Uniewinnienie z art. 284 § 1 k.k. uchylone w apelacji. SN oddalił skargę obrońcy

Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z 29 lipca 2025 r. sygn. akt IV Ka

539/25 uchylił wyrok Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu

z 19 listopada 2024 r. sygn. akt XII K 487/21, którym oskarżona A.W. została

uniewinnione od zarzutu popełnienia czynu z art. 284 § 1 k.k. i przekazał mu

sprawę do ponownego rozpoznania.

W pisemnych motywach wyroku sąd odwoławczy wskazał, iż już

zgromadzony materiał dowodowy pozwala na przypisanie oskarżonej czynu z art.

I KS 38/25

2

284 § 1 k.k., opisanych w art. 191 § 1 k.k. i art. 216 § 1 k.k., na co pozwala

prawidłowa ocena dowodów, prowadząca do zgoła innych ustaleń niż te

poczynione przez Sąd Rejonowy, a odnoszących się do możliwości przyjęcia winy i

sprawstwa oskarżonej w zakresie zarzucanego jej czynu z art. 284 § 1 k.k., i to

również w kontekście tego, iż działała ona nie na rzecz własnego majątku, ale jako

pracownik i pełnomocnik spółki „A.”.

W konsekwencji zawarł końcowe wskazanie, że przy ponownym

rozpoznawaniu sprawy sąd meriti winien dokonać dokładnej analizy

zgromadzonego materiału dowodowego, ze szczególnym uwzględnieniem

ponownie odebranych wyjaśnień oskarżonej, zeznań świadków również pod kątem

wyrażonych wcześniej wątpliwości i zastrzeżeń, co po dokonaniu prawnej oceny

zachowania oskarżonej przez pryzmat znamion czynu zabronionego z art. 284 § 1

k.k., winno znaleźć odpowiednie odzwierciedlenie w wydanym przez ten sąd - po

tak przeprowadzonym postępowaniu – wyroku.

Od powyższego wyroku skargę złożył obrońca oskarżonych, zarzucając

zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k.

poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uchyleniu

wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu, pomimo braku

ku temu przesłanek, tj. na wydaniu przez sąd odwoławczy orzeczenia

kasatoryjnego w sytuacji, gdy uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania z uwagi na regułę „ne peius”, było niezasadne, albowiem

sąd II instancji zaniechał usunięcia stwierdzonych uchybień, w tym

przeprowadzenia postępowania dowodowego w wymaganej części i dokonania

oceny zebranego materiału, a w konsekwencji ustalenia zrealizowania przez A.W.

znamion zarzucanego jej czynu zabronionego.

W konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu we

Wrocławiu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

I KS 38/25

3

Skarga okazała się niezasadna, stąd w myśl art. 539e § 2 in princ. k.p.k.,

podlegała oddaleniu. Nie można zgodzić się z autorem środka zaskarżenia, że

wydanie orzeczenia kasatoryjnego przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu nastąpiło

z obrazą przepisów regulujących postępowanie drugoinstancyjne. Przepis art. 437

§ 2 k.p.k. kataloguje przyczyny uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do

ponownego rozpoznania. W sytuacji, gdy żadna z nich w danej sprawie nie

zachodzi, obliguje sąd odwoławczy do zmiany kontrolowanego orzeczenia w

obliczu stwierdzenia uchybienia. W sprawie niniejszej, jak wynika z pisemnych

motywów zaskarżonego wyroku, taka korekta nie była możliwa w postępowaniu

drugoinstancyjnym. Wykluczało ją wystąpienie podstawy określonej w art. 454

§ 1 k.p.k., zapobiegającej skazaniu oskarżonego po raz pierwszy w instancji

odwoławczej. Zakaz ten ma charakter bezwzględny, tzn. nie dopuszcza orzekania

na niekorzyść oskarżonego, niezależnie od tego, czy miałoby się opierać na

nowych dowodach i odmiennych ustaleniach faktycznych, czy też na

dotychczasowym stanie dowodowym i dokonanej rekonstrukcji zdarzenia. Jest to

instytucja o charakterze gwarancyjnym, zapewniająca pełną realizację prawa do

obrony w dwuinstancyjnym postępowaniu (zob. postanowienie SN z 1 października

2025 r. sygn. V KS 20/25).

Patrząc z powyższej perspektywy na rozstrzygnięcie kasatoryjne sądu

odwoławczego, stwierdzić trzeba, że Sąd Okręgowy spełnił ciążące na nim

obowiązki, a lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie daje podstaw do

twierdzenia, że przeprowadzona kontrola instancyjna była nierzetelna. Sąd ad

quem przedstawił aspekty kompleksowej i analitycznej oceny materiału

dowodowego, które czyniły jego ogląd w skrajnie odmiennym świetle, którego

aspekt prawny stworzył wystarczająco wysokie prawdopodobieństwo dla

wyprowadzenia odmiennego twierdzenia w zakresie sprawstwa oskarżonej, pod

warunkiem dokonania wszechstronnej, zgodnej z zasadami logiki doświadczenia

życiowego oceny dowodów, w sposób zgodny z art. 7 k.p.k., że materializowała się

w tych realiach podstawa uchylenia orzeczenia, o której mowa w art. 454 § 1 k.p.k.

Niezależnie od powyższego zwrócić należy uwagę także i na tę okoliczność,

iż naturalną konsekwencją uchylenia wyroku uniewinniającego w oparciu o regułę

ne peius z art. 454 § 1 k.p.k. jest konieczność rozważenia zasadności

I KS 38/25

4

przeprowadzenia na nowo przewodu w całości, co zawsze dyktowane jest realiami

konkretnej sprawy, ocenianymi pod tym kontem przez sąd meriti. Ocena słuszności

tego stanowiska pozostaje już poza zakresem kontroli dokonywanej przez Sąd

Najwyższy w ramach niniejszego postępowania zob. np. uchwała siedmiu sędziów

SN z 25 stycznia 2018 r. sygn. akt I KZP 13/17). Natomiast takie zapatrywanie sądu

odwoławczego obligowało ten organ do uchylenia zaskarżonego apelacją wyroku,

skoro nie wchodziło w grę wydanie wyroku skazującego w instancji odwoławczej

(art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k.). Zastosowanie tego

przepisu było – wobec jednoznacznej wymowy wyników postępowania kontrolnego

w ramach toku instancji - obowiązkiem sądu ad quem, ukierunkowanym na

wspomnianą ochronę interesu procesowego oskarżonego. W tej sytuacji zatem Sąd

Okręgowy w zaskarżonym wyroku nie uchybił przepisowi art. 437 § 2 zd. drugie

k.p.k., w związku z czym wniesioną skargę należało oddalić (art. 539e § 2 k.p.k.).

Jednocześnie Sąd Najwyższy - stosownie do treści art. 539f k.p.k. w zw. z art. 527

§ 1 i 4 k.p.k. – orzekł w przedmiocie kosztów sądowych postępowania skargowego.

[WB]

[a.ł]