Sędzia SN P. Kołodziejski wyłączony od rozpoznania wniosku o wyłączenie kolegi

W dniu 22 grudnia 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy

skazanego N. K. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Pawła Kołodziejskiego

od „rozpoznania wniosku z 21 sierpnia 2025 r. o wyłączenie od orzekania w

sprawie sędziego Antoniego Bojańczyka.”

Autor wniosku wniósł o wyłączenie ww. sędziego wskazując, że sędzia P.

Kołodziejski wyznaczony obecnie do rozpoznania wniosku o wyłączenie innego

sędziego został powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej

I KK 263/25

2

w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz.

3) a zatem w tożsamo wadliwej procedurze, co sędzia wyznaczony do rozpoznania

wniesionych w tej sprawie kasacji. Wskazano także, że rozpoznanie wskazanego

wniosku przez tego sędziego naruszałoby zakaz nemo iudex in causa sua.

Ponadto autor wniosku odwołał się także do innego postanowienia Sadu

Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2023 r., w sprawie III KK 22/23, którym wyłączono

sędziego P. Kołodziejskiego od rozpoznania sprawy z przyczyn, o których obecnie

mowa we wniosku. Obrońca wskazał też, że uprzednio w tej sprawie doszło już do

wydania postanowienia o wyłączeniu sędzi Anny Dziergawki, której dotyczyły te

same okoliczności.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek jest zasadny, choć jego autor nie ustrzegł się pomyłki. Wskazany

we wniosku sędzia P. Kołodziejski w rzeczywistości został wyznaczony do

rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego A. Dziergawki (wnioszarejestrowany pod

KRI 1244), wyznaczonej uprzednio do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego

referenta sprawy kasacyjnej, tj. Antoniego Bojańczyka (KRI 1218). Niezależnie

jednak od tej pomyłki, która w ocenie Sądu Najwyższego jasno wskazuje z jakimi

problemami (piętrowo składane wnioski o wyłączenie) styka się strona czy też jej

przedstawiciel, którzy domagają się rozpoznania sprawy przez niezależny i

bezstronny sąd, wniosek obrońcy okazał się uzasadniony.

Przepis art. 41 k.p.k. określający instytucję iudex suspectus przewiduje

możliwość wyłączenia sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że

mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej

sprawie. Odwołując się do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w

postanowieniu z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21, trzeba przypomnieć, że

wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. winno nastąpić nie tylko w

sytuacji gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby wywołać wątpliwość co do

jego bezstronności w danej sprawie, ale również wówczas gdy orzekanie przez

sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego

uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o

Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych wolności i uznania, że taki skład

I KK 263/25

3

orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.

Taka właśnie sytuacja ma miejsce w tej sprawie.

Bez wątpienia okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu

Najwyższego przez P. Kołodziejskiego w następstwie brania udziału w konkursie

przed Krajową Radą Sądownictwa (KRS), której skład ukształtowano w trybie

określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz.

3) w odniesieniu do sędziów Sądu Najwyższego skutkują każdorazowo uznaniem

Sądu z ich udziałem za nienależycie obsadzony (por. uchwała trzech połączonych

Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20). Z tego

względu wielokrotnie już Sąd Najwyższy wskazywał na potrzebę wyłączenia P.

Kołodziejskiego od rozpoznania spraw z uwagi na brak co do jego osoby przymiotu

niezawisłości i bezstronności (m.in. postanowienia SN: z dnia 16 lipca 2025 r., I KK

399/24; z dnia 21 maja 2025 r., II KK 252/24; z dnia 19 lutego 2025 r., II KK 191/23;

z dnia 29 stycznia 2025 r., III KK 286/23). Sąd Najwyższy w niniejszym składzie ten

pogląd aprobuje.

Rację ma też autor wniosku co do tego, że rozpoznanie przedmiotowego

wniosku przez SSN P. Kołodziejskiego doprowadziłoby do sytuacji objętej zakazem

nemo iudex in causa sua. Przypomnieć należy, że zarówno SSN P. Kołodziejski jak

i SSN A. Dziergawka, której potrzeba wyłączenia została zasygnalizowana w tej

sprawie, zostali powołani do pełnienia urzędu na stanowisko sędziego przez

Prezydenta RP na wniosek KRS, ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r., a więc pozostają w tej samej sytuacji prawno-ustrojowej.

