Śledztwo o dostawy sprzętu dla wojska od 2017 r. Skarga na przewlekłość oddalona

Skargą datowaną na 30 grudnia 2025 r. obrońca podejrzanego S.M., wniósł

o: (1) stwierdzenie, że w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez

Prokuratora Okręgowego w Gdańsku, sygn. […], nastąpiło naruszenia prawa

skarżącego do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, oraz (2)

przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 20 000 zł.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że śledztwo trwa dłużej,

niż jest to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych,

które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, przekraczając przy tym trzymiesięczny

termin ustawowy ponad trzydzieści pięć razy. Podkreślono również,

I NSP 23/26

2

że postępowanie toczy się już przeszło 8 lat, zaś w ciągu ostatnich sześciu lat

nie wykonano żadnych czynności z udziałem skarżącego. Zdaniem skarżącego

w sprawie nie są podejmowane decyzje merytoryczne i pomimo,

że przeprowadzono już końcowe zaznajomienie z materiałami, śledztwo

nie zostało zakończone. W ocenie obrońcy podejrzanego czynności śledztwa

nie są prowadzone sprawie ani nie wymagają tak długiego czasu.

W odpowiedzi na skargę z 26 stycznia 2026 r. (data prezentaty

Sądu Najwyższego), prokurator Prokuratury Okręgowej w Gdańsku wniósł

o jej oddalenie jako niezasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz.U. 2023,

poz. 1725, dalej: „u.s.p.p.”) strona może wnieść skargę o stwierdzenie,

że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa

do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych

i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej

lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

Stosownie do art. 2 ust. 2 u.s.p.p., dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło

do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość

i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora

prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu

zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd

lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy

egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania

I NSP 23/26

3

od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim

etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej

i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych

w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony,

która zarzuciła przewlekłość postępowania.

2. Przypomnieć należy, że Sąd Najwyższy trzykrotnie oddalał skargi złożone

przez obrońcę podejrzanego na przewlekłość postępowania […]: postanowieniem z

24 lipca 2019 r., sygn. I KSP 1/19, postanowieniem z 9 grudnia 2021 r., sygn. I KO

46/21 oraz postanowieniem z 7 listopada 2023 r., I NSP 210/23.

W uzasadnieniu postanowienia z 24 lipca 2019 r. Sąd Najwyższy

m.in. wskazał, że jakkolwiek postępowanie trwa od stycznia 2017 r., to w świetle

realiów tego skomplikowanego śledztwa nie można przyjąć, iż jest ono prowadzone

przewlekle, czy opieszale. Sama długotrwałość postępowania nie przesądza

bowiem, że doszło do jego przewlekłości, która zachodzi dopiero wtedy,

gdy postępowanie jest prowadzone rozwlekle, ponad konieczność wyjaśnienia

okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Chodzi bowiem o to, by czynności zmierzające do wydania decyzji procesowych

kończących dany etap procesu karnego „odbywały się właśnie bez zbędnej zwłoki,

bez nieuzasadnionego opóźnienia”.

W uzasadnieniu postanowienia z 9 grudnia 2021 r. Sąd Najwyższy wskazał,

że o przewlekłości postępowania nie stanowi automatycznie samo przekroczenie

terminów śledztwa czy dochodzenia, określonych w art. 310 k.p.k. i art. 325 i k.p.k.,

należy bowiem brać także pod uwagę przedmiot prowadzonego postępowania.

Zwłaszcza śledztwa dotyczące przestępczości zorganizowanej, gospodarczej

czy karno-skarbowej, będą z zasady wymagać więcej czasu, zaś ocena

przewlekłości musi uwzględniać i te okoliczności.

W uzasadnieniu postanowienia z 7 listopada 2023 r. Sąd Najwyższy podzielił

powyższe poglądy, a dodatkowo uwzględnił sytuację epidemiczną, która utrudniała,

a niekiedy i uniemożliwiała sprawne wykonywania czynności procesowych.

