Sąd Najwyższy wyłączył trzech sędziów z rozpoznania apelacji w sprawie odszkodowania

Do rozpoznania sprawy zainicjowanej dwoma apelacjami pełnomocnika oraz

prokuratora Prokuratury Okręgowej w Warszawie wniesionymi od wyroku

Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie z 9 grudnia 2024 r., zarządzeniem z

15 kwietnia 2026 r., został wyznaczony trzyosobowy skład orzekający Sądu

Najwyższego, w którym znaleźli się sędziowie: sprawozdawca A.B., S.S. i P.K. We

wniosku z 8 czerwca 2026 (data prezentaty k. 62) r. pełnomocnik zażądał wyłączenia

całego składu od przydzielonej im sprawy, wskazując, że w związku z tym, że

wszyscy trzej sędziowie zostali powołani na swoje stanowiska na skutek

rekomendacji KRS ukształtowanej w trybie określonym w ustawie z 8 grudnia 2017

r., nie spełniają wymogów niezawisłości i bezstronności.

I KA 4/25

2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek okazał się zasadny.

Jest bezsporne, że wszyscy trzej sędziowie wyznaczeni do rozpoznania

niniejszej sprawy poddali się wadliwej procedurze awansu: pan S.S. został powołany

na stanowisko sędziego Izby Karnej Sądu Najwyższego na podstawie postanowienia

Prezydenta RP z 14 czerwca 2024 r. w wyniku rekomendacji wydanej przez Krajową

Radę Sądownictwa w dniu 6 maja 2023 r. w składzie określonym ustawą z 8 grudnia

2017 r.; pan A.B. zanim decyzją pierwszej Prezes Sądu Najwyższego z 1

października 2020 r. został przeniesiony do Izby Karnej, był powołany na stanowisko

sędziego Sądu Najwyższego Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych na

podstawie postanowienia Prezydenta RP z 10 października 2018 r. w wyniku

rekomendacji wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa w dniu 23 sierpnia 2018 r.

w składzie określonym ustawą z 8 grudnia 2017 r.; pan P.K. został powołany na

stanowisko sędziego Izby Karnej Sądu Najwyższego na podstawie postanowienia

Prezydenta RP z 7 marca 2022 r. w wyniku rekomendacji wydanej przez Krajową

Radę Sądownictwa w dniu 25 czerwca 2021 r. w składzie określonym ustawą z 8

grudnia 2017 r.

Wadliwość tej procedury omówiona została w uchwale składu połączonych Izb:

Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23

stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 i w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, wynika też z normatywnej treści art.

41 § 1 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw

Podstawowych. Rolą powołanych przepisów jest zagwarantowanie stronie prawa do

bezstronnego, niezależnego i niezawisłego sądu, a takim może być wyłącznie sąd

ustanowiony ustawą. W omawianej sprawie złożenie przedmiotowego wniosku o

wyłączenie wskazuje w sposób oczywisty, że strona dostrzegła wady w procedurze

powołania na stanowisko sędziów SN S.S., A.B. i P.K., które będą prowadzić do

naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, gdyby zasiadali oni w składzie

rozstrzygającym sprawę. Badanie zasadności wniosku należało poprzedzić

dywagacją, że każdy polski sąd jest związany dokonaną przez ETPC wykładnią

standardu z art. 6 ust. 1 EKPC (zob. post. SN: z 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z

22 marca 2022 r., I KZP 13/21; z 15 września 2022 r., I KO 75/21), a to skutkuje

przyjęciem, że rozstrzyganie w sprawie przez osobę powołaną do Sądu

I KA 4/25

3

Najwyższego na stanowisko sędziego w wadliwej procedurze, wiąże się z istotnym

i bardzo prawdopodobnym naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez

bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC,

ale także standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Takie stanowisko

miało miejsce w wyrokach EKPC przeciwko Polsce: z 22 lipca 2021 r., nr 43447/19

w sprawie Reczkowicz, z 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i nr 57511/19 w sprawie

Dolińskiej-Ficek oraz Ozimka oraz z 3 lutego 2022 r., nr 1469/20 w sprawie Advance

Pharma sp. z o.o. a punkt widzenia Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z

16 września 2022 r., III KK 339/22 głoszący, że wejście w życie przepisów art. 29 §

4 – 25 ustawy o Sądzie Najwyższym nie może prowadzić do obniżenia standardu

dopuszczalności badania bezstronności (…) sędziowskiej oraz określenia skutków

ich braku, wypracowanego w orzecznictwie TSUE i ETPCz” – ostatecznie dopełniło

zasadności twierdzenia, że realizacja standardów wynikających z przepisów art. 41

§ 1 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw

Podstawowych wymagało wyłączenia od rozpoznania sprawy I KA 4/25 osób

wskazanych we wniosku pełnomocnika.

Z tych powodów, kierując się zagwarantowaniem stronie prawa do

bezstronnego i niezależnego sądu zapewnionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC), a

także biorąc pod uwagę konieczność wyeliminowania niepożądanych skutków

prawnych w postaci żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 3

k.p.k. oraz w celu ochrony Skarbu Państwa przed odpowiedzialnością

odszkodowawczą, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.

[WB]

[r.g.]