Skarżący dostanie 2 tys. zł za przewlekłość w Sądzie Apelacyjnym w Krakowie

Skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy

bez nieuzasadnionej zwłoki z 5 maja 2026 r., która wpłynęła

do Sądu Apelacyjnego w Krakowie 11 maja 2026 r., skarżący E. K., działając przez

profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o: stwierdzenie przewlekłości postępowania

w sprawie o sygn. akt I ACa 2281/23, toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w

Krakowie (pkt 1); zlecenia Sądowi prowadzącemu postępowanie podjęcia

odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie, w tym wyznaczenie terminu

rozprawy apelacyjnej (pkt 3); przyznanie od Skarbu Państwa na jego rzecz kwoty

10 000,00 (dziesięć tysięcy) złotych (pkt 4), dopuszczenie dowodu z akt sprawy na

okoliczność długotrwałego i przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 5) oraz

zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego (pkt

6). Skarżący opłacił skargę na przewlekłość postępowania kwotą 200 (dwieście)

złotych.

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił powody wniesienia skargi

na przewlekłość postępowania, swoją sytuację procesową, czynności

podejmowane w sprawie oraz ich przebieg. Nadmienił, że postępowanie w sprawie

prowadzone jest niezwykle opieszale bowiem przez okres ponad dwóch lat

nie wyznaczono terminu rozprawy. Wskazując na zasadność niniejszej skargi

podniósł, że akta sprawy wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Krakowie 28 sierpnia

2023 r.

W odpowiedzi na skargę z dnia 15 maja 2026 r., Prezes Sądu Apelacyjnego

w Krakowie zgłosił swój udział w sprawie oraz wniósł o jej oddalenie. W dalszej

części odpowiedzi przedstawił przebieg czynności przedmiotowego postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I NSP 242/26

3

Skarga na przewlekłość postępowania zasługiwała na częściowe

uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,

poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) strona może

wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,

nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych

okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia

sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego

(przewlekłość postępowania).

Stosownie do treści art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość

postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości

postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość

czynności podjętych przez Sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora

prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu

zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd

lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy

egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania

od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim

etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej

i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych

w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony,

która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości

postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności

sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu

I NSP 242/26

4

12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; z 21 marca

2006 r., III SPP 13/06; z 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r.,

III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18;

z 13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; z 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; z 27 marca

2019 r., I NSP 88/18; z 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22; z 7 lipca 2022 r.,

I NSP 204/22; z 23 listopada 2022 r., I NSP 312/22; z 22 marca 2023 r.,

I NSP 25/23). Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku, w którym

przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których nie wyznaczono terminu

rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość postępowania w rozumieniu

ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie

zależy od konkretnych okoliczności, a więc wymaga uwzględnienia wielu czynników

wpływających na tok postępowania. Powyższe oznacza, że przewlekłość

postępowania ocenia się w każdej sprawie w sposób indywidualny,

z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.

W części orzeczeń wskazuje się, że także krótszą, np. ośmiomiesięczną

bezczynność sądu, jako naruszającą prawo strony do rozpoznania sprawy

w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (patrz: postanowienia

Sądu Najwyższego: z 8 maja 2013 r., III SPP 51/13; z 17 grudnia 2013 r.,

III SPP 242/13; z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18). Podobnie przyjmował

Naczelny Sąd Administracyjny (zob. postanowienia Naczelnego Sądu

Administracyjnego: z 7 lipca 2006 r., I OPP 64/06; z 24 kwietnia 2008 r.,

I OPP 16/08,; z 4 czerwca 2008 r., I OPP 20/08; z 24 lipca 2008 r., I OPP 23/08,

oraz z 21 kwietnia 2010 r., II OPP 10/10). Ten utrwalony standard orzeczniczy

wyznacza swoiste domniemanie co do zaistnienia przewlekłości postępowania

lub braku tejże. Jednakże powinien być on stosowany przy uwzględnieniu

wszystkich okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 ustawy o skardze

na przewlekłość i w szczególnych przypadkach domniemanie to może być

wzruszone (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19;

z 18 stycznia 2023 r., I NSP 373/22).

Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że znaczny

wpływ spraw, problemy kadrowe i obciążenie sędziów pracą pozostają bez wpływu

I NSP 242/26

5

na stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie, w której wniesiono skargę

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06;

z 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22; z 7 lipca 2022 r., I NSP 204/22; z 23 listopada

2022 r., I NSP 312/22; z 22 marca 2023 r., I NSP 25/23). Obciążenie pracą, ilość

spraw oraz stan kadry orzeczniczej, co najwyżej prowadzić mogą do stwierdzenia,

że przewlekłość postępowania w konkretnej sprawie nie jest wynikiem zaniedbań,

czy też uchybień ze strony Sądu. Jednakże to na Państwie spoczywa obowiązek

zorganizowania warunków należytego sprawowania władzy jurysdykcyjnej

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06).

W tym też kontekście – organizacyjnym – należy rozpoznawać argumenty

zawarte w odpowiedzi na skargę. Jakkolwiek przyczyniają się one do dezorganizacji

i opóźnień w wyznaczaniu spraw, to wciąż pozostają bez wpływu na stwierdzenie

przewlekłości postępowania w sprawie. Ostatecznie Sąd jako jednostka

reprezentująca Skarb Państwa ponosi formalną odpowiedzialność za niewłaściwe

wywiązywanie się przez Państwo z powyższego obowiązku.

W świetle przytoczonego wyżej, utrwalonego orzecznictwa

Sądu Najwyższego oraz okoliczności faktycznych sprawy, nie ulega wątpliwości,

iż czas oczekiwania na rozpoznanie apelacji w analizowanej sprawie został

przekroczony i wyniósł ponad 12 miesięcy.

Z treści odpowiedzi na skargę na przewlekłość postępowania wynika,

że akta sprawy wraz z apelacją powodów zostały przekazane

do Sądu Apelacyjnego w Krakowie w dniu 29 sierpnia 2023 r. wraz z apelacjami

obu stron. W dniu 21 września 2023 r. w sprawie został wylosowany sędzia referent.

W dniu 14 lutego 2024 r. zarządzono doręczenie odpisów apelacji. W dniu

19 marca 2024 r. wpłynęła odpowiedź pozwanego na apelacje powódki.

20 czerwca 2024 r. zarządzono złożenie akt w archiwum spraw oczekujących

na wyznaczenie terminu rozprawy. Zarządzeniem z dnia 12 maja 2026 r.

poinformowano, że wyznaczony został termin rozprawy apelacyjnej na dzień 2 lipca

2026 r.

W związku z tym, że Sąd Apelacyjny w Krakowie od momentu wpływu

akt wraz z apelacją, poza wylosowaniem sędziego referenta i wykonaniem

wymienionych wezwań, nie podejmował czynności zmierzających

I NSP 242/26

6

do merytorycznego rozpoznania sprawy przez ponad dwanaście miesięcy, a termin

rozprawy wyznaczył dopiero po wpłynięciu skargi na przewlekłość postępowania,

to w ocenie Sądu Najwyższego, mając na względzie powyższe okoliczności,

uzasadnione jest stwierdzenie przewlekłości postępowania w rozpoznawanej

sprawie.

Konsekwencją stwierdzenia, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym

w Krakowie w przedmiotowej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania,

jest także obowiązek Sądu Najwyższego rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania

skarżącego o zasądzenie na jego rzecz odpowiedniej sumy pieniężnej.

Orzekając o przyznaniu skarżącemu od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego

w Krakowie sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł, Sąd Najwyższy uwzględnił,

iż zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania,

minimalna wysokość sumy pieniężnej jaką należy zasądzić od Skarbu Państwa

na rzecz skarżącego wynosi 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania

postępowania, jednak nie mniej niż w/w suma, niezależnie od tego, ilu etapów

postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość. Jednocześnie Sąd Najwyższy nie

znalazł podstaw do przyznania sumy wyższej i w tym zakresie żądanie oddalił.

W związku zaś z tym, że termin rozprawy apelacyjnej został wyznaczony na 2 lipca

2026 r. to za bezprzedmiotowe uznano zalecanie podejmowania czynności

w sprawie.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 12 ust. 2 i 4 ustawy o skardze

na przewlekłość postępowania, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

postanowienia. O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym

orzeczono w oparciu art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. art. 99 k.p.c. w zw. z art. 3941

§ 3 k.p.c. i w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania

oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października

2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2023, poz. 1964).

Janusz Niczyporuk Elżbieta Karska Adam Redzik

JW

I NSP 242/26

7

[a.ł]