. 221

k.c. w zakresie zawartej w dniu 31 sierpnia 2005 r. umowy kredytu miał na

względzie, że kredyt został powodom udzielony na sfinansowanie kosztów

przebudowy i rozbudowy domu mieszkalnego z przeznaczeniem na potrzeby

własne, a choć powódka prowadzi działalność stomatologiczną w tej

nieruchomości, kredyt służył rozbudowaniu części mieszkalnej, a tym samym

działania konsumentów miały na celu zaspokojenie ich własnych potrzeb

I CSK 628/25

5

mieszkaniowych i nastawione były na zapewnienie prawidłowego funkcjonowania

gospodarstwa domowego.

O kosztach postępowania kasacyjnego na rzecz powodów orzeczono na

podstawie art. 98 § 1 i § 11 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., a § 2 pkt 6 i

§ 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października

2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 215).

(A.D.)

[SOP]