Mając powyższe na uwadze koniecznym stało się podjęcie przez Sąd

Najwyższy decyzji o wyłączeniu sędziego Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania

wniosku obrońcy o wyłączenie sędziego Anny Dziergawki wyznaczonej do

rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Antoniego Bojańczyka. Na marginesie

zaś tej kwestii trzeba poczynić dość przykre spostrzeżenie. Przed tzw. reformą

wymiaru sprawiedliwości z lat 2017-2018, budziłoby zdziwienie, że sędzia A.

Dziergawka nie złożyła żądania wyłączenia siebie od rozpoznania wniosku o

wyłączenie sędziego Bojańczyka, pomimo, iż jest w identycznej sytuacji prawno-

ustrojowej co sędzia Bojańczyk. Teraz już takie zachowanie niestety nie dziwi,

I KK 263/25

4

albowiem praktycznie zasadą jest rozpoznawanie wniosków przez sędziów, którzy

wedle reguły nemo iudex in causa sua nie powinni orzekać z uwagi na tożsamość

sytuacji prawno-ustrojowej w odniesieniu do przedmiotu orzekania, a zatem gdy

wnioski o wyłączenie uzasadnione są w istotnym zakresie wadliwą procedurą

powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego. Co więcej, podejmowane

są w Izbie Karnej niemające oparcia w przepisach prawa procesowego

organizacyjne działania, których celem jest wyłączenie prawa strony do

rozstrzygnięcia wniosków o wyłączenie sędziego. W tej sprawie z tożsamym

wnioskiem o wyłączenie sędziego Pawła Kołodziejskiego wystąpił bowiem

prokurator Prokuratury Okręgowej del. do Prokuratury Krajowej. Podstawą tego

wniosku było wskazanie na art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. w odniesieniu do sędziego P.

Kołodziejskiego. Rzecz jednak w tym, że wniosek ten nie został nawet

zarejestrowany jako wniosek w przedmiocie wyłączenie sędziego, a oparciem dla

tego działania jest zarządzenie Prezesa kierującego Izbą Karną nr 21/2025 z

dnia 25 listopada 2025 r., zakazujące rejestracji wniosków (k. 104 akt)

mających wyłącznie charakter ustrojowy i złożonych z pominięciem trybu

przewidzianego w k.p.k. oraz ustawie o Sądzie Najwyższym. Pomijając w tej chwili

formalną podstawę wydania takiego zarządzenia (przepisy Regulaminu SN),

podstawą merytoryczną takiego zakazu rejestracji wniosków o wyłączenie ma być –

jak się wydaje - wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 22/19 (został on

przywołany w treści zarządzenia). Dostrzec należy, że nawet jeśli takie orzeczenie

zostało wydane (pomija się tu problem ze składem TK; w składzie był J. Piskorski –

por. postanowienie SN w sprawie I KZ 29/21) to nie oznacza, że jakikolwiek wyrok

lub orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego sam w sobie (jego treść) może pozbawić

stronę uprawnienia do inicjowania (wszczęcia) określonej sprawy, a przecież

wniosek o wyłączenie sędziego jest sprawą w znaczeniu konstytucyjnym (por.

uchwała siedmiu sędziów SN z dnia 13 czerwca 2023 r., I KZP 22/22, OSNK 2023,

z. 8, poz. 37). Można ewentualnie, w oparciu o takie orzeczenie i zawartą tam

wykładnię przepisów uznać, że konieczne jest określone procesowe postąpienie co

do takiego wniosku (np. pozostawianie go bez rozpoznania lub umorzenie

postępowania), ale nie można blokować stronie dostępu do procedury sądowej.

I KK 263/25

5

Powtórzyć trzeba więc: zarządzenie administracyjne prezesa Izby Karnej nie

może stronie zamykać prawa do rozpoznania sprawy przez sąd.

W ocenie Sądu Najwyższego nie tylko z tego powodu zarządzenie to jest

bezprawne. Otóż wskazany w zarządzeniu nr 21/2025 przepis § 80 Regulaminu

Sądu Najwyższego nie daje prawa Prezesowi Izby do nierejestrowania spraw o

wyłączenie sędziego. Taki wniosek nasuwa się po analizie § 80 ust. 8 pkt 1 w zw. z

art. 80 § 1 Regulaminu Sądu Najwyższego w połączeniu z faktem, że sprawy o

wyłączenie rejestrowane są w kontrolce KRI (jedynie w Izbie Odpowiedzialności

Zawodowej sprawy te prawidłowo wpisuje się w repertorium ZO).

Na zakończenie podnieść trzeba, że w obecnej sprawie wobec wyłączenia

sędziego P. Kołodziejskiego wniosek prokuratora stał się bezprzedmiotowy, co nie

zmienia oceny sposobu postępowania z tą sprawą.

[J.J.]

[a.ł]