SN oddalił skargę obrońcy M. R. i utrzymał uchylenie wyroku skazującego

Skargę w trybie przepisów rozdziału 55a k.p.k. od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Poznaniu z dnia 16 kwietnia 2026 r., sygn. akt II AKa 268/25, uchylającego wyrok

Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 7 kwietnia 2025 r., sygn. akt III K 130/25 i

I KS 27/26

2

przekazującego sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania, wniósł obrońca

oskarżonego M. R. , zaskarżając go w całości. Skarżący zarzucił mu naruszenie

przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 437 §

2 k.p.k. poprzez niezasadne przyjęcie, że stwierdzone przez Sąd II instancji

uchybienia dotyczące braku udziału oskarżyciela posiłkowego w postępowaniu przed

Sądem I instancji, spowodowały konieczność uchylenia przedmiotowego wyroku w

całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy

sformułowane w apelacji oskarżyciela posiłkowego zarzuty i wnioski nie skutkowały

potrzebą przeprowadzenia na nowo przewodu w całości, w szczególności

zważywszy, że uchybienia stwierdzone przez Sąd mogły być konwalidowane w toku

postępowania przez Sąd II instancji, a oskarżyciel posiłkowy nie posiada gravamenu

do kwestionowania całego orzeczenia, a wyłącznie tej części, która odnosi się do

czynu, którym jest bezpośrednio pokrzywdzony (i w zakresie, którego przysługują mu

uprawnienia oskarżyciela posiłkowego), a co za tym idzie brak było wskazanych w

art. 437 § 2 k.p.k. przesłanek uzasadniających uchylenie przedmiotowego wyroku w

całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu

Apelacyjnego w Poznaniu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

II instancji, a także o zwrócenie wniesionej opłaty od skargi.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zadaniem obrońcy było wykazanie w skardze, że in concreto nie wystąpiła

żadna z przyczyn do wydania orzeczenia uchylającego z przekazaniem sprawy do

ponownego rozpoznania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Tego nie udało się

jednak skarżącemu skutecznie uczynić.

Sąd odwoławczy za podstawę swego rozstrzygnięcia przyjął konieczność

przeprowadzenia na nowo przewodu w całości, o której mowa w art. 437 § 2 k.p.k.

Sąd ten za zasadny uznał bowiem zarzut apelacji pełnomocnika oskarżyciela

posiłkowego, w którym podniesiono obrazę przepisów postępowania karnego

mającą istotny wpływ na treść wyroku w postaci naruszenia art. 343 § 2 i § 5 k.p.k.

w zw. z art. 335 § 2 k.p.k. przez Sąd pierwszej instancji, który uwzględnił wniosek o

skazanie bez przeprowadzenia rozprawy na posiedzeniu, nie zawiadamiając

I KS 27/26

3

oskarżyciela posiłkowego o terminie tego posiedzenia oraz nie dając mu możliwości

uczestniczenia w nim i złożenia sprzeciwu wobec wniosku, skutkiem czego

naruszone zostały prawa procesowe oskarżyciela posiłkowego do czynnego udziału

w postępowaniu, co należy uznać za istotne naruszenie prawa procesowego,

skutkujące naruszeniem zasady rzetelnego procesu. W kontekście tego zarzutu Sąd

Apelacyjny zwrócił uwagę na realia sprawy. Otóż prokurator do aktu oskarżenia

dotyczącego M. R. złożonego w trybie art. 335 § 2 k.p.k. dołączył wniosek o wydanie

na posiedzeniu wyroku skazującego i wymierzenie mu wskazanej we wniosku, a

uzgodnionej z oskarżonym kary. W związku z czym Sąd meriti zobligowany był

doręczyć odpis aktu oskarżenia ujawnionemu pokrzywdzonemu i zawiadomić go o

terminie posiedzenia, zaś uwzględnienie wniosku było dopuszczalne tylko wówczas,

jeżeli nie sprzeciwi się temu pokrzywdzony, należycie powiadomiony o terminie

posiedzenia. Jak wskazuje Sąd Apelacyjny w niniejszej sprawie Sąd meriti nie

zawiadomił ujawnionych pokrzywdzonych o terminie posiedzenia i nie doręczył im

odpisu aktu oskarżenia, do którego dołączono wniosek w trybie art. 335 § 2 k.p.k. W

dniu 7 kwietnia 2025 r. przeprowadził zaś posiedzenie i uwzględniając wniosek

prokuratora złożony w trybie art. 335 § 2 k.p.k. wydał wyrok odnośnie do M. R. .

W ocenie Sądu Najwyższego słusznie wskazał w efekcie Sąd Apelacyjny, że

stwierdzone uchybienie spowodowało konieczność uchylenia wyroku i przekazania

sprawy Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, albowiem

konieczne jest przeprowadzenie postępowania w całości z udziałem

pokrzywdzonych, których pominięto z rażącym naruszeniem przepisów.

