Zlecenie sprawy karnej a obowiązki w cywilnej. SN nie przyjął skargi spółki

Wyrokiem z 9 października 2025 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił

apelację pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we

Wrocławiu z 4 grudnia 2024 r. zasądzającego od strony pozwanej na rzecz powoda

M.G. 58.163,69 zł oraz na rzecz powoda K.K. 18.804,64 zł, w każdym wypadku z

ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 1 czerwca 2021 r. do dnia zapłaty.

W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania,

pozwana wskazała przyczyny kasacyjne określone w art. 3989 § 1 pkt. 1 i 2 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady

od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących

dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną

kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd

Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi

zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy

musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza

indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym,

w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa.

Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są

wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).

Skarga kasacyjna wniesiona od rozstrzygnięcia dotyczącego powoda K.K.

podlegała odrzuceniu, na podstawie art. 3986 § 3 w związku z art. 3982 § 1 k.p.c. O

dopuszczalności skargi kasacyjnej bowiem decydowała w sprawie wartość

przedmiotu zaskarżenia w stosunku do każdego z powodów z osobna, ta zaś

w stosunku do powoda K.K. nie przekraczała progu z art. 3982 § 1 k.p.c. Wartość

przedmiotu zaskarżenia podana przez skarżącą (76.969 zł) odpowiadała

zaokrąglonej sumie kwot zasądzonych na rzecz każdego z powodów (58.163,69 zł +

I CSK 794/26

3

18.804,64 zł = 76.968,33 zł), w stosunku do powoda K.K. odpowiadała zatem kwocie

18.805 zł (po zaokrągleniu kwoty 18.804,64 zł).

Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady

od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących

dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną

kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd

Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi

zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy

musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza

indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym,

w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa.

Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są

wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który jako

uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał

przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio sformułować

zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle zagadnienie się

wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą możliwość

rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego zagadnienia (zob. np.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, Nr 1,

poz. 11; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.; z 9 kwietnia 2015 r.,

V CSK 547/14, niepubl.). Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego rozstrzygnięcie ma

znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia sprawy, w której

zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 września

2012 r., II CSK 180/12, niepubl. oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.),

wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas rozstrzygnięte

w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany (zob. np.

postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, niepubl.).

I CSK 794/26

4

Powołanie się na przyczynę kasacyjną przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

wymaga wykazania przez stronę skarżącą, że chodzi o wykładnię przepisów prawa,

których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym

orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania,

w drodze stosownego jurydycznego wywodu, na czym owe wątpliwości polegają,

a także że mają one poważny oraz rzeczywisty charakter i ich rozstrzygnięcie wiąże

się z rozpatrywaną sprawą i jest istotne z punktu widzenia wyniku postępowania oraz

publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Jeżeli podstawą wniosku w tym

zakresie jest twierdzenie o występujących w orzecznictwie sądowym

rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu,

konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie,

że rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu (por.m.in. postanowienia z 15

października 2002 r., II CZ 102/02, niepubl.; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07,

niepubl.; z 8 lipca 2008 r. I CSK 111/08, niepubl.; z 20 listopada 2015 r., III CSK

269/15, niepubl.; z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, niepubl.; z 3 sierpnia 2017 r., IV

CSK 85/17, niepubl.; z 7 grudnia 2017 r., I CSK 499/17, niepubl.; z 26 kwietnia 2018

r., IV CSK 571/17, niepubl.).

Skarżąca nie wykazała przyczyn kasacyjnych w wyżej przedstawionym

rozumieniu. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

argumentowała, że zachodzi potrzeba rozstrzygnięcia istotnych zagadnień

prawnych, dotyczących : a) art. 734 k.c. - czy umowa zlecenia obejmująca

prowadzenie sprawy karnej może być - w drodze wykładni sądowej - rozszerzona na

obowiązek prowadzenia postępowania cywilnego, wyłącznie z tego powodu, że

umowa nie zawiera wyraźnego wyłączenia takiego obowiązku; b) art. 3531 k.c. - czy

zasada swobody umów dopuszcza ingerencję sądu w treść stosunku prawnego

przez przypisanie jednej ze stron obowiązków, które nie zostały objęte zgodnym

zamiarem stron i nie wynikają z treści zawartej umowy; c) art. 471 w związku z art.

361 § 1 k.c. - czy możliwe jest przypisanie odpowiedzialności odszkodowawczej na

podstawie art. 471 k.c. w sytuacji, gdy szkoda ma wynikać z niewykonania czynności,

do której dłużnik nie była zobowiązany, a tym samym brak jest podstaw do ustalenia

adekwatnego związku przyczynowego; d) art. 65 k.c. - czy w świetle zasad wykładni

oświadczeń woli dopuszczalne jest przyjęcie, że umowa zawarta w formie pisemnej,

określająca zakres zobowiązania strony w sposób wyraźny i rozróżniająca czynności

główne od czynności dodatkowych, może zostać zinterpretowana w sposób

I CSK 794/26

5

prowadzący do rozszerzenia zakresu zobowiązania na czynności niewymienione w

umowie, wyłącznie na podstawie ogólnych sformułowań oraz założeń co do

„typowego” przebiegu określonych działań gospodarczych. Ponadto podnosiła, że

zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawa materialnego, budzących poważne

wątpliwości, tj.: a) art. 734 k.c. w zakresie ustalenia, czy zakres zlecenia wyznaczany

