Sąd Najwyższy nie przyjął skargi banku na wyrok unieważniający kredyt z 2008 roku

Wyrokiem z 16 grudnia 2022 r. Sąd Okręgowy w Toruniu ustalił, że umowa

o kredytu mieszkaniowego zawarta 21 lipca 2008 r. pomiędzy powodami a Bank1

spółką akcyjną w G. jest nieważna w całości; zasądził od Bank spółki akcyjnej w W.

łącznie na rzecz J.L. i K.L. 96 231,06 PLN z ustawowymi odsetkami za opóźnienie

od 19 grudnia 2020 r. do dnia zapłaty oraz zasądził od pozwanego łącznie na rzecz

I CSK 934/26

2

powodów 8 202,17 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 19 grudnia

2020 r. do dnia zapłaty.

Wyrokiem z 13 grudnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację

pozwanego.

W skardze kasacyjnej pozwany, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie

skargi do rozpoznania, wskazał na przesłanki przedsądu przewidziane w art. 3989 §

1 pkt 2 i 4 k.p.c.

Zdaniem skarżącego w sprawie występuje potrzeba wykładni przepisów

prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki

skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18).

Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach

kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia,

nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa,

jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia

z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością

lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia

orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw.

przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy

dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem

Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej

oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek,

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.

Powołanie się na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2

k.p.c. wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości,

określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości interpretacyjne

I CSK 934/26

3

mają poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy,

a jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących

w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez

sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń,

dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni

przepisu (zob. m.in. postanowienia SN: z 15 października 2002 r. II CZ 102/02; z 28

marca 2007 r., II CSK 84/07; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07 i z 8 lipca 2008 r., I

CSK 111/08).

Skarżący nie wykazał powołanej we wniosku przesłanki w rozumieniu

powyżej wyjaśnionym. Ze stanowisk prezentowanych w orzecznictwie Sądu

Najwyższego wynika, że jeżeli wierzytelność aktywna stała się wymagalna

wcześniej niż wierzytelność pasywna, to retroaktywny skutek potrącenia nie

obejmie odsetek powstałych w okresie od dnia wymagalności wierzytelności

aktywnej, od której naliczane są odsetki, do dnia powstania wymagalności

wierzytelności pasywnej (zob. postanowienia SN: z 13 czerwca 2025 r., I CSK

768/25; z 16 kwietnia 2026 r., I CSK 1035/25; z 24 marca 2026 r., I CSK 638/25 i z

23 kwietnia 2026 r., I CSK 1622/25). Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela

to stanowisko. Nie zachodzi zatem potrzeba kolejnej wypowiedzi Sądu

Najwyższego w tym przedmiocie.

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 3989 § 1

pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia

prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej,

bez potrzeby głębszej analizy. Konieczne było zatem wykazanie, że Sąd drugiej

instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego

wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (zob. m.in. postanowienia

SN: z 8 marca 2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003

r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49 i z 11 stycznia 2008 r. I UK 285/07).

Wywody zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, sprowadzają się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, nie zaś

wykazania, że przy jego ferowaniu popełniono uchybienia w zakresie stosowania

prawa, które miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom.

I CSK 934/26

4

Uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę zaangażowania Sądu Najwyższego

do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej

instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem

postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu

przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,

odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności,

które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i

99 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

Jacek Grela

[S.J.]

[SOP]