Konieczność ponownego przeprowadzenia przewodu w całości może bowiem

stanowić efekt naruszenia przepisów procesowych odnoszących się do

prawidłowego jego przebiegu, co wymaga powtórzenia przewodu w całości, np. gdy

nie dochowano gwarancji procesowych odnoszących się do udziału w czynności

procesowej stron i ich przedstawicieli procesowych.

W sprawie niniejszej dostrzeżone przez Sąd Apelacyjny uchybienia w

procedowaniu skutkowały niemożnością wydania wyroku na posiedzeniu w trybie tzw.

skazania bez rozprawy. Wszak uwzględnienie wniosku jest możliwe tylko wówczas,

jeżeli nie sprzeciwi się temu pokrzywdzony, należycie powiadomiony o terminie

posiedzenia (art. 343 § 2 k.p.k.). Jest to zatem warunek procedowania w omawianym

trybie. Tym samym w realiach sprawy z rażącym naruszeniem wymogów

I KS 27/26

4

dotyczących procedowania w trybie tzw. skazania bez rozprawy Sąd meriti

przeprowadził posiedzenie i wydał na tym forum wyrok. Wprawdzie – co przyznał

sam Sąd odwoławczy – w sprawie ujawniono dwóch pokrzywdzonych, ale wyłącznie

czynem zarzucanym w pkt IV aktu oskarżenia (innymi czynami zarzucanymi

oskarżonemu nie byli oni pokrzywdzeni), do czego nawiązuje autor skargi, to rzecz

jednak w tym, że w realiach sprawy wniosek prokuratora złożony w trybie art. 335 §

2 k.p.k., a uzgodniony z podejrzanym, dotyczył wszystkich czynów zarzucanych M.

R. . Tym samym ewentualne sprzeciwienie się przez pokrzywdzonego choćby

jednym z czynów zarzucanych oskarżonemu w ogóle wyłączało możliwość skazania

w omawianym trybie konsensualnym. Sąd jest związany bowiem skierowanym do

tego organu wnioskiem prokuratora jako pewną całością, nie mogąc dokonywać w

nim zmiany, lecz może jedynie uzależnić uwzględnienie wniosku od dokonania w nim

przez prokuratora wskazanej przez siebie zmiany, zaakceptowanej przez

oskarżonego (art. 343 § 3 k.p.k.). Zauważyć ponadto należy, że przedmiotem

uzgodnień były kary za poszczególne przestępstwa i kara łączna. Ewentualny

sprzeciw pokrzywdzonego w zakresie kary wymierzonej za czyn, w którym występuje

w takiej roli procesowej, powoduje upadek porozumienia co do kary łącznej.

Dostrzec też trzeba, że uwzględniony przez Sąd odwoławczy zarzut apelacji

pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego sprowadzał się właśnie do podważenia - w

konsekwencji uchybień, jakich dopuścił się Sąd meriti – możliwości zastosowania w

niniejszej sprawie samego trybu tzw. skazania bez rozprawy. Uchybień tych

konwalidować nie mógł przy tym Sąd odwoławczy, jako że chodzi tu w ogóle o brak

możliwości wydania w realiach sprawy wyroku w omawianym trybie konsensualnym.

Tym samym nie chodzi tu o możliwość korekt w instancji odwoławczej na skutek

rozpoznania apelacji od wyroku wydanego w trybie skazania bez rozprawy,

podnoszącej naruszenie przepisów prawa materialnego, do którego prowadziło

uwzględnienie przez sąd wadliwego wniosku prokuratora, który opierał się na

uzgodnieniach z podejrzanym, godzących w przepisy prawa materialnego. W tym

układzie treść uzgodnień zawartych we wniosku prokuratora złożonym w trybie tzw.

skazania bez rozprawy nie może wiązać sądu odwoławczego, który może ingerować

w kontrolowany wyrok Sądu meriti, jako naruszający właśnie regulacje prawa

materialnego. Innymi słowy, sąd odwoławczy może zmienić wówczas zaskarżony

wyrok wydany w trybie konsensualnym, albowiem taka sytuacja nie ogranicza

samodzielności sądu odwoławczego. W sprawie niniejszej mamy jednak do

I KS 27/26

5

czynienia z innym układem procesowym, gdy wobec naruszeń, których dopuścił się

Sąd meriti, wyrok w trybie konsensualnym w ogóle nie powinien zapaść. Z

przywołanych tu względów nie wchodziło również w rachubę uchylenie przez Sąd

Apelacyjny wyroku Sądu pierwszej instancji w części dotyczącej wyłącznie czynu z

pkt IV aktu oskarżenia, jako że z uwagi na omawiane uchybienia w ogóle upadła

możliwość wydania rozstrzygnięcia w trybie tzw. skazania bez rozprawy.

Skoro zatem Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku nie dopuścił się

uchybienia przepisowi art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k., wniesioną skargę należało oddalić,

obciążając oskarżonego kosztami sądowymi postępowania skargowego.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.

[J.J.]

[a.ł]