Sąd Najwyższy przyznał M. K. 2000 zł za przewlekłość w Sądzie Apelacyjnym we Wrocławiu

I NSP 232/26

2

M. K. (dalej: „skarżąca”) pismem datowanym na 28 kwietnia 2026 r. wniosła

skargę na przewlekłość postępowania przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu w

sprawie o sygn. III AUa 1003/24, wnosząc o:

1. stwierdzenie, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu

III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie prowadzonej pod

sygn. III AUa 1003/24 nastąpiła przewlekłość postępowania,

2. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kwoty 2000 zł,

3. zasądzenie od Skarbu Państwa zwrotu kosztów tego postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w postępowaniu nie podejmowano

przez 15 miesięcy żadnych czynności zmierzających do jej rozpoznania.

Skarżąca podniosła, że przedłużające się postępowanie utrwala brak wypłaty

wyrównania zasiłku macierzyńskiego. Jak podniesiono, odwołanie od decyzji ZUS

zostało złożone przez płatnika składek 3 stycznia 2024 r., przez cały okres urlopu

macierzyńskiego skarżąca otrzymywała „zaniżony zasiłek macierzyński wobec

błędnej decyzji organu rentowego co podstawy składek, co realnie przyczyniło się

do pogorszenia mojej sytuacji finansowej. Brak prawomocnego rozstrzygnięcie

w tej sprawie utrwala stan niepewności”.

Pismem z 22 czerwca 2026 r. Prezes Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu

zgłosił swój udział w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga wniesiona w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratura

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,

poz. 1725 ze zm., dalej także jako: „u.s.p.p.”) zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.s.p.p. strona może wnieść skargę o stwierdzenie,

że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa

do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych

I NSP 232/26

3

i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej

lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

Ustawodawca w art. 2 ust. 2 u.s.p.p. wskazał elementy podlegające analizie

na etapie postępowania w przedmiocie przewlekłości. W świetle tego przepisu

dokonując oceny uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego

wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga

została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej

jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej

zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła

przewlekłość postępowania.

Wskazać należy, że ustawodawca nie zdecydował się na określenie terminu,

po upływie którego następuje przewlekłość postępowania. W orzecznictwie

Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wielomiesięczną bezczynność sądu,

polegającą na niewyznaczaniu rozprawy bądź niepodejmowaniu czynności należy

utożsamiać z przewlekłością sądu (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 12 grudnia 2018 r., I NSP 40/18; z 11 września 2019 r., I NSP 88/19;

z 14 listopada 2019 r., I NSP 151/19; z 12 maja 2020 r., I NSP 37/20;

z 27 października 2020 r., I NSP 151/20).

Ocena przewlekłości postępowania ma jednak charakter indywidualny

i uwzględnia okoliczności konkretnej sprawy (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20;

z 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września 2021 r., I NSP 145/21).

W toku postępowania o stwierdzenie przewlekłości postępowania sąd oceniający

sprawę analizuje nie tylko okres zaniechania jej rozpoznania, lecz bierze

pod uwagę wszystkie kryteria, o których stanowi art. 2 ust. 2 u.s.p.p.

Analiza przebiegu postępowania w sprawie o sygn. III AUa 1003/24 pozwala na

przyjęcie, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu zaszła przewlekłość

postępowania.

Akta sprawy wpłynęły do Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu 6 listopada 2024 r. (k.

72 akt III AUa 1003/24). Zarządzeniem z 8 listopada 2024 r. wpisano sprawę

do repertorium UA (k. 73 akt III AUa 1003/24).

I NSP 232/26

4

Zwrócić należy uwagę, że sędzia referent został wylosowany 15 października 2024

r. (k. 78 akt III AUa 1003/24), co ma związek z tym, że do Sądu Apelacyjnego wpłynęła

złożona osobiście w dniu 11 października 2024 r. apelacja ZUS Oddział we W. od wyroku z

dnia 4 września 2024 r., sygn. VIII U 216/24 (k. 79 akt III AUa 1003/24).

