Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi banku, klient dostanie 5400 zł kosztów

W związku ze skargą kasacyjną pozwanego Bank S.A. w W. od wyroku Sądu

Apelacyjnego we Wrocławiu z 15 października 2025r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

I CSK 850/26

2

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania

przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie

i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych

funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć

rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo

jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej

funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której

rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,

skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na

przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te nie zostały

spełnione.

Powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego,

a więc zagadnienia, które wiąże się z określonym przepisem prawnym i którego

wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale

także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, wymaga jego precyzyjnego

sformułowania i wskazania argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych

ocen (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,

OSNC 2002, nr 1, poz. 11). Chodzi przy tym o zagadnienie nowe, którego

wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 10 lutego 2023 r., I CSK 4691/22).

Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga

wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie

doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

I CSK 850/26

3

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 28 marca 2007 r., II CSK

84/07). Skarżącego obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej

argumentacji prawnej wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności

uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej

szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09; z 12

grudnia 2008 r., II PK 220/06).

W pierwszej kolejności skarżący zakomunikował, że stoi na stanowisku, że

zawarta pomiędzy nim, a powodem umowa była umową kredytu walutowego, stąd

w jego opinii nie dotyczyła jej uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu

Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22.

W oparciu o przyjęte powyżej założenie skarżący wskazał, że w sprawie

występują istotne zagadnienia prawne sprowadzające się do następujących pytań:

„a. Czy określenie w umowie kredytu sposobu wypłaty kredytu jest

elementem przedmiotowo istotnym (essentialia negotii) umowy kredytu czy też

stanowa jedynie element fakultatywny umowy kredytu?

b. Czy w ramach umowy kredytu walutowego w miejsce kursów wymiany

walut wynikających z tabel kursowych banku może znaleźć zastosowania kurs

średni ogłaszany przez Narodowy Bank Polski?

c. Czy dopuszczalne jest zasądzenie na rzecz konsumenta zwrotu

uiszczonych przez niego świadczeń w związku uznaniem postanowień umowy

powiązanej z walutą obcą za abuzywne, w sytuacji, gdy - wobec wcześniejszej i

dobrowolnej spłaty kredytu, niepoprzedzonej ze strony konsumenta jakimikolwiek

zastrzeżeniami - kwestionowana umowa kredytu została w całości wykonana i nie

wiązała już stron? oraz czy uwzględnienie tego rodzaju świadczenia nie pozostaje

w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego?”

Jednocześnie w ocenie skarżącego w sprawie zaistniała potrzeba wykładni

przepisów prawa, gdyż budziła ona „rozbieżności w orzecznictwie wynikające z

całkowicie odmiennej interpretacji treści umowy kredytu, która od momentu jej

zawarcia dopuszczała możliwość wypłaty oraz spłaty kredytu zarówno w walucie

obcej oraz walucie polskiej, przejawiające się w odpowiedzi na pytanie:

I CSK 850/26

4

Czy umową kredytu walutowego jest tylko taka umowa kredytu, w której

doszło do wypłaty kredytu bezpośrednio w walucie obcej jak i też spłaty rat kredytu

były realizowane w walucie obcej, czy też do uznania umowy kredytu za umowę

kredytu walutowego wystarczająca jest możliwość żądania wypłaty kwoty kredytu

w walucie obcej i od dnia zawarcia umowy kredytu możliwość spłaty rat kredytu

bezpośrednio w walucie obcej, nawet jeśli nie doszło do rzeczywistej realizacji tej

umowy w walucie obcej?”

Ponadto autor skargi kasacyjnej wskazał, że w sprawie ujawniły się

„rozbieżności w orzecznictwie w zakresie tego, czy w przypadku jeżeli

kredytobiorca (będący konsumentem) w całości wykonał umowę zawartą z

przedsiębiorcą przed jakimkolwiek zamanifestowaniem faktu, iż kwestionuje

postanowienia tak wykonanej umowy, zaś świadczenia te były realizowane bez

zastrzeżenia zwrotu, fakt ten powinien być brany pod uwagę przez sąd orzekający

w kontekście oceny zasadność roszczeń dochodzonych przez kredytobiorcę

(będącego konsumentem) i powinien powodować oddalenie powództwa, w

przypadku jeśli do zakwestionowania umowy kredytu pierwszy raz doszło dopiero

po całkowitej spłacie kredytu przez kredytobiorcę (będącego konsumentem)?”

W przeciwieństwie do tego co stara się przeforsować pozwany, należy z całą

pewnością przyjąć, że przedmiotowa umowa była umową o kredyt denominowany

do CHF, a nie umową o kredyt dewizowy. Ten ostatni charakteryzuje się tym, że na

żadnym etapie, ani zawarcia umowy, ani jej wykonywania, nie dochodzi do

przeliczenia waluty obcej na walutę polską, w związku z czym środki z kredytu są

przedstawiane do dyspozycji kredytobiorcy w walucie obcej i w tejże walucie

następuje spłata kredytu. W stosunku do tych umów nie zachodzi zatem problem

dotyczący wadliwości postanowień umownych odnoszących się do sposobu

określenia kursu waluty obcej.

