Wniosek o wyłączenie sędziego SN powołanego przez nową KRS pozostawiony bez rozpoznania

Radca prawny W. Z. – pełnomocnik interwenienta L. Sp. z o.o. w L.1.

pismem z 17 czerwca 2025 r. złożył w trybie art. 41 § 1 k.p.k. wniosek o wyłączenie

sędziego Sądu Najwyższego Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania wniosku o

wyłączenie sędzi Anny Dziergawki od udziału w sprawie I KS 7/25.

W motywach wniosku wskazał na istnienie okoliczności mogącej wywołać

uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego SN Pawła Kołodziejskiego

z uwagi na powołanie go na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy

z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz

I KS 7/25

2

niektórych innych ustaw. Nadto przed powołaniem współpracował z administracją

rządową w ramach zespołów eksperckich ds. zwalczania przestępczości skarbowej,

w tym zespołu ds. reformy kodeksu karnego skarbowego. Prowadził także

szkolenia z tej tematyki dla służb skarbowych i celnych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Z art. 41 § 1 k.p.k. wynika, że sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje

okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego

bezstronności w danej sprawie. Z kolei na podstawie art. 29 § 5 ustawy z dnia

8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, wprowadzonego nowelizacją z dnia

9 czerwca 2022 r. (Dz. U. poz. 1259, dalej uSN), ustawodawca dopuścił możliwość

badania spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego lub sędziego delegowanego

do pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie Najwyższym wymogów

niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego

powołaniu i postępowania po powołaniu - na wniosek uprawnionego, o którym

mowa w § 7 (strony postępowania w przedmiocie rozpoznania środka zaskarżenia),

jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia

standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z

uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.

Druga z powołanych regulacji określa szczególne postępowanie w zakresie

badania spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i

bezstronności, a jej zakres przedmiotowy jest węższy od przewidzianego w art. 41

§ 1 k.p.k. Limitują go wskazane w przepisie kryteria, a więc między innymi te, o

których mowa we wniosku - odnoszące się do okoliczności towarzyszących

powołaniu sędziego.

Choć obie regulacje służą sądowej kontroli aspektu bezstronności sędziego,

to art. 41 § 1 k.p.k. ma charakter ogólny, w związku z czym art. 29 § 5 ustawy o

Sądzie Najwyższym stanowi względem niego lex specialis, a pod względem

temporalnym lex posterior, co wywołuje ten sam skutek derogujący art. 41 § 1 k.p.k.,

w tej części, w której przedmioty obu regulacji się pokrywają (postanowienie Sądu

Najwyższego z 28 października 2022 r. sygn. akt II KK 375/22). Konsekwencją

zaprezentowanej wykładni jest stwierdzenie niedopuszczalności zastosowania art.

I KS 7/25

3

41 § 1 k.p.k. w sytuacji, w której z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że

dotyczy okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 uSN. W świetle powyższego

tylko w tym trybie może być badane jakiekolwiek związanie sędziego z władzą

wykonawczą i jego wpływ na sprawowanie przez niego wymiaru sprawiedliwości.

Natomiast wykluczone jest ich badanie w trybie art. 41 § 1 k.p.k. Trybunał

Konstytucyjny w wyroku z 4 marca 2020 r. sygn. akt P 22/19, stwierdził bowiem, iż

art. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks

postępowania karnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 30), w zakresie, w jakim dopuszcza

rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania

sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a

ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. z 2019 r. poz.

84, 609, 730 i 914 oraz z 2020 r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z

art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Już samo to stanowi

podstawę do pozostawienia wniosku bez rozpoznania w zakresie oparcia go o

normę wynikającą z przepisu art. 41 § 1 k.p.k. Takie procedowanie zmierzałoby do

obejścia zawartego w art. 29 § 4 ustawy o SN bezwzględnego zakazu, który nie

dopuszcza możliwości podważenia orzeczenia wydanego z udziałem sędziego

Sądu Najwyższego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności

wyłącznie z powodu okoliczności towarzyszących powołaniu tego sędziego.

Sąd Najwyższy w tym składzie nie podziela również stanowiska, iż udział

w rozpoznaniu sprawy sędziego Sądu Najwyższego, który na ten urząd został

powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa

oraz niektórych innych ustaw, wywołuje sam przez się i w każdym przypadku stan

nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., postulowany

w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. sygn. akt BSA I-4110

-1/20). Przypomnieć należy, iż uchwała ta pozbawiona została charakteru

normatywnego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r. sygn.

akt U 2/20, co powoduje, iż Sąd Najwyższy orzekający w niniejszej sprawie, w

świetle treści art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, nie był nią związany. W świetle

I KS 7/25

4

przywołanego art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego

mają bowiem moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wobec tego żaden

sąd nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania zmierzającego do

wzruszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jak też samodzielnego

podważania obowiązywania jego wyroków.

Zważywszy powyższe, tudzież fakt, iż zgodnie z art. 8 ust. 1 Konstytucji RP,

konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, argumentacja

oparta na tezie, że sąd z udziałem sędziów powołanych w kwestionowanym trybie

nie jest sądem ustanowionym na mocy ustawy i nie spełnia wymogów

niezawisłości i bezstronności, a dotycząca sędziego wyłącznie na stwierdzeniu

wadliwości jego powołania do Sądu Najwyższego wniosek złożony na podstawie

art. 41 § 1 k.p.k. należało pozostawić bez rozpoznania jako niedopuszczalny z

mocy ustawy.

W tym stanie rzeczy, kierując się przedstawionymi motywami, Sąd

Najwyższy rozstrzygnął jak w postanowieniu.

[J.J.]

[a.ł]