Spadek po M. J. dla B. J. SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej A. O.

Postanowieniem z 4 listopada 2024 r. Sąd Rejonowy w Pułtusku stwierdził, że

spadek po M. J., zmarłym 13 listopada 2018 r. w W., ostatnio stale zamieszkałym w

N., na podstawie testamentu własnoręcznego z 2 kwietnia 2015 r., otwartego i

ogłoszonego w Sądzie Rejonowym w Pułtusku 31 maja 2021 r., z dobrodziejstwem

inwentarza, nabyła B. J. - w całości.

Postanowieniem z 25 czerwca 2025 r. Sąd Okręgowy w Ostrołęce oddalił

apelację.

W skardze kasacyjnej wnioskodawczyni A. O., jako uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazała na przesłanki przedsądu przewidziane w

art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c.

Zdaniem skarżącej w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jak

również potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki

skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18).

Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach

kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia,

nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa,

jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia

z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością

lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia

orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw.

przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje

wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem

Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej

I CSK 880/26

3

oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek,

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia

rozstrzygnięcia sprawy i nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może się przyczynić do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie

zagadnienie wymaga jego sformułowania oraz uzasadnienia występowania

w sprawie (zob. postanowienia SN: z 28 listopada 2003 r., II CK 324/03; z 7 czerwca

2005 r., V CSK 3/05; z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 22 listopada 2007 r., I CSK

326/07; z 26 września 2005 r., II PK 98/05; z 10 maja 2019 r., I CSK 627/18).

Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że powyższa przesłanka

nie została wykazana. W uzasadnieniu nie powołano argumentów, które mogłyby

świadczyć, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne. Wywód prawny

uzasadniający istnienie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, a więc

cechującego się nowością i dotychczas niewyjaśnionego w orzecznictwie powinien

bowiem wskazywać na wątpliwości kwalifikowane, a nie zwykłe, które mogą być

rozstrzygnięte przez sąd powszechny w toku rozpoznawania sprawy (zob.

postanowienie SN z 26 września 2019 r., I CSK 228/19). Takich wątpliwości skarga

kasacyjna nie zawiera.

Powołanie się na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2

k.p.c. wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości,

określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości interpretacyjne

mają poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy,

a jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących

w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez sądy

różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń,

dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu

(zob. m.in. postanowienia SN: z 15 października 2002 r. II CZ 102/02; z 28 marca

2007 r., II CSK 84/07; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07 i z 8 lipca 2008 r., I CSK

111/08).

O rzeczywistych rozbieżnościach w judykaturze można mówić tylko wówczas,

gdy brak zgodności rozstrzygnięć dotyczy takich samych lub bardzo zbliżonych

stanów faktycznych, co skarżący powinien wykazać powołując przyczynę kasacyjną

I CSK 880/26

4

określoną w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 26 kwietnia 2018 r.,

IV CSK 577/17). Rozbieżności w orzecznictwie uzasadniających przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania nie można utożsamiać z wielokierunkowością stosowania

prawa, uzasadnioną bogactwem różnorodnych stanów faktycznych (zob.

postanowienie SN z 17 czerwca 2015 r., III CSK 59/15). Jednak we wniosku

skarżącej nie wykazano istnienia rzeczywistych rozbieżności w orzecznictwie.

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt

4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia prawa,

widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez

potrzeby głębszej analizy. Konieczne było zatem wykazanie, że Sąd drugiej instancji

w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego wykładnia

i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (zob. m.in. postanowienia SN: z 8 marca

2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02,

OSNC 2004, nr 3, poz. 49 i z 11 stycznia 2008 r. I UK 285/07).

Wywody zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, sprowadzają się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, nie zaś

wykazania, że przy jego ferowaniu popełniono uchybienia w zakresie stosowania

prawa, które miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom.

Uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę zaangażowania Sądu Najwyższego

do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej

instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem

postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu przewidzianą

w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,

odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności,

które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 3

w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

[S.J.]

I CSK 880/26

5

[a.ł]