Kara z sprawy spoza zgody na ekstradycję w wyroku łącznym. SN umorzył postępowanie

Sąd Rejonowy w Wałbrzychu wyrokiem łącznym z dnia 28 czerwca 2019 r., (sygn. akt III K

1338/18), na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. i art. 87 § 1 k.k. połączył skazanemu K. W.

karę łączną 2 lat pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Legnicy z

dnia 21 stycznia 2016 r., (sygn. akt VIII K 304/15), obejmującą skazania w sprawach VIII K 186/13

oraz VIII K 139/13, z karą roku ograniczenia wolności polegającą na obowiązku wykonywania

nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w

Wałbrzychu z dnia 22 listopada 2016 r., (sygn. akt III K 34/16), zmienionym wyrokiem Sądu

Okręgowego w Świdnicy z dnia 8 grudnia 2017 r., (sygn. akt IV Ka 136/17), za czyn z art. 209 § 1 k.k..

Przyjmując przelicznik z art. 87 § 1 k.k., Sąd wymierzył skazanemu karę łączną 2 lat i 4 miesięcy

pozbawienia wolności. Wyrok ten został zaskarżony apelacją obrońcy, który zarzucił błąd w

ustaleniach faktycznych poprzez niezastosowanie zasady pełnej absorpcji i wniósł o wymierzenie

kary łącznej w wymiarze 2 lat pozbawienia wolności.

Sąd Okręgowy w Świdnicy wyrokiem z dnia 30 października 2019 r., (sygn. akt IV Ka

673/19), utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

Kasację od tego wyroku na korzyść skazanego wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich,

zarzucając mu rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa

procesowego, tj. art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., polegające na przeprowadzeniu

nieprawidłowej kontroli odwoławczej i braku wyjścia poza granice podniesionych zarzutów, co

doprowadziło do utrzymania w mocy wyroku łącznego wydanego z rażącą obrazą art. 607e § 1

k.p.k. Rzecznik wskazał, że połączenie kary ograniczenia wolności ze sprawy III K 34/16 z karą

pozbawienia wolności nastąpiło pomimo niewyrażenia przez państwo przekazujące zgody na

ściganie za ten czyn i braku zrzeczenia się przez skazanego zasady specjalności, co skutkowało

oczywistą niesprawiedliwością orzeczenia.

Rzecznik Praw Obywatelkich wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania sądowi odwoławczemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich jest oczywiście zasadna, co skutkowało jej

uwzględnieniem na posiedzeniu

Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do naruszenia zasady specjalności,

określonej w art. 607e § 1 k.p.k., która stanowi, że osoby przekazanej w wyniku wykonania

europejskiego nakazu aresztowania nie można ścigać za przestępstwa inne niż te, które stanowiły

podstawę przekazania, ani wykonać orzeczonych wobec niej za te przestępstwa kar pozbawienia

wolności albo innych środków polegających na pozbawieniu wolności. Analiza akt sprawy, w

szczególności dokumentacji pochodzącej z postępowania o sygn. III Kop 72/14 Sądu Okręgowego w

Legnicy, prowadzi do jednoznacznego wniosku, że K. W. został przekazany stronie polskiej przez

władze niemieckie w dniu 11 lutego 2015 r. z wyraźnym zastrzeżeniem tej zasady. Decyzja

I KK 523/25

3

Prokuratury w Kolonii o udzieleniu zgody na ekstradycję obejmowała wyłącznie skazania w

sprawach o sygnaturach VIII K 186/13, VIII K 139/13 oraz VIII K 698/11, natomiast w sposób

wyraźny odmówiono zgody na przekazanie w celu wykonania kary w sprawie III K 34/16.

Przestępstwo niealimentacji, za które K. W. został skazany w sprawie III K 34/16, nie

stanowiło podstawy przekazania, a czyn ten został popełniony przed datą wydania skazanego

stronie polskiej. W tej sytuacji, zgodnie z rygorami art. 607e § 1 k.p.k., niedopuszczalne było nie

tylko merytoryczne orzekanie o karze za ten czyn w sposób prowadzący do jej izolacyjnego

wykonania, ale przede wszystkim objęcie tej kary węzłem kary łącznej pozbawienia wolności.

Należy podkreślić, że objęcie kary ograniczenia wolności wyrokiem łącznym i jej połączenie z karą

pozbawienia wolności przy wykorzystaniu mechanizmu z art. 87 § 1 k.k. doprowadziło do

niedopuszczalnej transformacji kary wolnościowej w karę o charakterze izolacyjnym. Zgodzić należy

się z Rzecznikiem Praw Obywatelskim, że doszło do faktycznego wykonania kary pozbawienia

wolności za przestępstwo nieobjęte zgodą państwa przekazującego, co stanowi jaskrawe

pogwałcenie zobowiązań międzynarodowych oraz krajowej procedury karnej.

Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał w swoim orzecznictwie, że zasada specjalności

stanowi ujemną przesłankę procesową o charakterze trwałym, o ile nie zajdą okoliczności

wyłączające jej stosowanie, wymienione w art. 607e § 3 k.p.k.. W realiach niniejszej sprawy nie

ulega wątpliwości, że K. W. nie złożył oświadczenia o zrzeczeniu się korzystania z prawa

wynikającego z zasady specjalności ani przed organem sądowym państwa wykonania, ani po

przekazaniu go stronie polskiej. Brak takiej zgody, w połączeniu z treścią decyzji organów

niemieckich, tworzył nieusuwalną przeszkodę do objęcia kary ze sprawy III K 34/16 wyrokiem

łącznym o charakterze izolacyjnym. Uchybienie to ma charakter rażący, gdyż uderza w podstawowe

gwarancje procesowe osoby przekazanej w trybie europejskiego nakazu aresztowania.

Sąd Okręgowy w Świdnicy, rozpoznając apelację obrońcy, był wprawdzie ograniczony jej

zakresem i podniesionymi zarzutami, jednakże treść art. 440 k.p.k. nakłada na sąd odwoławczy

bezwzględny obowiązek wyjścia poza te granice, jeżeli utrzymanie orzeczenia w mocy byłoby

rażąco niesprawiedliwe. Wydanie wyroku łącznego obejmującego kary pozbawienia wolności

nieobjęte decyzją o przekazaniu jest przykładem rażącej niesprawiedliwości, którą sąd II instancji

winien dostrzec i skorygować z urzędu. Zaniechanie to doprowadziło do przeniknięcia uchybienia

do prawomocnego wyroku, co skutkować musi uchyleniem orzeczenia Sądu II instancji w

zaskarżonym zakresie oraz pkt. I wyroku łącznego Sądu I instancji, i na zasadzie art. 572 k.p.k.

umorzeniem postępowania, z uwagi na brak podstaw do wydania wyroku łącznego.

Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.

[J.J.]

[a.ł]

I KK 523/25

4

Zbigniew Puszkarski

Włodzimierz Wróbel

Paweł Wiliński