Sąd Najwyższy wyłączył sędziego I.Z. z kasacji w sprawie skazanego B.C.

Do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja wniesiona przez Prokuratora

Generalnego na korzyść skazanego B.C. od prawomocnego wyroku Sądu

Rejonowego w Grodzisku Wielkopolskim z dnia 29 września 2022 r. o sygn. akt II K

262/22.

Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt I KK 293/25 i przydzielona

sędziemu SN R.W. Zawiadomieni o tym obrońcy skazanego na podstawie art. 41 §

1 w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. złożyli wniosek o wyłączenie tego sędziego od udziału w

sprawie („od rozpoznania niniejszej sprawy”). Jako powód wystąpienia podali

powołanie wymienionego sędziego do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o

I KK 293/25

2

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2018 r., poz. 3, dalej – ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r.), co uznają za

okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego

bezstronności w sprawie. Postanowieniem z dnia 16 września 2025 r. Sąd

Najwyższy wyłączył sędziego R.W. od udziału w przedmiotowej sprawie.

Następnie w trybie losowego przydziału sprawa skazanego B. C. trafiała

do referatów innych sędziów Sądu Najwyższego, podobnie jak sędzia R.W.

powołanych do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., zaś obrońcy B.

C. konsekwentnie występowali o wyłączenie tych sędziów. W rezultacie od udziału

w sprawie zostali wyłączeni:

- sędzia SN M.B. postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 3

października 2025 r.,

- sędzia SN P.K. postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia

2025 r.,

2026 r. - sędzia SN S.S. postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia

Należy odnotować, że aktywność zmierzającą do zmiany składu sądu

wykazywali także prokuratorzy Prokuratury Krajowej, składając wnioski w trybie

przepisów art. 29 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym.

Po przeprowadzeniu kolejnej procedury losowania sprawa została

przypisana do referatu sędziego SN I.Z., również powołanego do pełnienia urzędu

na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym

ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. W reakcji na to jeden z obrońców skazanego B. C.

konsekwentnie wystąpił o wyłączenie wymienionego sędziego od udziału w sprawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek zasługuje na uwzględnienie z przyczyn wskazanych przez Sąd

Najwyższy we wcześniej wydanych w niniejszej sprawie orzeczeniach o wyłączeniu

I KK 293/25

3

sędziów, z tym że w odniesieniu do sędziego I.Z. nieaktualna jest ta część

wywodów, które w przypadku sędziów R.W. i M.B. akcentowały ich pierwotne

powołanie do orzekania w Izbie Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego. Autor wniosku

wskazał, że:

- „na urząd Sędziego Sądu Najwyższego I.Z. został powołany, na wniosek

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy

z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz

niektórych innych ustaw”,

- „Sąd Najwyższy wyłączając Sędziego od rozpoznania sprawy choćby na

gruncie postanowień z dnia 7 września 2022 r., sygn. akt IV KO 63/22 czy

postanowień z dnia 3 czerwca 2025 r., sygn. akt V K.K. 579/24 wskazywał – w

odniesieniu do SSN I.Z. - iż wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.

winno nastąpić w sytuacji gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby

wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, również wówczas,

gdy orzekanie przez sędziego mogłoby realnie prowadzić do znacznie

poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej

Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i uznania, że

skład taki nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą”,

- „orzekanie na gruncie przedmiotowego postępowania przez SSN I.Z.

rodziłoby – po wydaniu orzeczenia końcowego – podstawę do złożenia wniosku o

wznowienie postępowania kasacyjnego z uwagi na ujawnienie się uchybienia

określonego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.”.

Powyższe argumenty są przekonujące, z tym że ostatni argument,

mówiący o złożenia wniosku o wznowienie postępowania kasacyjnego, zachowuje

aktualność w razie oddalenia kasacji Prokuratora Generalnego, który postuluje

wydanie przez Sąd Najwyższy wyroku kasatoryjnego. Niemniej jednak zasługuje na

zrozumienie staranie autora pisma o takie ukształtowanie składu sądu, by jego

obsadzenie nie nasuwało zastrzeżeń. Jest faktem, że pan I.Z. do pełnienia urzędu

na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego został powołany przez Prezydenta RP

na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym

I KK 293/25

4

ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. Zatem trzeba mieć w polu widzenia mającą moc

zasady prawnej uchwałę składu połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej,

Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-

4110-1/20, stwierdzającej m.in., że „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439

§ 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie bierze udział osoba powołana

na urząd sędziego Sądu Najwyższego w trybie określonym przepisami ustawy z

dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz

niektórych innych ustaw”. Trafne argumenty, że wspomnianej uchwały nie

zdezaktualizowało orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020

r., U 2/20, przedstawiono w szeregu orzeczeniach Sądu Najwyższego (zob. np.

postanowienia: z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z dnia 12 maja 2022 r., V

KO 37/22; z dnia 17 września 2024 r., I KZ 26/24 i in.). Nie można też pominąć

judykatów Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, przywołanych przez Sąd

Najwyższy w poprzednich postanowieniach wyłączających sędziów (wyroki: z dnia

22 lipca 2021 r. nr 43447/19 w sprawie Reczkowicz; z dnia 8 listopada 2021 r. nr

49869/19 i nr 57511/19 w sprawach Dolińskiej-Ficek oraz Ozimka; z dnia 3 lutego

2022 r. nr 1469/20 w sprawie Advance Pharma sp. z o.o.; z dnia 23 listopada 2023

r. nr 50849/21 w sprawie Wałęsy), z których wynika, że orzeczenie wydane przez

skład sądu, zwłaszcza Sądu Najwyższego, z udziałem osoby powołanej na

stanowisko sędziego w procedurze nominacyjnej prowadzonej przez Krajową Radę

Sądownictwa ukształtowaną na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. będzie

obciążone wadą traktowaną jako naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie

praw człowieka i podstawowych Wolności, mówiącego o prawie strony do

rozpoznania jej sprawy przez niezależny i bezstronny sąd ustanowiony ustawą. Nie

chodzi przy tym o indywidualne kompetencje i przymioty osobiste danej osoby do

wykonywania zawodu sędziego, lecz o jej bezstronność w rozumieniu

instytucjonalnym, co podnoszono w literaturze prawniczej [zob. np. J. Giezek, Zarys

modelowego ujęcia bezstronności sędziowskiej w aspekcie instytucjonalnym, (w:)

red. P. Wiliński, R. Zawłocki, Bezstronność sędziego w sprawach karnych w świetle

zarzutu wadliwości jego powołania, Warszawa 2022].

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

I KK 293/25

5

[WB]

[a.ł]