Kredyt powiązany z frankiem. SN nie przyjął skargi kasacyjnej banku

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

I CSK 642/25

2

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank w W.

powołała się na potrzebę wykładni art. 4 ust. 2 i

art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie

nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95, s. 29,

dalej – „dyrektywa 93/13”), art. 65 k.c., art. 354 k.c., art. 358 § 2 k.c., art. 3851 § 1 i

2 k.c., art. 3852 k.c., art. 69 ust. 3 pr. bank., a także art. 189 k.p.c. Wskazała

również na występujące w sprawie istotne zagadnienia prawne, dotyczące, po

pierwsze, zasadności przyjęcia nieważności umowy kredytu powiązanej z walutą

obcą na skutek uznania za abuzywne „klauzul spreadowych”, nieokreślających

głównego przedmiotu umowy, po drugie, możliwości odwołania się w celu

określenia oprocentowania kredytu powiązanego z walutą obcą – po stwierdzeniu

abuzywności klauzul indeksacyjnych – do stawki WIBOR, skoro w umowie stawka

ta występuje, po trzecie – zasadności kwalifikowania umowy kredytu

indeksowanego lub denominowanego jako kredytu udzielonego w złotych polskich,

po czwarte zaś – traktowania przedumownego obowiązku informacyjnego wobec

konsumenta jako elementu postanowienia umownego, podlegającego

samodzielnemu badaniu jako przesłanka abuzywności umowy.

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on

precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten

powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób

abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy

tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,

nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.

I CSK 642/25

3

151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK

623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK

547/14).

W celu uzasadnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów

(art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest natomiast wykazanie, że określony przepis

prawa lub zespół tych przepisów, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie

doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w judykaturze w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. m.in. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08 i z dnia 28 marca

2007 r., II CSK 84/07).

Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej

zaskarżonym wyrokiem wystąpiły powołane przyczyny kasacyjne.

Przytoczone we wniosku wątpliwości - w zestawieniu z zarzutami skargi i

przedmiotem postępowania przed Sądami meriti - odnosiły się do konsekwencji

zawarcia w umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą (frankiem szwajcarskim)

postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe i odsyłających do tabel

kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote polskie i odwrotnie.

Problematyka ta nie stanowi novum i była nie tylko wielokrotnie, lecz także

wszechstronnie podejmowana w odniesieniu do zbliżonych treścią umów

kredytowych w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego i w orzecznictwie

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia

jednolitych kierunków interpretacyjnych, w które wpisywał się zaskarżony wyrok

(por. np. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021

r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11

grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20, z dnia 10 maja 2022

r., II CSKP 163/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia 13 maja 2022 r.,

II CSKP 405/22, z dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, z dnia 9 września 2022

r., II CSKP 794/22, z dnia 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z dnia 20 lutego

2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 25 maja 2023 r., II CSKP 1311/22, z dnia 28 lipca

I CSK 642/25

4

2023 r., II CSKP 611/22, z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, z dnia 29

listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 oraz II CSKP 1753/22, z dnia 19 stycznia 2024

r., II CSKP 874/22 oraz II CSKP 36/23 i z dnia 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22,

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22, z dnia

27 kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22, z dnia 8 grudnia 2023 r., I CSK 5651/22 i z dnia

29 maja 2024 r., I CSK 2038/23 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo Sądu

Najwyższego; w judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zob.

zwłaszcza wyroki z dnia 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank

BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341, z dnia 18 listopada 2021 r., C-212/20, M.P., B.P.

przeciwko „A.”, ECLI:EU:C:2021:934, z dnia 16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B.,

M.B. przeciwko X S.A.,ECLI:EU:C:2023:216 i z dnia 23 listopada 2023 r., C-321/22,

ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A., ECLI:EU:C:2023:911).

W odniesieniu do wątpliwości związanej z traktowaniem obowiązku

informacyjnego banku jako elementu postanowienia umownego, mającego

stanowić samodzielną przesłankę abuzywności, należało uzupełniająco zauważyć,

że Sąd Apelacyjny nie traktował obowiązku informacyjnego jako „elementu

postanowienia umownego”, lecz badał spełnienie tego obowiązku pod kątem tego,

czy kontrolowane postanowienia umowne, wyrażające ryzyko walutowe – mimo że

stanowią główny przedmiot umowy – spełniają kryterium transparentności, co w

razie odpowiedzi twierdzącej wykluczałoby ich ocenę pod kątem abuzywności.

Podejście to pozostaje w zgodzie z utrwaloną judykaturą Sądu Najwyższego, która

łączy aspekt jednoznaczności postanowienia umownego z zakresem udzielonych

konsumentowi informacji (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2022

r., II CSKP 464/22 i z dnia 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22 oraz powołane tam

dalsze orzecznictwo).

W odniesieniu do postulowanej wykładni art. 189 k.p.c. należało natomiast

podnieść, że w judykaturze podkreślano wielokrotnie – także na kanwie spraw

związanych z umowami kredytu powiązanymi z walutą obcą – iż interes prawny na

tle art. 189 k.p.c. trzeba postrzegać elastycznie, z uwzględnieniem potrzeby

zapewnienia wszechstronnej ochrony sądowej. O jego braku – w zestawieniu z

powództwem o zasądzenie świadczenia – można zatem mówić tylko wtedy, gdy

wytaczając powództwo o zasądzenie świadczenia powód może uzyskać to

I CSK 642/25

5

wszystko, do czego zmierza powództwo o ustalenie prawa lub stosunku prawnego,

z uwzględnieniem charakteru prawnego wyroku uwzględniającego powództwo o

ustalenie i jego procesowych skutków (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25

lutego 2022 r., II CSKP 87/22 i powołane tam orzecznictwo, a także wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22 i z dnia 20 czerwca 2022 r.,

II CSKP 701/22).

W tym stanie rzeczy należało uznać, że wywody wniosku – w zestawieniu z

powołanym wyżej orzecznictwem Sądu Najwyższego i judykaturą Trybunału

Sprawiedliwości – nie ujawniały potrzeby dalszych wypowiedzi Sądu Najwyższego

w objętej nimi materii, z uwzględnieniem publicznoprawnych, ponadindywidualnych

zadań skargi kasacyjnej.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,

art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Paweł Grzegorczyk

(K.G.)

[SOP]