Sąd Najwyższy uznał przewlekłość apelacji i przyznał skarżącej 2 tys. zł

Pismem z dnia 22 grudnia 2025 r. A.J. (dalej: „skarżąca”) złożyła skargę na

naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki

w postępowaniu toczącym się przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu

pod sygn. akt I ACa 2140/23. Skarżąca wniosła o:

1. stwierdzenie przewlekłości postępowania w przedmiotowej sprawie , tj.

w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu

pod sygn. akt I ACa 2140/23;

2. wydanie sądowi rozpoznającemu przedmiotowa sprawę zalecenia

wyznaczenia terminu rozprawy w sprawie w ciągu maksymalnie 1 miesiąca

od dnia wydania postanowienia;

3. zarządzenia od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kwoty 5 000 zł.

4. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego według

norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w dniu 18 sierpnia 2023 r. akta

sprawy wraz z apelacją wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu i pomimo

wymiany pism procesowych pomiędzy stronami oraz przeprowadzeniem

już postępowania dowodowego, Sąd Apelacyjny nie wyznaczył terminu rozprawy.

Łączny czas rozpatrywania sprawy apelacyjnej wynosi blisko dwa i pół roku

i zdaniem skarżącej nie ma jakichkolwiek podstaw do zwlekania z wydaniem

wyroku w sprawie, szczególnie, że linia orzecznicza w tym zakresie pozostaje

już ugruntowana.

I NSP 179/26

3

Prezes Sądu Apelacyjnego w piśmie z dnia 17 kwietnia 2026 r. wyjaśnił

m.in., że 22 sierpnia 2024 r. został w sprawie wylosowany sędzia sprawozdawca,

a w dniu 5 września 2024 r. wpłynął wniosek skarżącej (powódki) o udzielenie

zabezpieczenia, który został uwzględniony postanowieniem z dnia 19 września

2023 r. W sprawie nie może zapaść wyrok ma posiedzeniu niejawnym, bowiem

pozwany wniósł o rozpoznanie apelacji na rozprawie zaś skarżąca (powódka)

uzyskała zabezpieczenie i nie płaci bieżących rat kredytu. Natomiast w sprawie

I ACa 2140/23 planowane jest wydanie zarządzenia w sprawie terminu rozprawy

na przełomie III/IV kwartału 2026 roku na termin rozprawy na IV kwartał 2026 roku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,

poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”),

strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga

dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy

bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania

rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne

dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej

niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej

wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

Ustawa nie określa terminu, po upływie którego następuje przewlekłość

postępowania. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że stan taki

zachodzi zasadniczo w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji w zakresie

wyznaczenia terminu rozprawy apelacyjnej, przekraczającej 12 miesięcy

(tak np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 9 stycznia 2019 r., I NSP 4/18;

z 10 czerwca 2020 r., I NSP 67/20; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18).

I NSP 179/26

4

W niniejszej sprawie apelacja wpłynęła do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu w dniu

18 sierpnia 2023 r. Do czasu wniesienia niniejszej skargi na przewlekłość

postępowania, tj. do 22 grudnia 2025 r., Sąd Apelacyjny w Poznaniu nie rozpoznał

sprawy, ani nie wyznaczył terminu rozprawy apelacyjnej. W niniejszym

postępowaniu okres oczekiwania na rozpoznanie apelacji przez sąd odwoławczy

wynosi obecnie ponad 24 miesiące. W okresie tym nie zostały podjęte żadne

czynności, które uzasadniałyby tak długi czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy.

Już sama długość okresu bezczynności sądu przemawia więc za tym, że w sprawie

prowadzonej przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu pod sygn. akt I ACa 2140/23

nastąpiła przewlekłość postępowania.

Uwzględniając skargę na przewlekłość postępowania apelacyjnego,

stosownie do treści art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania,

Sąd Najwyższy miał obowiązek rozstrzygnąć wniosek o zasądzenie

od Skarbu Państwa odpowiedniej sumy pieniężnej. Przyznanie jej stanowi sankcję

dla państwa za wadliwe zorganizowanie wymiaru sprawiedliwości

oraz rekompensatę dla skarżących za krzywdę moralną spowodowaną

przewlekłością postępowania (postanowienie Sądu Najwyższego z 6 stycznia

2006 r., III SPP 154/05). Wysokość przyznanej sumy pieniężnej powinna być

proporcjonalna do wielkości zwłoki, jej przyczyn oraz dotkliwości dla skarżącego.

Odpowiednia suma pieniężna pełni rolę swoistego zadośćuczynienia za stres

i frustrację, spowodowane przewlekłością postępowania sądowego

(zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 9 kwietnia 2019 r., I NSP 9/19;

z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15).

Skarżąca wnioskowała o przyznanie sumy pieniężnej w kwocie 5 000 zł,

ale nie uzasadniła dlaczego domaga się zasądzenia należności w takiej wysokości,

ograniczając się wyłącznie do samego żądania zapłaty powyższej kwoty

i wskazania, że w sprawie nie ma jakichkolwiek podstaw do zwlekania z wydaniem

wyroku szczególnie, że linia orzecznicza jest w tym zakresie ugruntowana.

Sąd Najwyższy wziął pod uwagę charakter sprawy oraz wielkość zwłoki

w podejmowaniu czynności przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu, jak również to,

że zasądzenie sumy pieniężnej nie ma na celu wyrównanie szkody powstałej

na skutek przewlekłości postępowania. Z tych względów w ocenie

I NSP 179/26

5

Sądu Najwyższego kwota 2000 zł w pełni rekompensuje skarżącej zaistnienie

i skutki przewlekłości postępowania za okres od dnia 18 sierpnia 2023 r.

do 2 kwietnia 2026 r.

Zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania,

na żądanie skarżącego lub z urzędu sąd zaleca podjęcie przez sąd rozpoznający

sprawę co do istoty albo przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego

postępowanie przygotowawcze odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie,

chyba że wydanie zaleceń jest oczywiście zbędne. Zalecenia nie mogą wkraczać

w zakres oceny faktycznej i prawnej sprawy. W okolicznościach badanej sprawy

Sąd Najwyższy uznał za zasadne zalecenie Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu

wyznaczenia terminu rozprawy apelacyjnej w okresie 2 miesięcy od daty zwrotu

akt.

Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 12 ust. 2, 3 i 4 ustawy

o skardze na przewlekłość postępowania, orzekł jak w sentencji.

(J.C.)

[a.ł]

Elżbieta Karska Janusz Niczyporuk Adam Redzik