Stan zdrowia oskarżonego przesądził o przekazaniu sprawy do Jeleniej Góry

Przed Sądem Rejonowym w Kluczborku toczy się sprawa M.B. oskarżonego

o przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s. Została ona

przekazana do ponownego rozpoznania temu Sądowi z przez Sąd Okręgowy w

Opolu, który wyrokiem z dnia 29 maja 2026 r., sygn. akt VII Ka 610/24, uchylił wyrok

tego Sądu z dnia 3 stycznia 2023 r., sygn. akt II K 625/21.

Uzasadnieniem dla złożenia wniosku o przekazanie sprawy innemu sądowi

równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości są opisane w

uzasadnieniu postanowienia okoliczności dotyczące stanu zdrowia oskarżonego,

składanych przez jego obrońcę kolejnych wniosków o odroczenie terminu rozprawy

I KO 94/26

2

na wcześniejszych etapach postępowania oraz treść wydanych opinii sądowo-

lekarskich dotyczących stanu zdrowia oskarżonego. Według opinii z dnia 4 kwietnia

2025 r., problemy oskarżonego z lokomocją nie stanowią obiektywnej przeszkody dla

jego udziału w postępowaniu sądowym w dogodnej dla niego pozycji (także leżącej),

o ile toczyć się ono będzie w sądzie położonym w pobliżu jego miejsca zamieszkania.

Podobnie z zaświadczenia lekarskiego złożonego na rozprawie w dniu 11 marca

2026 r. wynika, że stan zdrowia oskarżonego stanowi przeciwwskazanie do odbycia

długotrwałej podróży do siedziby sądu. Nie ma natomiast przeszkód dla jego udziału

w rozprawie w sądzie położonym bliżej jego miejsca zamieszkania.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Wniosek Sądu Rejonowego w Kluczborku uznać należało za zasadny i

uwzględnić.

Na gruncie orzecznictwa Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że

nadrzędna wartość, jaką jest dobro wymiaru sprawiedliwości, stanowi wystarczającą

i merytorycznie uzasadnioną podstawę do odstępstwa od ogólnych reguł właściwości

miejscowej sądu. Choć tradycyjnie instytucja ta kojarzona jest z ochroną autorytetu

sądu oraz zapewnieniem pełnego obiektywizmu i swobody orzekania w sytuacjach

lokalnych nacisków czy powiązań, jej zakres jest znacznie szerszy i obejmuje

również aspekty czysto pragmatyczne oraz humanitarne. W szczególności dotyczy

to sytuacji, w których bariera fizyczna, wynikająca z ciężkiego i udokumentowanego

stanu zdrowia oskarżonego, staje się przeszkodą uniemożliwiającą przeprowadzenie

przewodu sądowego w danym sądzie, umiejscowionym w znacznej odległości od

miejsca pobytu oskarżonego.

W takim przypadku sztywne trzymanie się ustawowej właściwości

prowadziłoby do nieakceptowalnego paraliżu procesowego, skutkującego wieloletnią

przewlekłością lub wręcz niemożnością merytorycznego zakończenia sprawy.

Przekazanie sprawy sądowi położonemu bliżej miejsca pobytu oskarżonego nie jest

zatem przejawem nadmiernego liberalizmu, lecz wyrazem racjonalizacji procesu

karnego. Ma ono na celu usunięcie obiektywnej przeszkody, która w innym

scenariuszu uniemożliwiłaby realizację konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy

bez nieuzasadnionej zwłoki. W tym ujęciu dobro wymiaru sprawiedliwości

utożsamiane jest z efektywnością i realną zdolnością państwa do wydania

I KO 94/26

3

orzeczenia kończącego, przy jednoczesnym poszanowaniu godności oskarżonego

oraz uwzględnieniu jego ograniczeń fizycznych, co w ostatecznym rozrachunku służy

prawidłowemu funkcjonowaniu całego systemu prawnego. (zob. np. postanowienia

Sądu Najwyższego: z dnia 22 stycznia 2026 r., IV KO 215/25; z dnia 2 grudnia 2025

r., I KO 139/25; z dnia 4 lipca 2006 r., sygn. akt V KO 55/06).

W oparciu o wnioski płynące z przedstawionych w postanowieniu Sądu

Rejonowego w Kluczborku opinii sądowo-lekarskich oraz zaświadczenia lekarskiego

z dnia 11 marca 2026 r. stwierdzić trzeba, że obecny stan zdrowia oskarżonego

uniemożliwia mu stawiennictwo w Sądzie Rejonowym w Kluczborku oddalonym od

jego miejsca zamieszkania o około 240 km. Jednocześnie kondycja zdrowotna

oskarżonego nie stanowi przeszkody do jego udziału w czynnościach przed sądem

najbliższym dla jego miejsca zamieszkania. W związku z powyższym sprawę

przekazano do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze.

Mając na względzie powyższe, rozstrzygnięto, jak w postanowieniu.

Piotr Mirek

[WB]

[a.ł]