Wniosek o wznowienie po odmowie przerwy w karze pozostał bez rozpoznania w SN

Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2026 r., sygn. akt II AKzw 649/26, Sąd

Apelacyjny we Wrocławiu utrzymał w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w

Opolu z dnia 27 lutego 2026 r., sygn. akt IV Kow 4746/25/pr, którym to

I KO 57/26

2

postanowieniem odmówiono skazanemu T. W. udzielenia dalszej przerwy w

odbywaniu kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w

Katowicach z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt V K 172/21, zmienionym wyrokiem

Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 17 listopada 2022 r., sygn. akt II Aka

395/22.

W dniu 30 kwietnia 2026 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy

skazanego o wznowienie postępowania zakończonego powołanym na wstępie

postanowieniem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 21 kwietnia 2026 r., sygn.

akt II AKzw 649/26. Jako podstawę prawną wniosku jego autor powołał art. 540b §

1 k.p.k. wywodząc w jego uzasadnieniu, że rozpoznanie zażalenia obrońcy T. W.

na postanowienie Sądu Okręgowego w Opolu przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu

nastąpiło pod nieobecność skazanego, któremu nie doręczono zawiadomienia o

terminie posiedzenia.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Karnej Sądu Najwyższego z dnia

21 maja 2026 r., (k. 16 akt SN), wniosek powyższy, jako spełniający warunki

formalne, został przyjęty do rozpoznania.

Ponieważ jednak wniosek ten jest niedopuszczalny z mocy ustawy (art. 429

§ 1 in fine k.p.k.) konieczne było pozostawienie go bez rozpoznania w oparciu o

przepis art. 430 § 1 k.p.k., stosowany w postępowaniu o wznowienie postępowania

odpowiednio (art. 545 § 1 k.p.k.).

W świetle art. 540 k.p.k. wznowienie dotyczy tylko „postępowania sądowego

zakończonego prawomocnym orzeczeniem”. Wszelkie zatem podstawy

wznowieniowe, w tym także i ta określona w art. 540b § 1 k.p.k., dotyczą tylko

takiego postępowania. Stanowi je zaś postępowanie w przedmiocie procesu, a więc

dotyczące odpowiedzialności karnej określonej osoby, w tym i dopuszczalności

procedowania w tej materii. Od tej reguły istnieją wszelako wyjątki. Sąd Najwyższy

wielokrotnie dopuszczał wznowienie postępowania także i do innych kategorii

orzeczeń. Wskazywał chociażby na dopuszczalność wznowienia np. postępowania

prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r o uznaniu za nieważne

orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz

I KO 57/26

3

niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. Nr 34, poz. 149 ze zm.), i to

zarówno postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia, jak również

postępowania o przyznanie odszkodowania i zadośćuczynienia, prowadzonego na

podstawie tej ustawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 23 września

2003 r., III KO 26/03; z dnia 7 grudnia 2004 r., III KO 17/04), postępowania w

przedmiocie odpowiedzialności Skarbu Państwa za niesłuszne skazanie lub

pozbawienie wolności przez zatrzymanie, czy tymczasowe aresztowanie,

postępowania zakończonego postanowieniem o oddaleniu wniosku o wznowienie

postępowania lub postępowania o oddaleniu kasacji (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 14 czerwca 2023 r., II KO 73/22), a wreszcie postępowania

lustracyjnego prowadzonego w oparciu o ustawę z dnia 11 kwietnia 1997 r. o

ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z

nimi [Dz. U. z 1999 r., Nr 42, poz. 428] – zob. postanowienie Sądu Najwyższego: z

dnia 21 kwietnia 2005 r., II KO 59/04, OSNKW 2005, nr 5-6, poz.56. W doktrynie od

dawna podkreśla się także możliwość wznowienia postępowania również w

odniesieniu do postępowań ubocznych, a więc co do innego niż zasadniczy nurt

procesu, ale co najwyżej takich, które mają autonomiczny charakter względem tego

nurtu, a więc nie są z nim związane (M. Biłyj, M. Murzynowski: Wznowienie

postępowania karnego w PRL w świetle prawa i praktyki, Warszawa 1980 r., s. 59 –

60).

