Sąd Najwyższy odmówił rozpoznania skargi banku, bank zapłaci klientce 5400 zł

Pozwany Bank w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Warszawie z 10 lipca 2025 r., wydanego w sprawie z powództwa K.S. o

ustalenie, ewentualnie o zapłatę i ustalenie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka wniosła o odmowę jej przyjęcia

do rozpoznania oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

I CSK 706/26

2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo

jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej

funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być

przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie

rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia.

W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu

7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego

przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój

prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99,

OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł

na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Przesłanka te nie została

spełniona.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

na twierdzeniu, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga

wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości,

nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

I CSK 706/26

3

przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia SN:

z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15,

z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15).

Według skarżącego wykładni wymagają przepisy art. 3531 k.c. w zw.

z art. 58 § 1 k.c. w zakresie możliwości uznania umowy kredytu indeksowanego

do waluty obcej za sprzeczną z zasadą swobody umów z uwagi na brak ścisłego

określenia wysokości zobowiązania. Sąd Najwyższy tego przekonania skarżącego

nie podziela. W aktualnym stanie orzecznictwa Sądu Najwyższego na tle umów

kredytowych zawartych z konsumentami, w których przewidziano mechanizm

waloryzacji świadczeń konsumentów w odniesieniu do walut obcych

przy wykorzystaniu tabel kursów tych walut ustalanych jednostronnie przez banki

przyjmuje się, że w takich wypadkach należy uwzględniać szczególną regulację

prawną zawartą w art. 3851 i n. k.c. wprowadzającą instrument wzmocnionej

względem zasad ogólnych, w tym wynikających z art. 3531 k.c., kontroli

postanowień narzuconych przez przedsiębiorcę pod kątem poszanowania

interesów konsumentów, uzupełniony szczególną sankcją mającą niwelować

niekorzystne skutki zastosowania klauzul abuzywnych. Z tych powodów przepisy

te, w zakresie swego zastosowania, mają pierwszeństwo względem przepisów

regulujących naruszenia ograniczeń swobody umów wynikające z zasad

współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.) i właściwości (natury) stosunku prawnego

(art. 3531 k.c.), oraz konsekwencje tych naruszeń. Nie oznacza to jednak, że

skutkiem stwierdzenia abuzywności postanowienia umownego nie może być

nieważność obejmującej je umowy (zob. wyroki SN z 13 maja 2022 r.,

II CSKP 464/22 i z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22, OSNC-ZD 2022, nr 4,

poz. 50). W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że

stwierdzenie niedozwolonego charakteru postanowienia w umowie kredytu może

uzasadniać uznanie umowy za nieważną (zob. uchwała składu 7 sędziów SN

z 7 maja 2021 r. - zasada prawna - III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56;

uchwała SN z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, OSNC 2021, nr 6, poz. 40;

postanowienie SN z 6 lipca 2021 r., III CZP 41/20, Monitor Prawniczy 2021, nr 15,

s. 775; wyroki TSUE z 3 października 2019 r., C-260/18, Kamil Dziubak, Justyna

I CSK 706/26

4

Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG i z 29 kwietnia 2021 r.,

C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A.). Stwierdzenie nieważności umowy

mieści się w zakresie sankcji, jaką Dyrektywa Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r.

w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich przewiduje

w związku z wykorzystywaniem przez przedsiębiorcę nieuczciwych postanowień

umownych.

Skarżący podnosi także potrzebę wykładni art. 3851 § 1, 3 i 4 k.c. w zakresie

możliwości uznania za indywidualnie uzgodnione takiego postanowienia, którego

treść nie została ustalona w wyniku negocjacji między konsumentem

i przedsiębiorcą, lecz konsument miał możliwość jego negocjacji, a nie podjął takiej

próby w celu modyfikacji postanowienia. Sąd Najwyższy nie dostrzega potrzeby

dokonania wykładni przywołanych przez skarżącego przepisów, gdyż w zakresie,

w jakim dotyczy to rozpoznawanej sprawy, nie budzą one już poważnych

wątpliwości. W celu ustalenia, czy konkretne postanowienie umowne jest

"nieuzgodnione indywidualnie", należy zbadać, czy konsument miał na treść

danego postanowienia "rzeczywisty wpływ" (art. 3851 § 3 zd. 1 k.c.). W świetle

utrwalonego orzecznictwa za indywidualnie uzgodnione mogą być uznane tylko te

postanowienia, w stosunku do których w procesie zawierania umowy nastąpiło

rzeczywiste ucieranie się stanowisk stron i które zostały ostatecznie zredagowane

w drodze osiągniętego między stronami kompromisu. Nie mogą zostać uznane

za indywidualnie uzgodnione postanowienia zaproponowane w całości przez jedną

ze stron i w takiej formie włączone do umowy, nawet jeżeli druga strona miała

hipotetyczną możliwość negocjacji ich treści. Zatem do zrealizowania przesłanki

rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych konieczne jest

wykazanie wspólnego ustalenia ostatecznego brzmienia klauzuli, w wyniku

rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść

postanowienia umownego (zob. wyrok SN z 10 października 2025 r.,

II CSKP 198/24; postanowienia SN: z 28 listopada 2025 r., I CSK 3163/24;

z 28 października 2025 r., I CSK 738/24; z 22 grudnia 2025 r., I CSK 4088/24,

i z 24 lutego 2026 r., I CSK 967/24).

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł

jak wyżej.

I CSK 706/26

5

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.,

przy uwzględnieniu § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych.

Ewa Stefańska

(M.T.)

[SOP]