Zarządzeniem z 8 listopada 2024 r. zarządzono doręczenie odpisu apelacji organu

rentowego pełnomocnikowi wnioskodawcy oraz skarżącej (k. 80 akt III AUa 1003/24). Tego

samego dnia wydano zarządzenie o zawiadomieniu o składzie sądu (k. 81 akt III AUa

1003/24). 2 grudnia 2024 r. (data prezentaty, k. 87 akt III AUa 1003/24) do Sądu

Apelacyjnego we Wrocławiu wpłynęła odpowiedź płatnika składek na apelację nadana w

placówce pocztowej 26 listopada 2024 r. (data nadania, k. 91 akt III AUa 1003/24).

Zarządzeniem znajdującym się na k. 92 na podstawie art. 374 k.p.c. sprawę skierowano

na posiedzenie niejawne. W zarządzeniu brak jest daty wydania oraz daty posiedzenia

niejawnego (k. 92 akt III AUa 1003/24).

Odtworzenie powyższego przebiegu postępowania apelacyjnego pozwala

stwierdzić, że Sąd Apelacyjny od 2 grudnia 2024 r., po faktycznym wpływie nadanej 26

listopada 2024 r. odpowiedzi na apelację, kiedy to potencjalnie możliwe było wyznaczenie

terminu posiedzenia, nie podejmował jakichkolwiek czynności zmierzających do

rozpoznania sprawy. Bezczynność Sądu do dnia złożenia skargi na przewlekłość (tj. 28

kwietnia 2026 r.) wyniosła zatem rok, 4 miesiące i 26 dni. Całe zaś postępowanie

apelacyjne, wobec którego skarżąca domaga się stwierdzenia przewlekłości, trwało od

chwili wpływu akt (6 listopada 2024 r.) do wydania wyroku (8 maja 2026 r.) 1 rok, 6

miesięcy i 2 dni. Nie można przy tym pominąć, że wyrok w sprawie został wydany w

składzie jednego sędziego na posiedzeniu niejawnym. Z akt sprawy nie wynika także, aby

strony postępowania podejmowały działania skutkujące przedłużaniem postępowania.

Nie ulega zatem wątpliwości w świetle przytoczonego wyżej utrwalonego orzecznictwa

Sądu Najwyższego, iż czas oczekiwania na wyznaczenie posiedzenia apelacyjnego w

analizowanej sprawie został znacznie przekroczony w związku z czym uzasadniona jest

podstawa do stwierdzenia przewlekłości.

I NSP 232/26

5

W realiach niniejszej sprawy, odnosząc się do stanowiska wyrażonego

przez Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, należy także zaznaczyć,

że Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał w swoim orzecznictwie, że okolicznością

usprawiedliwiającą opóźnienie w rozpoznaniu sprawy nie jest duży wpływ spraw

(zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 6 lipca 2022 r., I NSP 222/22;

z 23 marca 2022 r., I NSP 48/22). Podobnie trudności kadrowe nie mogą

mieć zasadniczo wpływu na rozpoznawanie spraw w rozsądnym terminie

(zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 17 lutego 2012 r., III SPP 2/12; z 6 maja

2020 r., I NSP 34/20). Należy przy tym także zaznaczyć, że już w postanowieniu

z dnia 21 marca 2006 r. Sąd Najwyższy wyraźnie wskazał, że znaczny i stale

rosnący wpływ spraw oraz niewystarczająca obsada sędziów nie usprawiedliwia

przewlekłości postępowania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 marca

2006 r., III SPP 13/06). Strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji

związanych z organizacją wymiaru sprawiedliwości.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12

ust. 2 u.s.p.p. stwierdził, że w postępowaniu toczącym się przed Sądem

Apelacyjnym we Wrocławiu w sprawie o sygn. III AUa 1003/24 nastąpiła

przewlekłość postępowania, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji

postanowienia.

