Sąd Najwyższy nie przywrócił skazanemu terminu na uzasadnienie wyroku apelacyjnego

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu postanowieniem z 5 lutego 2026 r. odmówił

skazanemu M. K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku

Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 15 lipca 2021 r., sygn. akt II AKa 234/20 z

uzasadnieniem.

Zażalenie na to postanowienie wniosła obrońca M. K., zaskarżając je w

całości. Zarzuciła ona:

I KZ 21/26

2

- obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wydanego

orzeczenia, a to naruszenie art. 126 § 1 k.p.k. polegające na niezasadnym

przyjęciu, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przywrócenia terminu

zawitego, albowiem niedotrzymanie terminu nie nastąpiło z przyczyn niezależnych

od skazanego, podczas gdy w niniejszej sprawie zasadnym było przywrócenie

terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego we

Wrocławiu, albowiem niedotrzymanie tego terminu nastąpiło z przyczyn leżących

po stronie obrońcy skazanego, o czym nie miał on wiedzy;

- obrazę prawa materialnego, a to § 56 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej

i Godności Zawodu poprzez jego nieprawidłową wykładnię i uznanie przez Sąd, że

przepis ten nie odnosi się do powinności uzgodnienia przez obrońcę z urzędu

z osobą oskarżoną kwestii wniesienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia, jakim

jest kasacja, podczas gdy stanowisko to nie znajduje żadnego oparcia w

przepisach, a także pozostaje w całkowitej sprzeczności zarówno z ugruntowaną

linią orzeczniczą Sądu Najwyższego, jak i z podstawowymi zasadami postępowania

karnego, w szczególności prawem do obrony;

i wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu

zawitego do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego we

Wrocławiu, II Wydział Karny, z dnia 15 lipca 2021 roku, wydanego w sprawie o

sygn. akt II AKa 234/20.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 126 § 1 k.p.k., warunkiem formalnym wniosku o przywrócenie

terminu jest wykazanie, że niedotrzymanie terminu zawitego nastąpiło z przyczyn

od strony niezależnych oraz złożenie tego wniosku w terminie 7 dni od daty ustania

przeszkody, która uniemożliwiała dokonanie określonej czynności w ustawowym

terminie. Na stronie wnoszącej o przywrócenie terminu zawitego ciąży nie tylko

obowiązek wskazania wszystkich okoliczności, które uniemożliwiły jej dokonanie

czynności procesowej w przewidzianym terminie, ale także uprawdopodobnienie,

że nastąpiło to z przyczyn od strony niezależnych, tj. przekonywującego

uzasadnienia zaistniałego uchybienia i wskazania podstaw swoich twierdzeń (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z 10 lutego 2017 r., IV KZ 1/17). W

orzecznictwie podkreśla się także, że zaniedbania obrońcy nie powinny obciążać

I KZ 21/26

3

oskarżonego i co do zasady mogą stanowić podstawę przywrócenia terminu w

trybie art. 126 § 1 k.p.k. Jednakże nie każde zaniechanie obrońcy w zakresie

złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku lub jego

doręczenie może być uznane za okoliczność niezależną od oskarżonego. Przyjęcie

bowiem stanowiska przeciwnego prowadziłoby do absurdalnych konsekwencji, w

których strona postępowania mogłaby w praktyce w dowolnym momencie zmienić

decyzję co do chęci zaskarżenia wyroku, powołując się na zaniechanie obrońcy i

wnioskując o przywrócenie terminu (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 21

czerwca 2023 r., I KZ 15/23; 22 grudnia 2021, IV KZ 49/21).

W ocenie Sądu Najwyższego, procedujący w sprawie Sąd Apelacyjny

przedstawił argumentację przemawiającą za tym, że skazany nie wykazał - w myśl

art. 126 § 1 k.p.k. - zaistnienia przyczyny niezależnej, która spowodowała

niedokonanie czynności polegającej na złożeniu wniosku o uzasadnienie

w przewidzianym terminie. Z analizy akt sprawy nie wynika, aby skazany

podejmował jakiekolwiek działania w celu zaskarżenia wyroku sądu odwoławczego.

Po pierwsze, nie był on obecny - pomimo prawidłowego doręczenia dorosłemu

domownikowi na adres wskazany przez skazanego - na rozprawie apelacyjnej oraz

na ogłoszeniu wyroku, kiedy sąd odwoławczy pouczył obecnych o przysługującej

od wyroku kasacji oraz terminie jej wniesienia.

Po drugie, skazany w chwili wydania wyroku przebywał na wolności, lecz w

tym czasie nie przejawiał żadnej aktywności świadczącej o zamiarze zaskarżenia

orzeczenia. Niewątpliwie miał on możliwość samodzielnego ustalenia nie tylko

terminu ogłoszenia wyroku, faktu ogłoszenia, ale i treści rozstrzygnięcia.

Dochowanie minimum staranności i dbałości o własne sprawy zapewniłoby mu

należytą ochronę jego interesu prawnego. Skazany nie interesował się bowiem

sprawą przez ponad cztery lata. Sam zaś fakt wyjazdu za granicę nie stanowi

wystarczającej podstawy do przywrócenia terminu do dokonania czynności

procesowej, tym bardziej że skazany wyjechał z kraju jeszcze przed ogłoszeniem

wyroku przez Sąd pierwszej instancji. Pomimo tego, że obrońca nie miała z nim

żadnego kontaktu złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu

Okręgowego w Opolu z 29 czerwca 2020 r., sygn. akt II K 174/19, a następnie

apelację, w wyniku której Sąd odwoławczy obniżył wymiar kary orzeczonej wobec

I KZ 21/26

4

skazanego. Brak jakiejkolwiek komunikacji skazanego z obrońcą w czasie

postępowania sądowego powoduje, że nie można upatrywać w zachowaniu

obrońcy jakiegokolwiek zawinionego uchybienia obowiązkom, w tym

niedotrzymania terminu złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku

przez sąd odwoławczy. Wraz z jego wydaniem prawomocnie rozstrzygnięto o

przedmiocie postępowania i tym samym wyznaczony obrońca

z urzędu nie był już zobowiązany do podejmowania jakichkolwiek dalszych

czynności procesowych, w tym inicjowania postępowania kasacyjnego (por.

postanowienie SN z 16 listopada 2011 r., III KZ 74/11). Wobec tego powoływanie

się przez skarżącą na uchybienia obrońcy łamiące zasady etyki adwokackiej i

godności zawodu należy uznać za co najmniej niestosowne.

Trafnie zatem uznano w zaskarżonym postanowieniu, że brak było podstaw

do uwzględnienia wniosku skazanego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku

o doręczenie wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 15 lipca 2021 r., sygn. akt

II AKa 234/20 z uzasadnieniem.

Na zakończenie wypada zauważyć, że zgodnie z art. 521 § 1 k.p.k.

Prokurator Generalny i Rzecznik Praw Obywatelskich mogą wnieść kasację od

każdego prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie, przy czym

kasacja na korzyść może być wniesiona przez podmiot szczególny w każdym

czasie.

Jeżeli więc aktualny obrońca skazanego dostrzega istnienie podstaw

kasacyjnych, nie ma żadnych przeszkód do wystąpienia z wnioskiem do któregoś

ze wskazanych podmiotów.

Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

[J.J.]

[r.g.]

I KZ 21/26

5