Powszechnie (tak w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie) przyjmuje się w

związku z tym, iż wznowienie postępowania w postępowaniu wykonawczym jest

dopuszczalne tylko w zakresie przekraczającym możliwości zmiany postanowień na

podstawie art. 24 § 1 k.k.w. Przepis ten przewiduje szczególny tryb kontroli i

wzruszenia orzeczeń wydanych na podstawie przepisów kodeksu karnego

wykonawczego, ograniczony jednak do badania wyłącznie okoliczności faktycznych,

nowych lub nieznanych sądowi w chwili orzekania. Nie może więc służyć do

korygowania błędów prawnych, co oznacza, że wznowienie postępowania w

odniesieniu do postępowania wykonawczego może nastąpić tylko w wypadkach,

których dotyczy art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k., art. 540 § 2 i 3 k.p.k., art. 540b § 1 k.p.k.,

jak również na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. (por. postanowienia Sądu Najwyższego:

z dnia 21 marca 1996 r., III KRN OSNKW 1996, z. 5-6, poz. 26; z dnia 14 grudnia

I KO 57/26

4

2004 r., IV KO 35/04;z dnia 15 kwietnia 2010 r., III KO 23/10; K. Postulski, Glosa do

postanowienia SN z dnia 5 lutego 2003 r., V KK 241/02, PS 2004, nr. 2, s.159), nie

zaś na podstawie art. 24 § 1 k.k.w.

Oczywiste jest przy tym – z racji przytoczonej już treści art. 540 § 1 k.p.k. –

że ograniczeniem możliwości wznowienia postępowania toczącego się w ramach

postępowania wykonawczego jest wymóg, aby dotyczyło ono orzeczenia

kończącego to postępowanie sądowe. Takim będzie to, które definitywnie zamyka

rozpoznanie danej kwestii i przez to mające cechy trwałości. W orzecznictwie i w

piśmiennictwie podkreśla się, iż na gruncie postępowania wykonawczego

orzeczeniem (postanowieniem) kończącym postępowanie jest takie, które

powoduje trwałe przekształcenie sposobu lub trybu wykonywania kary lub innego

środka (por. Z. Doda, Rewizja nadzwyczajna w polskim procesie karnym,

Warszawa 1972, s. 132 – 133; W. Grzeszczak, Kasacja w prawie karnym,

Warszawa 1996, s. 23, A. Herzog, Glosa do postanowienia SN z dnia 16 września

2008 r., sygn. IV KO 108/08, Pr. I Pr., 2009, nr 5, s.174; postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia z 26 maja 2004 r., V KK 64/04; z dnia 3 września 2015 r., V

KO 43/15, ; z dnia 6 września 2018 r., III KO 76/18).

Oceniając charakter i następstwa postanowienia w przedmiocie udzielenia

lub nieudzielenia przerwy w wykonywaniu kary pozbawienia wolności, zauważyć

należy, że nie są to orzeczenia zamykające definitywnie wskazaną kwestię, a więc

mające charakter trwały, bowiem wniosek o udzielenie przerwy może być składany

wielokrotnie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2022 r.,

V KZ 43/22).

W tych uwarunkowaniach faktycznych i prawnych za bezsporną uznać

należy niedopuszczalność przeprowadzenia postępowania o wznowienie

postępowania w oparciu o przepisy procedury karnej (art. 540, 540a, 540b i 542 § 3

k.p.k.) w odniesieniu do postanowienia sądu odmawiającego udzielenia przerwy w

wykonaniu kary pozbawienia wolności.

I KO 57/26

5

Z tych względów orzeczono jak w pkt 1 postanowienia, co implikowało też

obciążenie skazanego kosztami postępowania o wznowienie postępowania –

art.639 k.p.k. (pkt 2 postanowienia).

[J.J.]

[a.ł