Zgodnie z art. 12 ust. 4 u.s.p.p. uwzględniając skargę, sąd na żądanie

skarżącego przyznaje od Skarbu Państwa, a w przypadku skargi na przewlekłość

postępowania prowadzonego przez komornika – od komornika, sumę pieniężną

w wysokości od 2 000 do 20 000 złotych. Wysokość sumy pieniężnej, w granicach

wskazanych w zdaniu pierwszym, wynosi nie mniej niż 500 złotych za każdy rok

dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego, ilu etapów

postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość postępowania. Sąd może

przyznać sumę pieniężną wyższą niż 500 złotych za każdy rok dotychczasowego

trwania postępowania, jeżeli sprawa ma szczególne znaczenie dla skarżącego,

który swoją postawą nie przyczynił się w sposób zawiniony do wydłużenia czasu

trwania postępowania. Na poczet tej sumy zalicza się kwoty przyznane już

skarżącemu tytułem sumy pieniężnej w tej samej sprawie. Sumy pieniężnej

I NSP 232/26

6

nie przyznaje się w razie uwzględnienia skargi wniesionej przez Skarb Państwa

albo państwowe jednostki sektora finansów publicznych.

W niniejszej sprawie przewlekłość postępowania została stwierdzona

za okres od 6 listopada 2024 r. do 8 maja 2026 r. co uzasadnia przyznanie

skarżącej żądanej przez nią kwoty 2000 złotych, o czym orzeczono w punkcie

2 sentencji postanowienia. Jest to minimalna wysokość sumy pieniężnej,

o której mowa w art. 12 ust. 4 u.s.p.p., a przy tym, jak zaznaczono, zgodna

z żądaniem strony.

Zgodnie z art. 12 ust. 3 u.s.p.p. na żądanie skarżącego lub z urzędu sąd

zaleca podjęcie przez sąd rozpoznający sprawę co do istoty albo przez prokuratora

prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze odpowiednich

czynności w wyznaczonym terminie, chyba że wydanie zaleceń jest oczywiście

zbędne. Z uwagi na rozpoznanie sprawy wydanie zaleceń stało się zbędne.

Wobec powyższego, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Zdanie odrębne od postanowienia i uzasadnienia złożył

SSN Oktawian Nawrot

MR

Tomasz Przesławski Oktawian Nawrot Maria Szczepaniec

Zdanie odrębne SSN Oktawiana Nawrota

do postanowienia i uzasadnienia Sądu Najwyższego

z 14 lipca 2026 r., sygn. I NSP 232/26

1. Postanowieniem z 14 lipca 2026 r., sygn. akt I NSP 232/26, w sprawie ze

skargi M. K. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez

I NSP 232/26

7

nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu

w sprawie o sygn. III AUa 1003/24, Sąd Najwyższy: (1) stwierdził, że w

postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu w sprawie o sygn. III AUa

1003/24 nastąpiła przewlekłość postępowania; (2) przyznał skarżącej od Skarbu

Państwa – Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu sumę pieniężną w wysokości 2 000

(dwa tysiące) złotych za okres od 6 listopada 2024 r. do 8 maja 2026 r.; (3) zwrócił

ze Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu na rzecz skarżącej kwotę

200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu opłaty od skargi.

2. Nie zgadzam się z rozstrzygnięciem zawartym w powołanym wyżej

postanowieniu w zakresie dotyczącym okresu, za który została przyznana suma

pieniężna (pkt 2 postanowienia), ani z jego uzasadnieniem.

3. Zgodnie z art. 12 ust. 4 u.s.p.p., co wprost potwierdza Sąd Najwyższy, na

stronie 4 uzasadnienia: „uwzględniając skargę, sąd na żądanie skarżącego

przyznaje od Skarbu Państwa, a w przypadku skargi na przewlekłość postępowania

prowadzonego przez komornika sądowego – od komornika sądowego, sumę

pieniężną w wysokości od 2000 do 20 000 złotych. Wysokość sumy pieniężnej, w

granicach wskazanych w zdaniu pierwszym, wynosi nie mniej niż 500 złotych za

każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego, ilu etapów

postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość postępowania”.

