Sąd Najwyższy nie przyjął skargi pozwanego w sporze o obsługę sprzedaży nieruchomości

Pozwany B.M. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sąd Okręgowy w

Krakowie z 23 października 2024 r. Wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania

uzasadnił występowaniem istotnego zagadnienia prawnego oraz oczywistą

zasadnością skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 856/25

2

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Jak zaznaczono wyżej, skarżący oparł wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania na pierwszej i czwartej spośród wymienionych przesłanek.

Co się tyczy pierwszej z w/w podstaw, to przez istotne zagadnienie prawne,

o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., należy rozumieć problem o charakterze

prawnym, powstały na tle konkretnego przepisu prawa, mający charakter

rzeczywisty w tym znaczeniu, że jego rozwiązanie stwarza realne i poważne

trudności. Problem ten musi mieć charakter uniwersalny, co oznacza, że jego

rozwiązanie powinno służyć rozstrzyganiu innych, podobnych spraw. Chodzi przy

tym o problem, którego wyjaśnienie jest konieczne dla rozstrzygnięcia danej

sprawy, a więc pozostający w związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd

Najwyższy, a ustalonym przez sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art.

39813 § 2 k.p.c.), jak też w związku z podstawą prawną zaskarżonego wyroku

(postanowienia SN: z 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13 oraz z 3 lutego 2012 r. I UK

271/11). Konieczne jest przytoczenie argumentów prawnych, które prowadzą do

rozbieżnych ocen. Skarżący powinien nie tylko wskazać przepis prawa

(materialnego lub procesowego), którego dotyczy zagadnienie, ale także

przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu wykazania, że zagadnienie

jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla merytorycznego

rozstrzygnięcia w jego sprawie (m.in. postanowienia SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK

134/07 oraz z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10).

Skarżący przedstawioną problematykę ujął w pytaniu: „czy umowa, w treści

której istnieją zobowiązania główne do prowadzenia obsługi prawnej transakcji

nieruchomości i doprowadzenia do sprzedaży nieruchomości może być uznana

w całości za umowę o świadczenie usług (umowę starannego działania), w sytuacji

w której elementy charakterystyczne dla umów starannego działania niezwiązane

z usługami w pośrednictwie w obrocie nieruchomościami w danej umowie

I CSK 856/25

3

przeważają nad elementami umowy rezultatu związanymi z usługami

w pośrednictwie w obrocie nieruchomościami, czy mimo przeważania tychże

elementów umowa winna zostać sklasyfikowana jako umowa mieszana - po części

jako umowa rezultatu, a po części umowa starannego działania”.

Przedstawiona przez skarżącego problematyka nie stanowi istotnego

zagadnienia prawnego. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie zawiera argumentacji jurydycznej wskazującej na występowanie

odmiennych ocen przedstawionych problemów oraz na to, że przepisy dotyczące

tych kwestii nie doczekały się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje

rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów

faktycznych. Skarżący nie przedstawił żadnego orzecznictwa, z którego wynikałyby

jakiekolwiek rozbieżności w orzecznictwie. Nie jest zaś rolą Sądu Najwyższego

domyślanie się lub poszukiwanie okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania (postanowienia SN z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08

oraz z 14 grudnia 2004 r., II CZ 142/04).

Ubocznie należy zauważyć, że Sąd Najwyższy wyjaśnił, iż jeżeli umowa

wykazuje cechy wspólne dla co najmniej dwóch różnych rodzajów (typów) umów,

np. umowy rezultatu i umowy starannego działania, to w celu dokonania jej

właściwej kwalifikacji prawnej należy posłużyć się metodą typologiczną, której istota

sprowadza się do poczynienia ustaleń w kierunku, jakie cechy przeważają

(dominują) w umowie. Innymi słowy, w razie wątpliwości, czy dana umowa jest

umową o dzieło czy umową zlecenia (umową oświadczenie usług), należy ustalić,

czy w treści i sposobie jej wykonywania przeważają cechy jednej z tych umów.

Dopiero wówczas, gdy umowa poddawana analizie (w swej treści, a zwłaszcza

w sposobie wykonywania) wykazuje z ich jednakowym nasileniem cechy wspólne

dla co najmniej dwóch różnych wzorców umownych, o jej typie (rodzaju) decyduje

zgodny zamiar stron i cel umowy, który może (ale wcale nie musi) wyrażać się

także w nazwie umowy. Istotne (tzn. pomocne) przy kwalifikacji takiej umowy jest

też uwzględnienie okoliczności towarzyszących jej zawarciu (postanowienia SN:

z 10 grudnia 2020 r., III UK 470/19 oraz z 14 grudnia 2021 r., II USK 457/21).

I CSK 856/25

4

Natomiast co się tyczy drugiej z powołanych podstaw wniosku skarżącego,

to zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, odwołanie się do

przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wymaga przedstawienia,

w czym wyraża się „oczywista zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej,

że istotnie skarga jest oczywiście uzasadniona. Chodzi tu o wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego lub procesowego,

polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej (m.in. postanowienie SN z 23 listopada 2011 r.,

III PK 44/11). Celem sformułowania powyższej przesłanki przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania nie jest wykazanie jedynie oczywistego naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacji, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia

(postanowienie SN z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12).

Treść uzasadnienia wniosku o przyjęcie przedmiotowej skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie przekonuje o jej oczywistej zasadności. Uzasadniając przesłankę

oczywistej zasadność swojej skargi, skarżący nie podał nawet przepisów, których

naruszenie w jego ocenie miałoby świadczyć o oczywistości skargi. Brak jest

jakichkolwiek podstaw, aby twierdzić, że w niniejszej sprawie doszło do

oczywistego naruszenia prawa.

Mając powyższe na uwadze, nie można przyjąć, że przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania zostały w sposób właściwy wykazane.

Wniosek powódki o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego

podlegał oddaleniu. Wniosek ten, zgłoszony w odpowiedzi na skargę, został

powiązany wyłącznie z żądaniem oddalenia skargi kasacyjnej. Takie

rozstrzygnięcie w sprawie nie zapadło, a podzielić należy prezentowany

w orzecznictwie pogląd, że nie ma podstaw do przyznania kosztów postępowania

kasacyjnego stronie, która w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosek

o przyznanie tych kosztów łączy ze wskazanymi przez siebie innymi

rozstrzygnięciami (postanowienia SN: z 11 stycznia 2002 r., III CKN 563/01 oraz z 8

sierpnia 2012 r., II CSK 112/12).

I CSK 856/25

5

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.).

Oddalenie wniosku powódki w przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego

było spowodowane w szczególności brakiem zgłoszenia przez nią żądania

odrzucenia przedmiotowej skargi kasacyjnej, jak i oczywistym brakiem w tej kwestii

jakiejkolwiek argumentacji na rzecz takiego żądania.

(M.K.)

[SOP]