Sąd Najwyższy nie przyjął skargi C.S. w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po K.K.

Postanowieniem z 27 listopada 2025 r. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu, w

sprawie z wniosku B.P., z udziałem B.P., o stwierdzenie nabycia spadku po K.K.,

na skutek apelacji uczestnika C.S. od postanowienia Sądu Rejonowego w Nisku z

28 lutego 2025 r., oddalił apelację (pkt I) oraz rozstrzygnął o kosztach

postępowania (pkt II).

Postanowienie zostało zaskarżone przez uczestnika C.S.. Jako

uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uczestnik

wskazał, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne oraz istnieje potrzeba

wykładni przepisów prawnych.

Wnioskodawca nie złożył skutecznie odpowiedzi na skargę kasacyjną.

I CSK 965/26

2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub

oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Konieczna selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu odbywa się w drodze badania zasadności

wniosku skarżącego o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Przesłanki

pozytywnej weryfikacji tego wniosku określa art. 3989 § 1 k.p.c. Są nimi: (1)

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego; (2) istnienie potrzeby

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) nieważność postępowania lub (4)

oczywista zasadność skargi. Dokonując tej weryfikacji, Sąd Najwyższy bada jednie

to, czy w sprawie zaistniała przynajmniej jedna z przesłanek uzasadniających

wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, nie zaś podstawy kasacyjne i ich

uzasadnienie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że istotnym

zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie

objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy

i nierozstrzygnięte dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić

do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie zagadnienie wymaga

jego sformułowania oraz uzasadnienia twierdzenia, że występuje ono w danej

sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 28 listopada 2003 r., II CK

324/03, 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05, z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, 22

listopada 2007 r., I CSK 326/07, 26 września 2005 r., II PK 98/05, 10 maja 2019 r., I

I CSK 965/26

3

CSK 627/18). Zagadnienie przedstawione w skardze kasacyjnej nie spełnia

powyższego kryterium.

Strona skarżąca wskazała, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne

dotyczące oceny: czy pod pojęciem zasady swobody testowania, czy też swobodnego

wyrażenia woli przez testatora w rozumieniu art. 92 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 lutego

1991 r. Prawo o notariacie w zw. z art. 944 § 2 k.c. należy rozumieć odczytanie przez

notariusza testatorowi treści testamentu z zapisem windykacyjnym podyktowanej

przez osobę trzecią i jedynie potwierdzenie treści gotowego testamentu przez testatora

podyktowanego przez osobę trzecią. Czy jako stan wyłączający świadome lub

swobodne wyrażenie woli w rozumieniu art. 945 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 82 k.c.

należy zakwalifikować podyktowanie notariuszowi treści testamentu i zawartych w nim

zapisów windykacyjnych przez osobę obdarowaną przy jednoczesnym udziale tej

osoby przy wszystkich czynnościach notarialnych dotyczących sporządzenia

testamentu tj. przy wyrażeniu woli przez testatora, odczytaniu i podpisaniu

testamentu? Czy jako stan wyłączający świadome lub swobodne wyrażenie woli przez

testatora w rozumieniu art. 945 §1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 82 k.c. należy traktować

potwierdzenie przez testatora woli osoby trzeciej odczytanej przez notariusza

testatorowi, podpisanej przy jednoczesnym udziale tejże osoby trzeciej przy ww.

czynnościach notarialnych z udziałem testatora? Czy jako stan wyłączający świadome

lub swobodne wyrażenie woli przez testatora w rozumieniu art. 945 §1 pkt 1 k.c. w zw.

z art. 82 k.c. należy traktować udział wszystkich osób ujętych w testamencie przy

wszystkich czynnościach notarialnych dotyczących sporządzenia testamentu, tj. przy

wyrażeniu woli przez testatora odczytaniu i podpisaniu testamentu.

Należy podkreślić, że tak sformułowane zagadnienia nie mają związku ze

sprawą, w dużym stopniu są oparte na twierdzeniach faktycznych skarżącego, które

nie znajdują oparcia w ustaleniach sądów. Należy wyraźnie zaznaczyć, że jest rzeczą

naturalną, że spadkodawca może niekiedy pragnąć skonsultować się z bliskimi np. ich

preferencje co do przyszłych korzyści ze spadku po nim i sporządzenie testamentu

zgodnie z takimi preferencjami nie może samo w sobie stanowić o jego wadliwości,

jeżeli nie doszło do naruszenia swobody testowania. Dopuszczalną praktyką jest

uprzednie sporządzanie projektu dokumentu, również przez notariusza, fakt zaś

sporządzenia projektu aktu notarialnego nie determinuje jego ważności. W ustaleniach

I CSK 965/26

4

faktycznych orzeczenia jest przyjęte, że notariusz zeznała, że z całą pewnością

Testatorka swoją wolę wyartykułowała w jej obecności, jak również podpisała gotowy

dokument. Nie ma zatem jakichkolwiek podstaw do rozważenia stosowania art. 945 §1

pkt 1 k.c. w zw. z art. 82 k.c.

Te same zagadnienia, jedynie przedstawione jako rodzące potrzebę wykładni

przepisów prawnych, przedłożono jako uzasadniające przyjęcie skargi do rozpoznania

na mocy art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Ponieważ jednak – ze względów wskazanych

powyżej – sformułowane wątpliwości nie mają związku ze sprawą, należało uznać, że

również w tym zakresie, wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

zasługuje na uwzględnienie.

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

Aleksander Stępkowski

(Ł.W.)

[SOP]