3. Postępowanie w sprawie trwa od stycznia 2017 r. Początkowo

prowadzone było pod sygn. […] przez Prokuraturę Okręgową w Warszawie,

następnie zaś sprawa została przekazana Prokuraturze Okręgowej w Poznaniu. Od

I NSP 23/26

4

17 grudnia 2019 r. sprawa prowadzona jest przez Prokuraturę Okręgową w

Gdańsku, Wydział do spraw Wojskowych, sygn. […].

Jak wskazał w odwiedzi na skargę prokurator, „z uwagi na ustalone w toku

śledztwa powiązania podmiotowo-przedmiotowe, w ramach śledztwa

realizowane są również czynności związane z weryfikacją tego czy w latach

2012-2016 w Warszawie i innych miejscowościach, doszło do nieprawidłowości

przy dostawach sprzętu meteorologicznego realizowanych przez firmy: „C. Sp. J. z

siedzibą w B. i M. z siedzibą w S. na rzecz S. i ich odbiorze, a polegających na:

dostarczeniu, przez ww. firmy, przy realizacji kolejnych organizowanych przez

Jednostkę Wojskową […] na rzecz S. postępowań przetargowych na zakup […],

sprzętu który nie spełniał wymagań określonych przez Zamawiającego w SIWZ

oraz czy wykonawca wprowadzał w błąd Dowódcę Jednostki Wojskowej […] w

składanych oświadczeniach ofertowych wskazując, że poszczególne składniki

dostarczanych systemów, a zwłaszcza ich jednostki centralne, jak również […]

i inne podzespoły spełniają wymagania określone w SIWZ, w tym co do wagi

poszczególnych elementów, przy czym przedstawiciele ww. firm działali w celu

osiągnięcia korzyści majątkowej i na szkodę zamawiającego, doprowadzając

go do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, to jest o popełnienie przestępstwa

określonego w art. 286 § 1 k.k. Nadto przedmiotem tego śledztwa jest weryfikacja

okoliczności w zakresie niedopełnienia obowiązków służbowych i przekroczenia

uprawnień przez żołnierzy z […], w tym […], w zakresie czynności związanych z

odbiorem w/w sprzętu […], dostarczanego przez firmy „C. Sp. J. i M. w ramach

prowadzonych komisyjnie odbiorów technicznych na rzecz ww. Służby,

bez dokładnego sprawdzenia parametrów technicznych dostarczonego sprzętu

z wymaganiami SIWZ i umowy, i działanie tym w celu osiągnięcia korzyści

majątkowej przez ww. firmy i na szkodę interesu publicznego, to jest o popełnienie

przestępstwa z art. 231 § 2 k.k. i inne” (k. 3 verte – 4).

Jak wskazano powyżej, czynności podejmowane w sprawie do sierpnia

2023 r. stanowiły przedmiot oceny Sądu Najwyższego i Sąd nie stwierdził

przewlekłości postępowania.

W odpowiedzi z 26 stycznia 2026 r. prokurator, na 34 stronach,

wymienił czynności dowodowe wykonane w śledztwie od momentu wniesienia

I NSP 23/26

5

skargi na przewlekłość postepowaniami rozpoznanej przez Sąd Najwyższy

postanowieniem z 7 listopada 2023 r., sygn. I NSP 210/23, mające na celu zebranie

dowodów w zakresie wstępnie ustalonych nieprawidłowości związanych

z postępowaniami przetargowymi będącymi przedmiotem śledztwa,

ich udokumentowaniem, przesłuchaniem świadków, dokonaniem oględzin,

zebraniem dodatkowej dokumentacji, uzyskaniem opinii biegłego i wykonaniem

analiz, jak również zebraniem danych o stosunkach, które łączyły osoby podejrzane

i inne osoby będące w zainteresowaniu śledztwa, w tym: przesłuchanie świadków,

wykonanie analizy materiałów śledztwa, zapoznając się z całym materiałem

dowodowym przeanalizowano tj.: 40 tomów akt głównych, 26 tomów materiałów

śledztwa z wykonanych czynności we wskazanych jednostkach, 3 tomów

dokumentacji z […], 3 tomów dokumentacji z […], ok. 17 000 stron innych

dokumentów, przedstawianie zarzutów, wydanie postanowienia o powołaniu […]

do wydania opinii.

