Bank nie dostanie rozpoznania skargi w sporze o zwrot świadczeń z kredytu, SN odmówił przyjęcia

Pozwana Bank Spółka Akcyjna w W. wniosła skargę kasacyjną od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 13 sierpnia 2025 r., wydanego w sprawie V

ACa 65/24, zaskarżając go w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

I CSK 791/26

2

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej

funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być

przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową

i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem

zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie

obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności

i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi

Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały

składu siedmiu sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4,

poz. 53). Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego

w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ

178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł

na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została

jednak spełniona.

Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi

kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz

szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają

uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje

prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to

twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia

prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie,

przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. postanowienia SN

z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z 14 lipca 2005 r.,

III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75, z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06,

z 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie

jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub

procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie

I CSK 791/26

3

oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8 października

2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo).

W ocenie skarżącej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona wobec

naruszenia art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c. i art. 3851 § 2 k.c. w zw. z art. 58 § 1

k.c., polegającego na braku rozróżnienia momentu samego powstania roszczenia

z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia przy ubezskutecznieniu umowy, a także

wobec będącego następstwem w/w naruszenia – błędnego zastosowania art. 498 §

2 w zw. z art. 499 k.c., pomijającego retroaktywny skutek potrącenia.

Okoliczności wskazane przez skarżącą nie usprawiedliwiają takiej oceny

zaskarżonego orzeczenia. Brak jest jakichkolwiek podstaw, aby twierdzić, że

w niniejszej sprawie doszło do oczywistego naruszenia prawa. Treść uzasadnienia

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w żadnym razie nie

przekonuje o jej oczywistej zasadności – tj. o naruszeniu powołanych wyżej

przepisów prawa materialnego w sposób widoczny prima facie.

Odnośnie do tego wniosku, w kontekście naruszenia art. 410 § 1 w zw. z art.

405 k.c., należy jedynie ubocznie wskazać na miarodajne w tej kwestii stanowisko

Sądu Najwyższego. Wyjaśnił on na gruncie tych przepisów, że jeżeli bez

bezskutecznego postanowienia umowa kredytu nie może wiązać, konsumentowi

i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych

spełnionych w wykonaniu tej umowy. Kredytodawca może żądać zwrotu

świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna.

Chwilą tą jest odmowa potwierdzenia przez konsumenta klauzuli abuzywnej (bez

której umowa nie może obowiązywać) albo upływ rozsądnego terminu do jej

potwierdzenia, przy czym wystąpienie przez konsumenta - choćby pozasądowo - z

żądaniem restytucyjnym zakładającym trwałą bezskuteczność (nieważność) całej

umowy, może być uznane za dorozumianą odmowę potwierdzenia klauzuli i

akceptację konsekwencji upadku umowy, prowadzącą do jej trwałej

bezskuteczności (nieważności). Taka ocena jest uzasadniona wtedy, gdy żądaniu

towarzyszy jego wyraźne oświadczenie, także pozasądowe, że jest świadomy

konsekwencji upadku umowy i to nawet przy założeniu, iż oświadczenie to nie

odpowiada rzeczywistości (zob. uchwała składu siedmiu sędziów SN - zasada

I CSK 791/26

4

prawna - z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56). Przypisywanie

przez skarżącą odmiennego znaczenia cytowanemu judykatowi jest nietrafne.

Poza tym, co się tyczy kwestii retroaktywności potrącenia, to stanowisko

skarżącej jest też błędne. Z wielu nowych orzeczeń Sadu Najwyższego wynika

jednoznacznie, że jeżeli wierzytelność aktywna (tu: powodów) stała się wymagalna

wcześniej, niż wierzytelność pasywna (tu: skarżącej), to retroaktywny skutek

potrącenia nie obejmuje odsetek powstałych od dnia wymagalności wierzytelności

aktywnej, od której naliczane są odsetki do dnia powstania wymagalności

wierzytelności pasywnej (zob. postanowienia SN: z 13 czerwca 2025 r., I CSK

768/25 i z 2 grudnia 2025 r., I CSK 1985/25 – z zawartym tam uzasadnieniem).

Mając powyższe na uwadze nie można przyjąć, że podnoszona w skardze

kasacyjnej przesłanka przyjęcia tej skargi do rozpoznania została w sposób

właściwy wykazana.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.).

(M.T.)

[SOP]