Sens językowy zdania drugiego nie pozostawia miejsca na wątpliwości,

iż przyznawana od Skarbu Państwa suma pieniężna, w określonych w ustawie

granicach, powinna obejmować każdy rok dotychczasowego trwania postępowania,

od jego zainicjowania przed sądem pierwszej instancji. Powyższe wprost i

jednoznacznie determinuje konotacja użytego przez ustawodawcę zwrotu:

„niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość

postępowania”. W konsekwencji stwierdzenie przez Sąd Najwyższy, że

przewlekłość nastąpiła na etapie postępowania apelacyjnego, nie przekłada się na

okoliczność, że zgodnie z ustawą, przyznawana suma pieniężna, powinna

obejmować całość trwania postępowania w sprawie.

Powyższa konkluzja wpisuje się wprost z wolę ustawodawcy. Przypomnieć

bowiem należy, że zdania: „Wysokość sumy pieniężnej, w granicach wskazanych w

zdaniu pierwszym, wynosi nie mniej niż 500 złotych za każdy rok dotychczasowego

I NSP 232/26

8

trwania postępowania, niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy

stwierdzona przewlekłość postępowania. Sąd może przyznać sumę pieniężną

wyższą niż 500 złotych za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, jeżeli

sprawa ma szczególne znaczenie dla skarżącego, który swoją postawą nie

przyczynił się w sposób zawiniony do wydłużenia czasu trwania postępowania. Na

poczet tej sumy zalicza się kwoty przyznane już skarżącemu tytułem sumy

pieniężnej w tej samej sprawie” dodane zostały do art. 12 ust. 4 u.s.p.p. ustawą z

dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych

oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2016, poz. 2103). Uzasadniając potrzebę

nowelizację projektodawcy wskazali wprost: „wysokość przyznawanej sumy

pieniężnej jest zbyt niska (nieadekwatna), co wynika m.in. z faktu braku całościowej

oceny łącznego czasu trwania zakwestionowanego postępowania (…) nowelizacja

uwzględnia wytyczne Trybunału zmierzające do zagwarantowania adekwatnej

wysokości sumy pieniężnej za naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez

nieuzasadnionej zwłoki. Zostanie to osiągnięte poprzez zobowiązanie sądów do

wzięcia pod uwagę przy ustalaniu tej sumy – całej długości postępowania, od chwili

wszczęcia aż do momentu rozpoznania skargi”.

Powyższy wniosek potwierdza wykładnia systemowa. Zgodnie bowiem z art.

12 ust. 4 zd. 4 u.s.p.p. „na poczet tej sumy zalicza się kwoty przyznane już

skarżącemu tytułem sumy pieniężnej w tej samej sprawie”. Obowiązek zaliczenia

na poczet przyznawanej sumy pieniężnej kwot przyznanych już skarżącemu w tej

samej sprawie wskazuje, że ostatecznie musi ona korespondować z całym czasem

trwania postępowania w sprawie, a nie jedynie określonym jej etapem np.

obejmującym postępowanie przed sądem danej instancji.

Powyższe ponownie wzmacnia stanowisko autorów projektu wyrażone

w jego uzasadnieniu: „W wyniku nowelizacji sąd będzie oceniał postępowanie jako

całość. Badanie sądu nie będzie także ograniczone tylko do okresu od chwili

poprzedniego rozpoznania skargi do rozpoznania kolejnej. Należy wskazać, że

Trybunał uznaje, iż okoliczność, że od daty rozpoznania przez sąd krajowy

pierwszej skargi na przewlekłość upływa kolejny okres, zanim zostanie wydane

rozstrzygnięcie kończące postępowanie w sprawie, zobowiązuje sąd rozpoznający

następną skargę na przewlekłość tego samego postępowania do jego oceny jako

I NSP 232/26

9

całości (por. wyrok z dnia 18 grudnia 2007 r., Swat p-ko Polsce, skarga nr 13545/03,

