Zażalenie podpisane samodzielnie przez W. J. odrzucone przez Sąd Najwyższy

Pismem z 17 grudnia 2025 r. W. J. (dalej: „Skarżący”) działając w imieniu własnym

3941

na

podstawie

art.

§

1

pkt

2

k.p.c.,

w zw. z art. 4246 § 3 k.p.c., art. 871 § 1 k.p.c., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP

oraz art. 6 ust. 1 EKPC, zaskarżył postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] wydane w

sprawie o sygn. akt I ACa 858/16 (dalej: „zaskarżone postanowienie”), odrzucające skargę o

stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Skarżący zaskarżonemu

postanowieniu zarzucił:

1. „Rażące naruszenie art. 871 § 1 k.p.c. w zw. z ustawą z dnia 22 listopada 2013 r.,

poprzez zaniechanie przekazania skargi ustanowionemu z mocy prawa obrońcy,

który reprezentuje uczestnika do czasu ustania ustawowych przesłanek zagrożenia.

I NP 1/25

2

2. Rażące naruszenie art. 4246 § 3 k.p.c., polegające na odrzuceniu skargi bez

uprzedniego wezwania właściwego pełnomocnika do uzupełnienia braków

formalnych, mimo że wezwanie to miało charakter obligatoryjny;

3. Naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez pozbawienie uczestnika realnego i

efektywnego prawa do sądu;

4. Naruszenie art 2 Konstytucji RP, tj. zasady zaufania obywatela

do państwa i prawa, poprzez arbitralne i przedwczesne odrzucenie środka

zaskarżenia;

5. Naruszenie art 6 ust. 1 EKPC, polegające na odmowie zapewnienia efektywnego

dostępu do obrońcy na etapie środka zaskarżenia;

6. Rażące naruszenie zasady proporcjonalności, przez zastosowanie najsurowszego

środka procesowego (odrzucenie), z pominięciem wcześniejszego, obowiązkowego

etapu - wezwania obrońcy do usunięcia braków formalnych”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3941 § 1 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje

m.in. na postanowienie sądu drugiej lub pierwszej instancji odrzucające skargę

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Jak wynika z art. 871 § 1 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym

obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych. Ustanowiony

w powołanym przepisie tzw. przymus adwokacko - radcowski dotyczy każdego

postępowania przed Sądem Najwyższym i jego skutkiem jest odjęcie stronie

zdolności do podejmowania czynności procesowych osobiście

(zdolności postulacyjnej). Oznacza to, że czynności samej strony lub pełnomocnika

niebędącego adwokatem lub radcą prawnym albo rzecznikiem patentowym

są bezskuteczne (zob. postanowienie SN z 26 lutego 2025 r., III CZ 289/24).

Wyjątek od powyższej zasady wprowadzono w art. 871 § 2 k.p.c.,

gdzie przewidziano, że przepisu § 1 nie stosuje się w postępowaniu o zwolnienie

od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata, radcy prawnego

lub rzecznika patentowego oraz gdy stroną, jej organem, jej przedstawicielem

ustawowym lub pełnomocnikiem jest sędzia, prokurator, notariusz albo profesor

lub doktor habilitowany nauk prawnych, a także gdy stroną, jej organem

I NP 1/25

3

lub jej przedstawicielem ustawowym jest adwokat, radca prawny lub radca

Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a w sprawach własności

intelektualnej rzecznik patentowy.

W badanej sprawie Skarżący nie wykazał, że należy do kategorii osób

wymienionych w art. 871 § 2 k.p.c., a zatem brak jest podstaw do uznania,

że przysługuje jemu zdolność postulacyjna. Zażalenie sporządzone i podpisane

przez stronę nie mającą zdolności postulacyjnej przed Sądem Najwyższym

jest dotknięte brakiem formalnym nieusuwalnym, skutkującym odrzuceniem środka

odwoławczego jako niedopuszczalnego, bez wzywania do uzupełniania tego braku

i bez możliwości jego usunięcia przez pełnomocnika (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z 28 marca 2025 r., III CZ 26/25).

Skutki niezachowania przymusu adwokacko-radcowskiego normowanego

przez art. 871 § 1 k.p.c. reguluje ogólnie art. 130 § 5 k.p.c., a w odniesieniu

do środków odwoławczych objętych tego rodzaju przymusem, w tym zażaleń

do Sądu Najwyższego, obowiązują szczególne regulacje (art. 3941 § 1 i 3

w zw. z art. 39821 w zw. z art. 397 § 3 i art. 373 § 1 k.p.c.), przewidujące odrzucenie

wniesionego osobiście przez stronę zażalenia jako niedopuszczalnego

(zob. postanowienie Sadu Najwyższego z 29 lipca 2025 r., III CZ 112/25).

W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji.

[a.ł]