Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej w sprawie o zniesienie współwłasności

Uczestniczka M.S. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu

Okręgowego w Zielonej Górze z 25 lipca 2024 r. Wniosek o jej przyjęcie do

rozpoznania uzasadniła występowaniem istotnych zagadnień prawnych i oczywistą

zasadnością tej skargi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 917/25

2

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Jak wskazano powyżej skarżąca oparła wniosek o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania na pierwszej i czwartej z wymienionych przesłanek.

Należy wyjaśnić, że przez istotne zagadnienie prawne, o którym mowa w art.

3989 § 1 pkt 1 k.p.c., rozumie się problem o charakterze prawnym, powstały na tle

konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że

jego rozwiązanie stwarza realne i poważne trudności. Problem ten musi mieć

charakter uniwersalny, co oznacza, że jego rozwiązanie powinno służyć

rozstrzyganiu innych, podobnych spraw. Chodzi przy tym o problem, którego

wyjaśnienie jest konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający

w związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym

przez sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.), jak

i w związku z podstawą prawną zaskarżonego wyroku (postanowienia SN: z 21

maja 2013 r., IV CSK 53/13 oraz z 3 lutego 2012 r. I UK 271/11). Konieczne jest

przytoczenie argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen.

Skarżący powinien nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub

procesowego), którego dotyczy zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną

argumentację prawną w celu wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego

rozstrzygnięcie ma znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie

(m.in. postanowienia SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07 oraz z 9 lutego 2011 r.,

III SK 41/10).

Skarżąca przedstawioną problematykę ujęła w pytaniach: „Czy za kauzę

czynności prawnej uznać można: wolę zaspokojenia wspólnych potrzeb

mieszkaniowych, w tym wieloletniego partnera, narzeczonego uczestniczki

postępowania lub chęć scementowania czy utrzymania związku; czy ewentualna

możliwość zidentyfikowania celu gospodarczego (motywacja) towarzysząca

dokonaniu czynności prawnej stanowi kauzę tej czynności lub co najmniej

I CSK 917/25

3

przesądza o jej istnieniu i charakterze?; czy brak kauzy, a co za tym idzie

nieważność czynności prawnej, powinna być stwierdzana każdorazowo przez Sąd

orzekający z urzędu?”.

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

zawiera argumentacji jurydycznej wskazującej na występowanie odmiennych ocen

przedstawionych problemów oraz na to, że przepisy dotyczące tych kwestii nie

doczekały się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności

w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych.

Skarżąca nie powołała żadnego orzecznictwa, z którego wynikałyby rozbieżności

odnośnie do przedstawionej problematyki. Nie jest zaś rolą Sądu Najwyższego

domyślanie się lub poszukiwanie okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania (postanowienia SN z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08

oraz z 14 grudnia 2004 r., II CZ 142/04).

Natomiast zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, odwołanie się do

przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wymaga przedstawienia,

w czym wyraża się „oczywista zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej,

że istotnie skarga jest oczywiście uzasadniona. Chodzi tu o wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego lub procesowego,

polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej (m.in. postanowienie SN z 23 listopada 2011 r., III

PK 44/11). Celem sformułowania powyższej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania nie jest wykazanie jedynie oczywistego naruszenie konkretnego

przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacji, w której naruszenie to

spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (postanowienie SN

z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12).

W ocenie skarżącej skarga jest oczywiście uzasadniona wobec naruszenia

art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 156 k.c. i 510 k.c. Skarżąca wskazała, że czynności

prawne poprzedzające przeniesienie udziału we własności nieruchomości na M.N.

były pozbawione kauzy, a więc jako takie nieważne, co czyni żądanie wniosku

(zniesienie współwłasności nieruchomości) nieusprawiedliwionym co do zasady.

I CSK 917/25

4

Okoliczności przedstawione przez skarżącą pozostają jednak

w sprzeczności z ustaleniami Sądu, który stwierdził, że czynność dopisania M.N. do

aktu notarialnego miała charakter czynności kauzalnych.

Treść uzasadnienia wniosku o przyjęcie przedmiotowej skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie przekonuje o jej oczywistej zasadności. Sąd Najwyższy nie

dopatrzył się rażącego naruszenia powołanych w niej przepisów, widocznego prima

facie. Brak jest jakichkolwiek podstaw, aby twierdzić, że w niniejszej sprawie doszło

do oczywistego naruszenia prawa.

Mając powyższe na uwadze, nie można przyjąć, że przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania zostały w sposób właściwy wykazane.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.).

Zgodnie z art. 108 § 1 zdanie pierwsze k.p.c., sąd rozstrzyga o kosztach

w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji – a przepis ten ma

odpowiednie zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym (art. 39821 w zw. z art. 391

k.p.c.). Sąd Najwyższy, odmawiając przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ma

obowiązek orzec także o kosztach postępowania kasacyjnego. Nie dotyczy to

jednak sytuacji, w których nie dochodzi do definitywnego zakończenia sprawy –

a więc tak, jak w niniejszym przypadku, mającym za przedmiot zaskarżenie skargą

kasacyjną postanowienia częściowego.

(M.K.)

[SOP]