§ 44; wyrok z dnia 11 października 2005 r., Majewski przeciwko Polsce, skarga nr

52690/99; wyrok z dnia 6 lipca 2010 r. w sprawie Rejzmund przeciwko Polsce,

skarga nr 42205/08). Jedynie w przypadku, gdyby uprzednio wniesiona skarga

została rozpoznana zgodnie z orzecznictwem Trybunału (zarówno w aspekcie

oceny rozsądności czasu trwania postępowania oraz kompensacyjnym),

rozstrzygając kolejną skargę tego samego podmiotu, sąd krajowy jest uprawniony

do uwzględnienia przy dokonywanej całościowej ocenie zakwestionowanego

postępowania – zasądzonej uprzednio sumy pieniężnej. Z tego względu, w celu

usunięcia ewentualnych wątpliwości w tym zakresie, proponuje się wskazać w

treści art. 12 ust. 4, że na poczet sumy pieniężnej przyznawanej skarżącemu

zalicza się kwoty przyznane mu już tytułem sumy pieniężnej w tej samej sprawie”.

Ponadto nie można tracić z pola widzenia, że stosownie do art. 2 ust. 2

u.s.p.p. dokonując oceny, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania,

sąd zobowiązany jest uwzględnić łączny dotychczasowy czas postępowania od

jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie

skarga została wniesiona. Wskazanie na łączny czas postępowania implikuje, że

granicami przewlekłości postępowania, a zatem i sumy pieniężnej przyznawanej z

tytułu przewlekłości postępowania, są właśnie granice określone w art. 2 ust. 2 zd.

2 ustawy o skardze na przewlekłość. Jak wskazali projektodawcy przywołanej

wyżej ustawy nowelizującej, powołując się na orzecznictwo Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w sprawach przeciwko Polsce: „sądy polskie nadal

dokonują nieuprawnionej fragmentacji postępowania, przy ocenie rozsądności

czasu jego trwania, ograniczając analizę do ostatniego etapu, na którym w chwili

wniesienia środka postępowanie się znajduje (np. ponownego rozpoznania sprawy

przez sąd pierwszej lub drugiej instancji, po kolejnym orzeczeniu kasatoryjnym),

ponadto wysokość przyznawanej sumy pieniężnej jest zbyt niska (nieadekwatna),

co wynika m.in. z faktu braku całościowej oceny łącznego czasu trwania

zakwestionowanego postępowania”.

4. Jak częściowo wynika już w powyższego, konieczność uwzględnienia

całego czasu trwania postępowania jest następstwem orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka (dalej: „Trybunał”) ukształtowanego w związku ze

I NSP 232/26

10

stosowaniem Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności,

sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. 1993, poz. 284 ze zm.;

dalej: „Konwencja”). Podkreślić jednak należy, że stosownie do art. 1 ust. 3 u.s.p.p.,

przepisy ustawy stosuje się zgodnie ze standardami wynikającymi z Konwencji.

Zgodnie ze wspomnianym orzecznictwem cezurą początkową w badaniu

okresu przewlekłości postępowania jest jego wszczęcie, rozumiane

jako zainicjowanie postępowania w sprawie (a nie na danym etapie tej sprawy; zob.

Guide on Article 6 of the European Convention on Human Rights. Right to a fair trial

(criminal limb), s. 66 – https://ks.echr.coe.int/web/echr-ks/article-6-criminal; Guide

on Article 6 of the European Convention on Human Rights. Right to a fair trial (civil

limb), s. 125-126 – https://ks.echr.coe.int/web/echr-ks/article-6-civil). Co więcej, w

niektórych przypadkach, będzie to wymagało uwzględnienia również okresu

postępowania, który nie toczył się przed sądem (zob. W. Jasiński [w:] E. H.

Morawska, Polska przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. Sprawy

wiodące: sprawa Kudła przeciwko Polsce z 2000 r., Warszawa, Wydawnictwo C.H.

Beck 2019, s. 122-123 i powołane tam orzecznictwo).

W kontekście szacowania wysokości sumy pieniężnej, o której mowa w art.