jest wyłącznie treścią umowy i wolą stron, czy też może być rozszerzany na inne

czynności pozostające jedynie w funkcjonalnym lub faktycznym związku

z przedmiotem zlecenia; b) 3531 k.c. w zakresie odpowiedzi na pytanie, czy sąd

może - pod pozorem wykładni umowy - modyfikować jej treść i przypisywać stronom

obowiązki, których nie przewidziano w umowie, oraz czy brak uregulowania

określonej kwestii może być interpretowany jako jej dorozumiane objęcie; c) art. 471

w związku z art. 361 § 1 k.c. w zakresie ustalenia, czy szkoda polegająca na

nieosiągnięciu hipotetycznego rezultatu może być uznana za normalne następstwo

zachowania dłużnika, który nie był zobowiązany do podjęcia działań prowadzących

do osiągnięcia tego rezultatu; d) art. 65 k.c. w zakresie granic dopuszczalnej wykładni

umów zawieranych w obrocie profesjonalnym, w tym relacji pomiędzy wykładnią

językową a funkcjonalną oraz dopuszczalności konstruowania na tej podstawie

obowiązków umownych, których strony nie przewidziały i które nie zostały wyraźnie

objęte treścią umowy.

Prezentowane przez skarżącą wątpliwości sprowadzają się do podważania

dokonanych w sprawie ocen prawnych w konkretnych okolicznościach sprawy,

przede wszystkim do zakwestionowania dokonanej w zaskarżonym wyroku wykładni

umowy, nie zaś do przedstawienia abstrakcyjnego problemu prawnego

wymagającego rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. Ich wyjaśnienie nie wymaga

również pogłębionych zabiegów interpretacyjnych. Zgodnie z utrwalonym

stanowiskiem Sądu Najwyższego wykładnia oświadczeń woli powinna uwzględniać

metodę kombinowaną łączącą ze sobą element subiektywny, akcentujący znaczenie

woli oświadczającego i element obiektywny, wyrażający dążenie do ochrony

zaufania adresata oświadczenia woli. W przypadku oświadczeń woli składanych

drugiej stronie metoda ta zakłada w pierwszej fazie konieczność ustalenia, w jaki

sposób strony rozumiały składane sobie oświadczenia. Jeżeli okaże się, że

rozumiały je tak samo, przypisywały im zgodny sens i doszło między nimi do

porozumienia (tzw. faktyczny konsens), sąd powinien przyjąć za podstawę

rozstrzygnięcia taką treść oświadczeń, jaką przypisywały im strony, chociażby

I CSK 794/26

6

odbiegała ona od treści, którą nadałby jej typowy, rozsądny odbiorca. To, czy strony

nadawały składanym przez nie oświadczeniom woli zgodny sens, oraz jaki był to

sens, podlega ustaleniu w toku postępowania dowodowego, istotne dla wyniku tego

postępowania mogą być w szczególności oświadczenia osób, od których wypowiedzi

te pochodziły, a także późniejsze zachowania stron. Dopiero w razie ustalenia, że

strony odmiennie postrzegały sens złożonych oświadczeń, konieczne jest przejście

do drugiej fazy procesu wykładni, opartej o wzorzec obiektywny, tj. do rekonstrukcji

treści złożonych oświadczeń z wykorzystaniem perspektywy starannego

racjonalnego odbiorcy. W tym zakresie uwzględnienia wymagają dyrektywy

językowe, w tym makro i mikrokontekst językowy, kontekst sytuacyjny, w tym

zachowania stron przed i po zawarciu umowy, a także uzgodniony cel umowy (zob.

np. wyrok Sądu Najwyższego z 31 sierpnia 2017 r., V CSK 675/16, OSNC 2018, Nr

6, poz. 63 i powołane tam orzecznictwo).

Z motywów zaskarżonego orzeczenia wynika, że Sąd Okręgowy dokonując

wykładni postanowień łączącej strony umowy, miał na względzie powyższe zasady.

Nie ma podstaw, aby wynik dokonanej przez Sąd Okręgowy wykładni, choć

niekorzystnej dla skarżącej jako strony umowy, od której pochodził wzorzec umowy,

utożsamiać z modyfikacją umowy skutkującą przypisaniem jej obowiązków

nieprzewidzianych w umowie. Wbrew wywodom skarżącej przy dokonywaniu

wykładni nie pominięto treści umowy, uwzględniono jednak również perspektywę

racjonalnego odbiorcy oświadczeń, których autorem była skarżąca, jak również

kontekst sytuacyjny, zachowanie stron po zawarciu umowy, a także uzgodniony cel

umowy. W świetle ujawnionych w zaskarżonym orzeczeniu motywów rozstrzygnięcia

nie ma podstaw do przyjęcia, że zakres zlecenia nie został ustalony w sprawie

zgodnie z treścią umowy i wolą stron, Sąd dokonał modyfikacji treści umowy i

przypisał pozwanej obowiązki, których nie przewidziano w umowie, pozwana nie była

zobowiązana do podjęcia działań wskazanych przez Sąd Okręgowy, czy też Sąd ten

obciążył ją obowiązkami umownymi, których strony nie przewidziały w umowie.

Wątpliwości oparte na powyższych założeniach nie mogą w konsekwencji

przekonywać o wystąpieniu wskazywanych przez skarżącą przyczyn kasacyjnych

z art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak

w sentencji.

I CSK 794/26

7

(K.L.)

[SOP]