Sądy obu instancji wyczerpująco, rzetelnie i w pełni przekonująco wykazały,

że wskazane przez nie klauzule umowne miały charakter niedozwolony, a Sąd

Najwyższy w składzie orzekającym podziela tę ocenę. Sąd Najwyższy

konsekwentnie przyjmuje, że oceny czy postanowienie umowne jest niedozwolone,

dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (zob. uchwałę SN z 20

czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2) i od tego momentu

I CSK 850/26

5

klauzule abuzywne nie są wiążące dla konsumenta, chyba że konsument wyrazi

świadomą wolę na objęcie go takimi postanowieniami umownymi. Skutek

niezwiązania klauzulą abuzywną ex tunc oznacza, że zdarzenia o charakterze

następczym w stosunku do daty zawarcia umowy zawierającej taką klauzulę

pozostają bez znaczenia dla niewiążącego charakteru niedozwolonych

postanowień umownych. Oznacza to, że fakt wykonania umowy nie stanowi

przeszkody do odchodzenia roszczeń z tytułu nienależnego świadczenia w sytuacji,

gdy umowa uznana jest za nieważną.

Należy zatem przyjąć, że problematyka podniesiona we wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania była już omówiona w licznych orzeczeniach Sądu

Najwyższego i nie wymaga dalszej analizy (zob. uchwała pełnego składu Izby

Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22; w uchwale z 28

kwietnia 2022 r., III CZP 40/22, OSNC 2022, nr 11, poz. 109, i w wyrokach: z 24

października 2018 r., II CSK 632/17; z 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18; z 11 grudnia

2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK

159/17; z 30 września 2020 r., I CSK 556/18; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z

28 września 2022 r., II CSKP 412/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 54; z 3 lutego

2022 r., II CSKP 415/22; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22; z 9 grudnia 2022 r., II

CSKP 1262/22; z 3 marca 2022 r., II CSKP 520/22; z 23 marca 2022 r., II CSKP

532/22; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 656/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 52; z 30

czerwca 2022 r., II CSKP 676/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 694/22; z 20 maja

2022 r., II CSKP 713/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 19 maja 2022 r.,

II CSKP 1104/22; z 18 sierpnia 2022 r., II CSKP 387/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP

403/22; z 23 czerwca 2022 r., II CSKP 487/22; z 26 kwietnia 2022 r., II CSKP

550/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 674/22; z 26 maja 2022 r., II CSKP 711/22; z

19 maja 2022 r., II CSKP 792/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 796/22; z 30 czerwca

2022 r., II CSKP 883/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 943/22; z 8 września 2022 r., II

CSKP 1094/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 53; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP

875/22; z 7 lutego 2023 r., II CSKP 1334/22; z 22 lutego 2023 r., II CSKP 1442/22;

z 8 marca 2023 r., II CSKP 1095/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22; z 8

lutego 2023 r., II CSKP 483/22; z 28 lutego 2023 r., II CSKP 1440/22; z 17 marca

2023 r., II CSKP 924/22; z 6 czerwca 2023 r., II CSKP 1159/22; z 26 stycznia 2023

I CSK 850/26

6

r., II CSKP 272/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 454/22; z 31 stycznia 2023 r., II

CSKP 1200/22; z 8 lutego 2023 r., II CSKP 978/22; z 31 marca 2023 r., II CSKP

1052/22; z 31 marca 2023 r., II CSKP 775/22; z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22; z

23 maja 2023 r., II CSKP 973/22; z 30 maja 2023 r., II CSKP 1536/22; z 29

listopada 2023 r., II CSKP 1461/22; z 18 października 2023 r., II CSKP 1722/22, i z

27 marca 2024 r., II CSKP 1258/22).

Rozwój orzecznictwa w tej materii podsumowała pełnego składu Izby

Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, mająca moc

zasady prawnej i wiążąca wszystkie składy Sądu Najwyższego (art. 87 ustawy o

SN).

Powyższa uchwała kompleksowo rozstrzygnęła kwestie sygnalizowane

przez skarżącego w ramach istotnych zagadnień prawnych oraz potrzeby wykładni

przytoczonych przepisów prawa.

W uchwale tej Sąd Najwyższy podsumował dotychczasową linię orzeczniczą

przyjmując, że:

1) W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub

denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi

niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie

prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób

określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

2) W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w

umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w

pozostałym zakresie.

3) Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu

niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub

część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają

samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze

stron.

4) Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z

tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu, w

I CSK 850/26

7

którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami

umowy.

5) Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron

odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych w

okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia w

opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.

Konkludując, należy uznać, że problemy podniesione przez skarżącego

zostały już wyczerpująco wyjaśnione w orzecznictwie SN i obecnie nie wymagają

dalszej analizy.

Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł

jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 98 k.p.c.

M.L.

[SOP]