Sąd Najwyższy wyłączył dwóch sędziów z rozpoznania sprawy wznowienia postępowania A. P.

W dniu 21 lipca 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła sygnalizacja A. P.

dotycząca konieczności wznowienia z urzędu postępowania zakończonego

postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2024 r., sygn. akt I KZ 2/24.

Sprawę tę zarejestrowano pod sygn. akt I KO 95/25. Zarządzeniem Prezesa Izby

Karnej z dnia 12 marca 2026 r. do rozpoznania tej sprawy został wyznaczony

następujący skład orzekający: SSN Igor Zgoliński (przewodniczący), SSN

Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) i SSN Ryszard Witkowski.

W zarządzeniach z dnia 1 kwietnia 2026 r. SSN Włodzimierz Wróbel wskazał

m.in., że sygnalizacja wznowienia z urzędu postępowania zakończonego

postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2024 r., sygn. akt I KZ 2/24,

I KO 95/25

2

dotyczy orzeczenia wydanego przez sędziego powołanego w takim samym trybie

co SSN Igor Zgoliński i SSN Ryszard Witkowski, a nadto orzekanie w składzie z

udziałem osób powołanych na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek

Krajowej Rady Sądownictwa w składzie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.

o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

(Dz.U. z 2018 r., poz. 3), prowadzi do pozbawienia strony prawa do sądu w

rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPCz oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z

powyższym w zarządzeniach tych stwierdzono zaistnienie okoliczności dających

podstawę do wyłączenia z urzędu SSN Igora Zgolińskiego i SSN Ryszarda

Witkowskiego (uchwała SN z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22) oraz zarządzono

przedstawić odpis tych decyzji Przewodniczącemu Wydziału w celu zarejestrowania

sprawy o wyłączenie z urzędu wskazanych sędziów, z odwołaniem się w tym

względzie do powyższej uchwały Sądu Najwyższego.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Rzeczywiście należało wyłączyć sędziów Sądu Najwyższego Igora

Zgolińskiego i Ryszarda Witkowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy dotyczącej

przedmiotowej sygnalizacji wznowienia postępowania z urzędu.

W myśl art. 41 § 1 k.p.k. sędzia podlega wyłączeniu, jeżeli istnieje

okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego

bezstronności w danej sprawie. W sposób oczywisty z tego rodzaju sytuacją mamy

do czynienia w rozpatrywanej sprawie.

Sędziowie Igor Zgoliński i Ryszard Witkowski zostali powołani na urząd

sędziego Sądu Najwyższego z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa, której skład

został ustalony w trybie wspomnianej ustawy. Biorąc zatem udział w rozpoznaniu

niniejszej sprawy, wypowiadaliby się odnośnie do okoliczności, która i ich

bezpośrednio dotyczy. Tego rodzaju sytuacja w odbiorze zewnętrznym mogłaby

zostać odczytana jako postąpienie nieutrwalające obrazu sądu jako działającego w

warunkach bezstronności.

Sąd Najwyższy w składzie niniejszym popiera ponadto ten kierunek

wykładni, stosownie do którego przepis art. 41 § 1 k.p.k. musi być intepretowany w

taki sposób, aby gwarantować stronie prawo do rozpoznania sprawy przez

niezależny i bezstronny sąd ustanowiony ustawą. Uwzględnić więc należy to, czy

I KO 95/25

3

rozpoznanie sprawy przez określonego sędziego będzie stanowiło o realizacji

standardu niezależności i bezstronności, który jest gwarantowany przez przepisy

art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 EKPCz i art. 47 Karty Praw

Podstawowych (por. np. postanowienie SN z dnia 16 września 2022 r., III KK

339/22).

Nie może budzić wątpliwości, że udział SSN Igora Zgolińskiego i SSN

Ryszarda Witkowskiego w składzie sądu rozstrzygającym przedmiotową sprawę

prowadzić może do naruszenia wskazanych standardów, właśnie z uwagi na to, że

zostali oni powołani na urząd sędziego Sądu Najwyższego w wyniku rekomendacji

wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie określonym ustawą z dnia 8

grudnia 2017 r. Na wadliwość tej procedury wielokrotnie wskazywano w

orzecznictwie Sądu Najwyższego, w tym w uchwale składu połączonych Izb:

Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia

23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 oraz w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22. Nadto, w świetle pierwszej z

przywołanych uchwał nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2

k.p.k. zachodzi wówczas, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na

urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami wspomnianej ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r.

Podkreślić również trzeba, że każdy polski sąd jest związany dokonaną

przez ETPCz wykładnią standardu wynikającego z art. 6 ust. 1 EKPCz, a to

nakazuje przyjmować, że orzekanie sędziów Sądu Najwyższego powołanych do

tego Sądu w wadliwej procedurze, wiąże się z istotnym i bardzo prawdopodobnym

naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny

sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPCz. Prowadzi też do

naruszenia standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

Wyłączenie SSN Igora Zgolińskiego i SSN Ryszarda Witkowskiego od

udziału w rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy spowoduje więc wyeliminowanie

wszelkich mogących powstać wątpliwości w zakresie zapewnienia stronie prawa do

rozpoznania jej sprawy przez niezawisły i niezależny sąd ustanowiony ustawą w

rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych i art. 6

I KO 95/25

4

ust. 1 EKPCz (por. np. postanowienia SN: z dnia 13 października 2021 r., II KO

30/21 czy z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22).

Z tych wszystkich względów orzeczono, jak na wstępie.

[J.J.]

[a.ł]