12 ust. 4 u.s.p.p. wskazać należy, że Trybunał – orzekając w sprawach, w których

podnoszono naruszenie konwencyjnego prawa do sądu z uwagi na czas trwania

postępowania – za punkt odniesienia przyjmuje ogólny czas trwania postępowania

w sprawie. Jakkolwiek więc w orzeczeniach tych szczególnej analizie poddane

są przestoje zaistniałe na poszczególnych etapach postępowania, przyznawane

sumy pieniężne tytułem słusznego zadośćuczynienia z tytułu naruszenia prawa do

sądu, nie są ograniczane jedynie do tych etapów. W szczególności przywołać

należy wyrok Trybunału z 10 listopada 2004 r. w sprawie Apicella przeciwko

Włochom, w którym scharakteryzowano kryteria stosowanie przy szacowaniu

szkody niemajątkowej będącej wynikiem naruszenia prawa strony do rozpoznania

sprawy w rozsądnym terminie. Trybunał wskazał wprost: „Odnośnie do

słusznościowej oceny szkody niemajątkowej poniesionej w wyniku przewlekłości

postępowania, Trybunał uważa, że kwota wahająca się od 1000 do 1500 EUR za

rok trwania postępowania (a nie za rok zwłoki) stanowi kwotę bazową dla

odpowiedniego obliczenia. Wynik postępowania krajowego (czy skarżący przegra,

I NSP 232/26

11

wygra, czy ostatecznie zawrze ugodę) nie ma znaczenia dla szkody niemajątkowej

poniesionej w wyniku przewlekłości postępowania. Łączna kwota odszkodowania

zostanie zwiększona o 2000 EUR, jeżeli stawka sporu jest znaczna, na przykład w

sprawach z zakresu prawa pracy, stanu cywilnego i zdolności do czynności

prawnych, emerytur lub szczególnie poważnych postępowań dotyczących zdrowia

lub życia osoby. Podstawowa kwota odszkodowania zostanie obniżona w

zależności od liczby sądów rozpoznających sprawę w trakcie postępowania,

zachowania wnioskodawcy – w szczególności liczby miesięcy lub lat

spowodowanych nieuzasadnionymi odroczeniami, za które wnioskodawca ponosi

odpowiedzialność – przedmiotu sporu – na przykład, gdy konsekwencje finansowe

mają dla wnioskodawcy niewielkie znaczenie – oraz poziomu życia w danym kraju.

Obniżenie może być również przewidziane w przypadku, gdy wnioskodawca

uczestniczył w postępowaniu jedynie krótko, kontynuując je jako spadkobierca.

Kwota odszkodowania może również zostać obniżona w przypadku, gdy

wnioskodawca uzyskał już orzeczenie o naruszeniu w postępowaniu krajowym

oraz kwotę pieniężną w drodze krajowego środka odwoławczego. Oprócz faktu, że

istnienie krajowego środka odwoławczego jest w pełni zgodne z zasadą

pomocniczości zawartą w Konwencji, taki środek odwoławczy jest bliższy i bardziej

dostępny niż skarga do Trybunału, jest szybszy i rozpatrywany w języku ojczystym

skarżącego. Oferuje zatem korzyści, które należy wziąć pod uwagę”.

Powyższe nie pozostawia więc żadnych wątpliwości, że standard strasburski

nakazuje, przy szacowaniu sumy pieniężnej, uwzględniać łączny czas

postępowania w sprawie, od jego zapoczątkowania, jednoznacznie przy tym

wykluczając możliwość relatywizowania do określonego etapu postępowania, w tym

przed sądem określonej instancji.

5. W mojej ocenie powyższe prowadzi do wniosku, że Sąd Najwyższy

wydając 14 lipca 2026 r. postanowienie w sprawie I NSP 232/26 dokonał błędnej

wykładni art. 12 ust. 4 u.p.s.s., czego skutkiem było przyznanie sumy pieniężnej za

błędnie określony okres.

6. Z powyższych względów konieczne było złożenie zdania odrębnego

do postanowienia i uzasadnienia wskazanego na wstępie postanowienia

Sądu Najwyższego.

I NSP 232/26

12

[a.ł]