Jednocześnie prokurator wyjaśnił, że z uwagi na obszerność

materiału dowodowego, analiza trwała znacznie dłużej niż uprzednio planowano.

Nadto w jej wyniku ujawniono potrzebę uzyskania dodatkowych dokumentów

i wykonania dodatkowych czynności, które następnie konsekwentnie wykonywano.

Analiza całokształtu czynności podejmowanych przez Prokuraturę Okręgową

w Gdańsku w kontekście przesłanek określonych w art. 2 u.s.p.p. prowadzi

do wniosku, że podejmowane one były bez zbędnej zwłoki.

Prokurator wskazał ponadto, że prowadzone postępowanie

jest skomplikowane pod względem prawnym i faktycznym, co znalazło

potwierdzenie w ocenie dokonanej przez Sąd Najwyższy już w postanowieniu

z 9 grudnia 2021 r. Obejmuje ono liczne, obszerne, powiązane ze sobą

podmiotowo i przedmiotowo okoliczności i wątki związane z będącymi

jego przedmiotem nieprawidłowościami, które dotyczą przetargów publicznych

na zakup wysoce specjalistycznego sprzętu […] dla Sił Zbrojnych RP w okresie lat

2012 - 2016. Było to podstawą do przeprowadzenia licznych czynności

procesowych.

Jednocześnie zgodzić się należy z prokuratorem, a zarazem oceną

dokonaną przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 9 grudnia 2021 r., że z uwagi

I NSP 23/26

6

na wskazane powiązania, przeprowadzenie kompleksowego postępowania

dowodowego wynikało z potrzeby realizacji dyrektywy zawartej w art. 297 § 1 k.p.k.

oraz w art. 34 § 1 k.p.k., tak aby zagwarantować możliwe pełne wyjaśnienie

wszystkich okoliczności, doprowadzenie do precyzyjnego określenia ról

poszczególnych osób, które były odpowiedzialne za ujawnione w toku śledztwa

nieprawidłowości oraz po zakończeniu tych czynności, ewentualne całościowe

sformułowanie i uzupełnienie tym osobom stawianych im zarzutów w sposób,

który będzie obejmował wszystkie stwierdzone w toku śledztwa nieprawidłowości

oraz zapewni właściwe i pełne dokonanie prawno-karnej oceny ich czynów.

Z tych względów celowe było prowadzenie jednego postępowania,

gdyż prowadząc je oddzielnie wiele czynności procesowych takich jak oględziny

sprzętu, dokumentacji przetargowej, przesłuchiwanie części świadków,

wykorzystanie wniosków z przeprowadzonych badań przez biegłych w odniesieniu

do poprzednio zakupionego sprzętu, który podlegał oględzinom, byłoby utrudnione,

dublowane i bardziej długotrwałe oraz odnosiłoby się fragmentarycznie

do poszczególnych okoliczności, nie dając jednocześnie obrazu wszystkich

połączonych ze sobą zachowań ustalonych osób w tym okresie.

4. Dodatkowo zauważyć należy, że przedstawiając przebieg postępowania,

obrońca podejrzanego przedstawił wyłącznie część czynności podejmowanych

w latach 2017–2020. Prawidłowość tych czynności, jak zauważył sam obrońca

podejrzanego, stanowiła już przedmiot oceny Sądu Najwyższego – Sąd Najwyższy

oddalił skargi na przewlekłość postępowania przygotowawczego.

Rozumowanie odwołujące się do wskazanych wyżej okoliczności, w realiach

niniejszej skargi, uznać więc należy za dotknięte błędem non sequitur.

5. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że nie nastąpiło

naruszenie prawa podejrzanego do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym bez nieuzasadnionej zwłoki. W związku z tym Sąd Najwyższy

oddalił skargę na podstawie art. 12 ust. 1 u.s.p.p.

Adam Redzik Oktawian Nawrot Paweł Wojciechowski

I NSP 23/26

7

[P.Sz.]